Νομαδισμός και εξορία

Ο ΙΡΛΑΝΔΟΑΜΕΡΙΚΑΝΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΑΝΑΜΕΤΡΙΕΤΑΙ ΜΕ ΤΟ ΣΧΕΔΟΝ ΑΔΥΝΑΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΜΥΘΟΠΟΙΗΣΗΣ
ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΤΣΙΓΓΑΝΩΝ ΣΤΗ ΣΛΟΒΑΚΙΑ ΛΙΓΟ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΛΙΓΟ ΜΕΤΑ ΤΟΝ Β΄ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ
ΠΟΛΕΜΟ. ΠΕΡΙΕΡΓΩΣ ΤΑ ΚΑΤΑΦΕΡΝΕΙ ΠΕΡΙΓΡΑΦΟΝΤΑΣ ΤΗ ΖΩΗ ΜΙΑΣ ΕΓΓΡΑΜΜΑΤΗΣ ΠΟΙΗΤΡΙΑΣ
ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΣΤΡΙΑΣ ΡΟΜΑ, ΕΞΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΤΗΣ ΤΗ ΦΥΛΗ
Ο ταλαντούχος Κόλουμ ΜακΚαν γοητεύεται από τον «Άλλο». Η φιγούρα της Ζόλι είναι εμπνευσμένη από τη ζωή μιας υπαρκτής Πολωνής ποιήτριας, της Παπούσα, αν και χωροθετείται κατ΄ αρχήν στη Σλοβακία.

Συνδυάζοντας, ύστερα από εξαντλητική έρευνα, τα ιστορικά δεδομένα με τη μυθοπλασία η αφήγηση παρακολουθεί την άνοδο, την πτώση και την εξορία μιας εμπνευσμένης ποιήτριας που το έργο της αρχικά αποθεώνεται από τις κομμουνιστικές αρχές ως ένδειξη απελευθέρωσης του εγγράμματου προλεταριάτου, για να περιθωριοποιηθεί στη συνέχεια όταν διαπιστωθούν οι μάλλον ανεπιθύμητες αποκλίσεις του από τον Ιστορικό Υλισμό και τη σταλινική εκδοχή του σοσιαλιστικού ρεαλισμού.

Η Ζόλι χάνει τους γονείς της όταν αυτοί και τα άλογά τους υποχρεώνονται- σε μια εντυπωσιακή σκηνή- να υπομείνουν το λειώσιμο των πάγων στο μέσον μιας λίμνης υπό την απειλή των όπλων των ταγματασφαλιτών του φιλοναζιστικού καθεστώτος στην προπολεμική Σλοβακία. Η Ζόλι θα περισωθεί από τον παππού της από τον οποίο μάλιστα θα καθοδηγηθεί να μάθει γράμματα- υπόθεση ταμπού μεταξύ των Ρομά της εποχής. Το καλλιτεχνικό της ταλέντο θα δημοσιοποιηθεί ευρύτερα από τον Σλοβάκο ποιητή Μάρτιν Στράνσκι με τη βοήθεια του Άγγλου ζηλωτή Στέφεν Σουάν ο οποίος, ως ονειροπόλος κομμουνιστής, έχει καταφύγει στη Σλοβακία για ν΄ αναζητήσει τις ρίζες του υπηρετώντας ταυτόχρονα την Επανάσταση. Ο Στέφεν θα ερωτευθεί αθεράπευτα τη Ζόλι και δι΄ αυτής τον τσιγγάνικο τρόπο ζωής, αλλά θα τη χάσει όταν παρακάμπτει την επιθυμία της να παύσει η δημοσίευση των ποιημάτων της. Κι ενώ οι αρχές έχουν αποδυθεί σε αγώνα εκπολιτισμού των Τσιγγάνων, πακετάροντάς τους στα πλαίσια ενός ομογενοποιητικού σχεδιασμού σε τσιμεντένιες πολυκατοικίες αφού προηγουμένως έχουν καεί τα αμάξια τους και δολοφονηθεί τα άλογά τους, θα αρχίσει η μεγάλη πορεία προς την εξορία, με τη Ζόλι, εξοβελισμένη με σκληρότητα από την αλλοτριωμένη πλέον φυλή της.

Μέσω μιας μακροσκελούς λυρικής αφήγησης- εδώ το βιβλίο κάνει κοιλιάη Ζόλι θα καταφύγει στη Δύση όπου και θα βρει την αδελφή ψυχή στο πρόσωπο ενός Ιταλού απόκληρου. Στο τελευταίο πια κεφάλαιο- στις μέρες μας- σ΄ ένα πολιτικώς ορθό συνέδριο για τους Ρομά στο Παρίσι, θα ξαναβρεί την κόρη της, τον γέρο πια Στέφεν, όπως και το λησμονημένο της ταλέντο. Ο Κόλουμ ΜακΚαν δεν αποφεύγει τελικά μια αχρείαστη διδακτική διάσταση ενώ η φιγούρα της Ζόλι ιδεολογικοποιείται ανακαλώντας σ΄ έναν βαθμό τον οριενταλιστικό μύθο του «Καλού Αγρίου».