«Χρονιάρες μέρες»

Έτυχε να πάρω ένα ταξί. Ο οδηγός ήταν Αλβανός αλλά δεν το κατάλαβα καθόλου. Μιλούσε από την αρχή της κούρσας. Κάποια στιγμή ανέφερε τα Γιάννινα, τον ρώτησα αν είναι από κει, απάντησε «όχι, πολύ πιο βόρεια» και με έκπληξη διαπίστωσα ότι ήταν μετανάστης.

# Σκέφτηκα να καταγράψω τα 20 χρόνια της ζωής του στην Ελλάδα. Ύστερα με κατέκλυσαν οι μνήμες της ζωής του Νίκου από την Κοζάνη και του Μιχάλη από την Καλαμαριά, που είχα πρωτογνωρίσει το 1965 μετανάστες στη Γερμανία. Η μόνη διαφορά ήταν ότι οι δικοί μας δεν έμαθαν ποτέ γερμανικά.

# «Είναι κατατρεγμός», έλεγε πριν από 40 χρόνια ο Μιχάλης, «να μας λένε όλους τους Έλληνες στο εργοστάσιο κλέφτες». Είχε γίνει μια κλοπή και δεν είχε καν αποδειχτεί η εθνικότητα του κλέφτη. «Ακόμα και δικός μας να ήταν, με ποιο δικαίωμα», αγανακτούσε ο Νίκος, «μας προσβάλλουν, ενώ δουλεύουμε σαν σκυλιά και δεν πειράξαμε ποτέ κανέναν; Με ποιο δικαίωμα;».

# Μια άλλη φορά: «Να πας αύριο πρωί πρωί και να το πεις στη δασκάλα», φώναζε με μεγάλη οργή ο Μιχάλης στη γυναίκα του, «δεν έχω εγώ γιο που τον λένε Χανς! Ακούς; Θα τον πάρω από το σχολείο! Ακούς;» και πνιγόταν από την ταπείνωση.

# Η δασκάλαείχε μετονομάσει Χανς τον γιο τους, για να τον βοηθήσει να ενταχθεί, είχε πει, καθώς τα άλλα παιδιά «δεν μπορούσαν να προφέρουν Χαράλαμπος και «θα τον κορόιδευαν». Καλοπροαίρετα, για να τον βοηθήσει, είχε αλλάξει το όνομα του μικρού Χαράλαμπου, για το καλό του. Κι εκείνος ο δόλιος, παρά την οργή του πατέρα του, προτιμούσε να τον λένε Χανς. Όμως τελικά έχασε και μάλιστα διπλά. Τα «άλλα» παιδιά τον κορόιδευαν ότι «δεν τον λένε στ΄ αλήθεια Χανς». Και σε λίγους μήνες δεν ήθελε με τίποτα να συνεχίσει το γερμανικό σχολείο.

# Χρονιάρες μέρεςκι αναρωτιέμαι: είναι άραγε ειρωνεία της μοίρας; Πώς γίνεται να ξαναζούν ολόιδιες οι ιστορίες εκείνες, που γέμιζαν τα νιάτα μου κοινωνική ενοχή, μέσα από τον «Κώστα», μετανάστη Αλβανό, στην Αθήνα σήμερα;