Φαινόμενα

Όταν η φύση εκδικείται..
, Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr

Ένας υδάτινος κόσμος. Το Μπανγκλαντές.
Ακόμη μια πληγή του πλανήτη, που επιβεβαιώνει ότι βρίσκεται στον δρόμο της καταστροφής
Επιμένει να θυμίζει ο «Εξάντας» (ΝΕΤ) με τον φακό του Γιώργου Αυγερόπουλου ότι κάθε πρόβλημα σε οποιαδήποτε γωνιά αυτού του κόσμου, κάθε οικολογική καταστροφή, κάθε γενοκτονία για λόγους πολιτικούς, κάθε μορφής αφαίμαξη τοπικών πληθυσμών για να επιβιώσουν οι πιο πλούσιοι λαοί στον πλανήτη θα πληρωθεί αργότερα πολύ ακριβά από όλους μας.

Με αφορμή το παράδειγμα του Μπανγκλαντές, χτυπημένο αλύπητα από τυφώνες, η εκπομπή κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τους κλιματικούς μετανάστες. Ένα πρόβλημα που θα αντιμετωπίσουμε σε μερικές δεκαετίες και το οποίο στις συζητήσεις για την προστασία του πλανήτη και την παγκόσμια οικολογία ελάχιστα συνυπολογίζεται. Είναι εκείνοι που θα αναγκαστούν να εγκαταλείψουν τον τόπο τους γιατί μια μεγάλη φυσική καταστροφή θα τον έχει κάνει μη βιώσιμο. Σε 250 εκατομμύρια υπολογίζεται ότι θα είναι μέχρι το 2050 οι κλιματικοί πρόσφυγες. Ο αριθμός και μόνο προκαλεί ίλιγγο.

Κι όμως, μοιάζει με ήρεμη λίμνη το τοπίο που ξεδιπλώνεται στα ατμοσφαιρικά πλάνα του «Εξάντα». Μέχρι να πλησιάσει ο φακός και να αποκαλύψει ανθρώπους που σκαλίζουν τη λάσπη ή την κουβαλούν σε μεγάλα κοφίνια, στηριγμένα στο κεφάλι, ξέχειλα από τον γκρίζο πολτό, στοιχημένοι ο ένας πίσω από τον άλλον σαν ισοβίτες καταδικασμένοι στα κάτεργα. Κι όμως, είναι η μοναδική δουλειά που υπάρχει στην περιοχή τους. Χρησιμοποιούν τη λάσπη για να υψώνουν φράγματα στις όχθες της νήσου Γκαμπούρα του Μπανγκλαντές, της περιοχής που καταστράφηκε από τον τυφώνα Άιλα. Δρόμοι, σπίτια, καλλιεργημένες εκτάσεις βρέθηκαν κάτω από το νερό.

Η σκηνή που καταγράφει ο «Εξάντας» είναι συγκλονιστική, καθώς τη μακριά, ανθρώπινη γραμμή που σχηματίζουν οι μεταφορείς λάσπης τη συνοδεύει το τραγούδι ενός ντόπιου, ένα «μπλουζ» της τραγωδίας, που αφηγείται το χτύπημα της φύσης.

Δεν ήταν πάντα απειλή οι πλημμύρες. Αντιθέτως αποτελούν μέρος της ζωής των κατοίκων του Μπανγκλαντές. Εκείνες όμως που συνέβαιναν μέχρι πριν από 10 ή 20 χρόνια. «Μας άρεσαν, τις περιμέναμε και τις χρειαζόμασταν γιατί έκαναν τη γη γόνιμη, μετέφεραν οργανικά μέταλλα…», λέει ένας από τους ντόπιους επιστήμονες. Τώρα πια το νερό σημαίνει θάνατο. Ακόμη και όσοι γλιτώνουν από την μήνιν του, απομένουν να σκαλίζουν τη λάσπη αδύναμοι να φύγουν, δεμένοι με τον τόπο τους.

Αλλάζει ο πλανήτης. Το ξέρουμε. Το φοβόμαστε. Περιμένουμε τα χειρότερα, αφού μοιάζει όλο και δυσκολότερο να εφαρμοστούν μέτρα που θα σημαίνουν έστω και ελάχιστο κόστος. Σε μια μεγάλη έρευνα της «Μonde Diplomatique» διαβάζουμε ότι μόνο στις ΗΠΑ στο τέλος του 20ού αιώνα είχαν ήδη καταστραφεί ολοσχερώς 30 οικοσυστήματα, ενώ ακόμη καμιά 60ριά είναι υποβαθμισμένα κατά 98%. Στην ίδια έρευνα διαβάζουμε στοιχεία που επιβεβαιώνουν τον επιστήμονα από το Μπανγκλαντές: 20 θεομηνίες μετά το 1987 κόστισαν η καθεμία πάνω από ένα δισεκατομμύριο δολάρια, με τον τυφώνα Κατρίν να κοστίζει πολύ περισσότερα στις ΗΠΑ. Οι πρώτες αποκοπές πάγων σημειώθηκαν τις χρονιές 1990-1994, τις πιο ζεστές μέχρι τότε στην ιστορία του ανθρώπινου πολιτισμού και έκτοτε ακολούθησαν επιπλέον αποκολλήσεις προκαλώντας πολύ μεγάλες καταστροφές, κατακλυσμούς- ρεκόρ σε Ιράν, Πακιστάν και Κίνα, τυφώνες σε εννέα μεσοδυτικές πολιτείες των ΗΠΑ, πρωτοφανείς ξηρασίες συνοδευόμενες από πυρκαγιές σε Καλιφόρνια, Βραζιλία, Αυστραλία και αλλού. Ο κατάλογος είναι μακρύς και διαρκώς συμπληρώνεται. Πίσω από όλα αυτά, η απληστία και ο κυνισμός.


Παράδειγμα ανθρωπιάς

Ο άνθρωπος έχει κι άλλες πτυχές. Έχει και εκείνες που προσπαθούν να διασώσουν ό,τι μπορούν και που ο «Εξάντας» τις αναζητεί και τις αναδεικνύει συνδέοντας τον μικρό τόπο με τον παγκόσμιο. Εκεί στο υδάτινο φόντο ενός χωριού του Μπανγκλαντές, προβάλλει η φιγούρα του Ρόμπι, ενός ήρωα. Όταν ξέσπασε ο τυφώνας πήρε μια βάρκα και άρχισε να βοηθάει ανθρώπους για να μην πνιγούν. Ένα από εκείνα τα παραδείγματα ανθρωπιάς, που θυμίζουν τη σημασία της αρμονίας των ανθρώπων μεταξύ τους και όλων μας με τη φύση.