Το Νέο Μουσείο, ιδεολόγημα από γυαλί και μέταλλο

ΣΑΒΒΑΤΟ 2 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΜΕΝΑ ΠΕΡΙΠΟΥ
ΕΝΑ ΕΙΚΟΣΑΛΕΠΤΟ ΣΤΗΝ ΟΥΡΑ ΓΙΑ ΝΑ ΜΠΩ
ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ. Η ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ
ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΠΑΡΑ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΘΕΤΙΚΟ
ΣΗΜΑΔΙ, ΟΠΩΣ ΘΕΤΙΚΟ ΣΗΜΑΔΙ ΕΙΝΑΙ Η ΕΥΓΕΝΕΙΑ
ΤΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΑ ΤΑΜΕΙΑ ΚΑΙ Η
ΔΙΑΚΡΙΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΦΥΛΑΚΩΝ
Συνηθισμένος από τη δυστροπία των αρχαιοφυλάκων, οι οποίοι φωνάζουν «σουτ»! στους επισκέπτες, μάλλον για να μπορούν οι ίδιοι να μιλούν με την άνεσή τους στο κινητό τους, σκέφτηκα μπαίνοντας στο μουσείο πως κάτι πραγματικά άλλαξε. Και είναι η αλήθεια πως πήγα να το επισκεφθώ έτοιμος να αφήσω κατά μέρος την όποια αρνητική διάθεση με διακατείχε.

Να αφήσω κατά μέρος την εντύπωση της μεγαλομανίας που σου αφήνει η εξωτερική εμφάνιση του κτιρίου, το οποίο θυμίζει περισσότερο αεροπλανοφόρο έτοιμο να εξοκείλει εμβολίζοντας τον βράχο της Ακρόπολης.

Να αφήσω κατά μέρος τη δυσάρεστη γεύση του αθεράπευτου επαρχιωτισμού που φρόντισαν να μας σερβίρουν οι οργανωτές των εγκαινίων. Μας το παρουσίασαν ως ένα γεγονός διεθνούς εμβέλειας στο οποίο όμως δεν συμμετείχε καμία από τις προσωπικότητες που είχαν κληθεί να παραστούν. Αντιθέτως, στο «μεταξύ» μας ικανοποιήσαμε ακόμη μία φορά τον εθνικό μας πόνο, αφού ο τότε υπουργός κ. Σαμαράς το μόνο που είχε να πει για το Νέο Μουσείο ήταν ότι απαιτούμε, για ακόμη μία φορά, την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα.

Τότε είχα σκεφτεί, και το είχα γράψει, κάτι πολύ απλό: όταν εστιάζεις όλη την προβολή του έργου στο αίτημα της επιστροφής των Γλυπτών, σε έργα τα οποία δεν υπάρχουν στο Μουσείο, το πρώτο πράγμα που κάνεις είναι να υποβαθμίζεις την σημασία των εκθεμάτων του και να υποτιμάς την αξία του.

Δεν είμαι μουσειολόγος, δεν είμαι αρχαιολόγος, δεν είμαι αρχιτέκτονας, δεν είμαι ιστορικός. Πλην όμως αγαπάω τα μουσεία, τα αγαπάω με τον ίδιο τρόπο που λέει κάποιος ότι αγαπάει το καλό κόκκινο κρασί ή το ηλιοβασίλεμα στο Αιγαίο. Πιστεύω πως το μουσείο είναι ένα από τα σημαντικότερα βιώματα του σύγχρονου κόσμου και γι΄ αυτό όποτε επισκέπτομαι έναν τόπο για πρώτη φορά σπεύδω, πριν ακόμη πάρω μυρουδιά από τους δρόμους του, να μπω στο μουσείο του. Οι τόποι και οι πόλεις που δεν έχουν μουσεία, όση ομορφιά κι αν μου προσφέρουν, μου φαίνονται απογοητευτικοί.

Ως εκ τούτου, δικαιούμαι να έχω τις απαιτήσεις μου.

Ήμουν από τους μάλλον τακτικούς θαμώνες του παλαιού Μουσείου, πάνω στην Ακρόπολη. Αισθανόμουν άνετα, παρά τις θρασύτατες φωνές των ξεναγών που σαλαγούσαν τα γκρουπ τους, παρά τη στενότητα του χώρου. Ήξερα πού με περιμένει ο μικρός θίασος από τις αρχαϊκές κόρες με τα υπολείμματα των χρωμάτων τους, πού ο Ξανθός Έφηβος και πού Η σκεπτόμενη Αθηνά.

Τα τόσο σημαντικά έργα που στριμώχνονταν το ένα δίπλα στο άλλο σού έδιναν την εντύπωση πως μόλις έχουν βγει από το χώμα. Το παλαιό Μουσείο θα μπορούσε κάλλιστα να είναι μια αποθήκη ανασκαφής, κι αυτό ήταν κομμάτι της γοητείας του.

Σίγουρα χρειαζόταν ένα άλλο Μουσείο για να στεγάσει και να αναδείξει αυτά τα αριστουργήματα. Απαιτούσαν ζωτικό χώρο που θα δικαίωνε τη σημασία τους. Το Νέο Μουσείο Ακρόπολης ήταν απαραίτητο και καλά έγινε που έγινε. Πλην όμως, γιατί είχα συνεχώς την αίσθηση πως τα έργα, έτσι όπως είναι εκτεθειμένα εκεί μέσα, αντί να υπηρετούνται από την αρχιτεκτονική κατασκευή μοιάζουν υποταγμένα στις ανάγκες της; Σαν κάποιοι να σκέφτηκαν: θα κάνουμε ένα μεγάλο Μουσείο, όσο πιο μεγάλο χωράει εκεί, ευάερο, ευήλιο, με ωραία θέα στον Παρθενώνα και τον Σαρωνικό και μετά βλέπουμε.

Βλέπουμε τι; Βλέπουμε στον πρώτο όροφο τη Χιώτισσα, την Κόρη με τα μάτια της Σφίγγας, την Πεπλοφόρο και τον Παίδα του Κριτίου, αριστουργήματα μικρών διαστάσεων όλα, τοποθετημένα μπροστά σε κάτι χοντρές κολόνες από μπετόν που τα καταπλακώνουν. Η καλλιτεχνική αξία του Παίδα του Κριτίου είναι μεγαλύτερη από αυτήν της Αφροδίτης της Μήλου. Αυτή η τελευταία διαθέτει μια δική της αίθουσα στο Λούβρο, ενώ αυτός ο ταλαίπωρος, έτσι όπως είναι τοποθετημένος, μοιάζει με δημόσιο υπάλληλο της Ιστορίας της Τέχνης, ανώνυμο μικροσυνταξιούχο. Δεδομένου δε ότι, αφού ο Έλγιν μας στέρησε από τα έργα της κλασικής εποχής και άφησε τα σημαντικά αρχαϊκά, ή πρώιμα κλασικά, κάποιος θα έπρεπε να έχει φροντίσει για να τα αναδείξει με τον καλύτερο τρόπο. Ποιος όμως;

Υπερβολές; Άποψή μου; Μπορεί. Στο κάτω κάτω για τους θεατές είναι φτιαγμένα τα μουσεία και όχι για τους επιμελητές τους- κάτι που πρέπει να τους το υπενθυμίζουμε πού και πού. Μια κατασκευή από μέταλλο και γυαλί στη χώρα της ηλιοφάνειας δείχνει από μόνη της πως όσοι την συνέλαβαν και την εκτέλεσαν δεν έχουν κανένα αίσθημα του περιβάλλοντος τοπίου.