«Στον παράδεισο θα ακούω»

Η ΚΩΦΟΤΗΤΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΕΤΑΙ ΩΣ ΠΡΟΑΓΓΕΛΜΑ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΩΣ
ΠΗΓΗ ΠΑΡΕΞΗΓΗΣΕΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ ΤΟΥ ΝΤΕΪΒΙΝΤ ΛΟΤΖ. ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ
ΤΗΣ ΥΠΑΡΞΙΑΚΗΣ ΚΩΜΩΔΙΑΣ Ο ΛΟΤΖ, ΧΕΙΡΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑ
ΤΗΝ ΑΠΟΣΤΡΑΤΕΥΣΗ ΑΠΟ ΤΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΕΔΡΑΝΑ ΚΑΙ ΤΑ
ΠΑΘΗ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ
Ο συνταξιούχος καθηγητής Γλωσσολογίας Ντέσμοντ Μπέιτς- alter ego του συγγραφέα, όπως ο αμίμητος Φίλιπ Σάλοου του Αλλάζοντας Θέσεις – πάσχει από προϊούσα κώφωση. Αδυνατεί να επικοινωνήσει, αδυνατεί να διδάξει, ενώ ο ερωτικός πόθος φθίνει και η καριέρα της δεύτερης συζύγου του απογειώνεται. Είναι ένας άνθρωπος που ζει για πρώτη φορά στη ζωή του μέσα σε… εκκωφαντική σιγή αναλογιζόμενος τους «μεγάλους κουφούς της ιστορίας»- τον Μπετόβεν, τον Γκόγια, τον ποιητή Φίλιπ Λάρκιν.

Σε μια γκαλερί γνωρίζει την Άλεξ που, αξιοποιώντας τα θέλγητρά της, τού ζητάει να γίνει επιβλέπων του διδακτορικού της με θέμα τα «αυτοκτονικά σημειώματα». Με κίνητρο την κατανίκηση της πλήξης, ο Μπέιτς, όπως τόσα και τόσα αρσενικά διά μέσου της ιστορίας, θα τσιμπήσει το δόλωμα. Έτσι θα πυροδοτηθεί μια κωμωδία παρεξηγήσεων. Όμως ο ήρωας έχει ηθικά κρατήματα και είναι προικισμένος, ώς ένα βαθμό, με αυτογνωσία. Θα παλέψει αντιστεκόμενος στη στενή πολιορκία της Άλεξ. Άλλωστε έχει τη φροντίδα του υπερήλικα πατέρα του, ενός πρώην μουσικού της τζαζ με προϊούσα άνοια και μεγάλη ανάγκη ανθρώπινης στήριξης. Ο Μπέιτς του δίνει ό,τι μπορεί, παίρνοντας ταυτόχρονα σε επαρκείς δόσεις μια πρόγευση αυτού που θα ακολουθήσει και για τον ίδιο. Η κώφωση μεταβάλλεται αριστοτεχνικά σε χρονικό προαναγγελθέντος θανάτου.

Πώς μπορείς να χειρισθείς ένα τόσο βαρύ υλικό χωρίς κλαψουρίσματα; Ο Λοτζ το καταφέρνει με γενναιότητα, διάθεση αυτοσαρκασμού, δραματική ελαφρότητα Η υποχρεωτική αποστρατεία του ήρωα μετατρέπεται σε οδοιπορικό προς την αυτογνωσία καθώς ο Μπέιτς βρίσκεται για πρώτη ίσως φορά αντιμέτωπος με την οριακή κατάσταση του κενού της ύπαρξης. Τον πόνο μπορείς να τον αντιπαλέψεις, την ανία και την έλλειψη στόχων όχι, μοιάζει να μας λέει ο συγγραφέας διά μέσου του αυτοαφηγούμενου ήρωά του. Μάλιστα, ένα είδος κάθαρσης επέρχεται προς το τέλος όταν ο Μπέιτς περιηγείται στο Άουσβιτς. Η μετατροπή του Ολοκαυτώματος σε τουριστικό αξιοθέατο δεν τον εμποδίζει να βάλει την κατάστασή του στην πραγματική της διάσταση, αντιπαραθέτοντάς την στον μέγιστο εφιάλτη του εικοστού αιώνα. Αλλάζοντας έτσι επίπεδο ανάλυσης, το βιβλίο μετατρέπεται από υπαρξιακή κωμωδία σε δράμα.

Στα χνάρια του εμμονικού τελευταία περί το θέμα Φίλιπ Ροθ αλλά και του νομπελίστα Τζ. Μ. Κουτσί, ο Λοτζ μπαίνει στα χωράφια της ανδρικής τρίτης ηλικίας όπως αυτή βιώνεται στη μεταμοντέρνα εποχή μας: με ελαφρότητα, πίστη στο αέναο της σεξουαλικότητας, εκλεπτυσμένες μορφές εκπόρνευσης. Με χιούμορ και αυτογνωσία κρατά εύλογες αποστάσεις από πιθανούς ερωτικούς παραδείσους. Αλλά όπως και να το κάνουμε η αθανασία υπήρξε προαιώνιο όνειρο της ανθρωπότητας. Συντελούσης της επιστήμης, το ως άνω διαχρονικό αίτημα μετατρέπεται σε κωμική, αναίτια παρατεινόμενη ανημπόρια.. Εξ ου και το κωμικό των τραγικών πραγμάτων που περιγράφονται στο εμπνευσμένα μεταφρασμένο από την Έφη Τσιρώνη μυθιστόρημα του Λοτζ.