Από τον Σωκράτη στην παγκοσμιοποίηση

Η φετινή σοδειά δοκιμίων αποδεικνύεται άκρως ερεθιστική, αφού συντονίζεται με τα πιο επείγοντα και ερεθιστικά ερωτήματα της εποχής. Ερωτήματα που είναι πολιτικά και φιλοσοφικά αλλά ανοίγονται και στα ζητήματα της κουλτούρας που πάντως είναι και αυτή μια εκδοχή της πολιτικής.

Ηannah Αrendt ΥΠΟΣΧΕΣΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ
μτφ: Κατερίνα Χαλμούκου, Κέδρος, σελ.

280, 18 ευρώ Η Χάννα Άρεντ εννοείται ότι δεν χρειάζεται συστάσεις. Μια από τις πιο σημαντικές μορφές του τέλους του εικοστού αιώνα σημάδεψε με το έργο της όλη την περαιτέρω πορεία της σκέψης. Αυτό το κείμενο δεν εισάγει μόνο τον αναγνώστη στην σκέψη της, διαπραγματεύεται και ένα ζήτημα το οποίο είναι από τα θεμελιώδη του κόσμου μας: Είναι δυνατόν να υπάρξει κοινωνία χωρίς πολιτική, είναι δυνατόν να υπάρξει πολιτισμός χωρίς πολιτική; Ποια μορφή μπορεί να έχει η πολιτική σε έναν κόσμο που έχει ζήσει τη φρίκη των ολοκληρωτισμών και θα προσέθετα την απάθεια της σημερινής ισοπέδωσης που τείνει να μας μετατρέψει όλους σε τροφίμους ενός απέραντου νυχτερινού κέντρου; Το πρόβλημα είναι τόσο παλιό όσο και η φιλοσοφία, και το αριστοτελικό πρόταγμα του «πολιτικού όντος» που είναι ο άνθρωπος παραμένει ακόμη ενεργό. Για να καταλάβουμε τι μας συμβαίνει, λέει η Άρεντ, οφείλουμε να ξανακοιτάξουμε τον Σωκράτη και να παρακολουθήσουμε τις περιπέτειες της πολιτικής σκέψης στο πέρασμα των αιώνων. Απαραίτητο ανάγνωσμα.

Σωτήρης Βαλντέν ΠΑΡΑΤΑΙΡΟΙ ΕΤΑΙΡΟΙ
Πόλις, σελ. 794,

38 ευρώ Θα περίμενε κανείς ότι η δικτατορία της 21ης Απριλίου θα «πάγωνε» τις σχέσεις με τα κομμουνιστικά καθεστώτα των Βαλκανίων λόγω των αντίθετων ιδεολογικο-πολιτικών προσανατολισμών. Αυτήν την υπόθεση καταρρίπτει το βιβλίο του Σ. Βαλντέν.

Η μελέτη αφορά τις οικονομικές και εμπορικές σχέσεις μεταξύ δικτατορίας και των σοσιαλιστικών χωρών γενικά, και των βαλκανικών ιδιαίτερα, και διαπιστώνει ότι στην πραγματικότητα η στρατιωτική δικτατορία συνέχισε την πολιτική των προηγούμενων κοινοβουλευτικών κυβερνήσεων. Οι στενές οικονομικές σχέσεις με κάποια καθεστώτα (όπως αυτό του Τσαουσέσκου στη Ρουμανία) προκαλούν έκπληξη αλλά και αποτελούν κίνητρο για τη συνολικότερη μελέτη της επταετίας.

Roberto Μangabeira Unger ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΡΟΤΕΙΝΕΙ Η ΑΡΙΣΤΕΡΑ
μτφ: Θεοφάνης Τάσης, Ευρασία, σελ. 184,

13 ευρώ Καθηγητής του Μπαράκ Ομπάμα στο Χάρβαρντ όπου διδάσκει στη νομική του σχολή ο συγγραφέας, ο οποίος υπήρξε και υπουργός στην κυβέρνηση Λούλα, είναι σημαντικός πολιτικός επιστήμονας. Με το έργο του αυτό προσπαθεί να απαλλάξει την Αριστερά από τα γνώριμα ιδεολογικά της στερεότυπα και το δίλημμα ανάμεσα στην επανάσταση και τη μεταρρύθμιση, και αναζητά τους όρους δημιουργίας μιας «ζέουσας δημοκρατίας» όπως την αποκαλεί, η οποία μπορεί να βγάλει τις κοινωνίες από τα σημερινά τους αδιέξοδα και την Αριστερά από το λυκόφως της ανυπαρξίας.

Μarcel Gauchet Η ΑΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
μτφ: Αλέξανδρος Κιουπκιολής Πόλις σελ. 464,

29 ευρώ Κάποτε συνιδρυτής με τον Κορνήλιο Καστοριάδη στο περιοδικό «Libre», καθηγητής εδώ και χρόνια, ο Γκωσέ στους πρώτους δύο τόμους του μνημειώδους έργου του επιχειρεί μια εμπεριστατωμένη ανάλυση των περιπετειών της σύγχρονης δημοκρατίας, από την επανάσταση των νεωτέρων χρόνων έως την πρώτη κρίση του φιλελευθερισμού, καταγράφοντας τις δυσκολίες που έχει αυτός ο κόσμος για να μπορέσει να κυβερνηθεί.

Νikolai Βerdiayev ΟΙ ΔΑΙΜΟΝΕΣ ΤΗΣ ΡΩΣΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ
μτφ: Δ. Τριανταφυλλίδης, Αρμός, 9 ευρώ Για τον μαρξισμό η ρωσική επανάσταση ήταν η φυσική κατάληξη της ιστορίας των ανθρώπινων κοινωνιών. Για ορισμένους παραμένει ακόμη, παρά την παταγώδη αποτυχία του πολιτικού συστήματος που οικοδόμησε. Δεν είναι η περίπτωση του Μπερντιάγεφ, του Ρώσου διανοητή ο οποίος έζησε την επανάσταση, εξορίστηκε από την πατρίδα του και πέθανε στο Παρίσι μετά τον πόλεμο αφήνοντας ένα σημαντικό όσο και ευαίσθητο έργο. Σε αυτό το κείμενο αναζητεί τις πνευματικές καταβολές των μπολσεβίκων στις τρεις μεγάλες μορφές της ρωσικής λογοτεχνίας, στον δέκατο ένατο αιώνα του Γκόγκολ, του Ντοστογιέφσκι και του Τολστόι. Τους διαβάζει και τους τρεις με έναν εντελώς πρωτότυπο και διορατικό τρόπο και αναγνωρίζει σε αυτούς και την υποκρισία της ρωσικής κοινωνίας και τον μηδενισμό αλλά και την ηθική ισοπέδωση του ατόμου και της ελευθερίας του.

Ένα μονόπετρο για εκλεπτυσμένους αναγνώστες.

Γιώργος Οικονόμου ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
Παπαζήσης, σελ.

152, 8,40 ευρώ Το ενδιαφέρον της ματιάς έγκειται στο ότι ο συγγραφέας θεωρεί πως η παγκόσμια οικονομική κρίση ήταν μια ευκαιρία για να αναδειχθεί και η κρίση του κοινοβουλευτισμού, του «αντιπροσωπευτικού» συστήματος. Υποστηρίζει πως τα σύγχρονα κοινοβουλευτικά πολιτεύματα στην πραγματικότητα είναι ολιγαρχίες και αναζητεί τρόπους για την αποκατάσταση της πραγματικής δημοκρατίας. Συμφωνείς ή διαφωνείς μαζί του, σημασία έχει ότι το κείμενο αυτό θέτει ένα καυτό σημερινό πρόβλημα.

Δημήτρης Πλάντζος ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ
Αλεξάνδρεια, σελ.

144, 15,70 ευρώ Ο συλλογικός αυτός τόμος ανοίγει με σοβαρότητα ένα θέμα που μέχρι στιγμής στην Ελλάδα μόνο ιδεολογικά έχει αντιμετωπιστεί. Το θέμα δεν είναι αν είσαι υπέρ ή κατά της παγκοσμιοποίησης, λες και μπορείς να είσαι υπέρ ή κατά του Νόμου της Βαρύτητας. Το θέμα είναι να αποδεχθείς την παγκοσμιοποίηση ως συνθήκη και να βρεις τρόπους για να τοποθετηθείς στον χώρο της. Μια προσέγγιση του φαινομένου από την πολιτιστική και κοινωνική του πλευρά, σημαντική συνεισφορά σε έναν διάλογο που κάποτε πρέπει να αρχίσει στα σοβαρά.

ΟΛΟΙ ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ ΚΑΙ ΙΣΟΙ
ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΑΠΟΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗΣ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ
Κονιδάρης Για τα ανθρώπινα δικαιώματα όλοι μιλούν, όσοι τα έχουν προσπαθούν να τα απολαύσουν όσο γίνεται περισσότερο και όσοι δεν τα έχουν τα διεκδικούν. Μπορεί όλοι να ξέρουμε ή να νομίζουμε ότι είμαστε όλοι ελεύθεροι και ίσοι, ελάχιστοι από εμάς όμως ξέρουν τι ακριβώς σημαίνει αυτό και γιατί μερικοί από εμάς είναι πιο ελεύθεροι και πιο ίσοι από τους άλλους. Με έναν πρόλογο της Διεθνούς Αμνηστίας, το βιβλίο καθοδηγεί τον αναγνώστη του στη Χάρτα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, στην ιστορία τους, το παρόν τους και σε ορισμένες από τις βασικές παραμέτρους τους. Άκρως διαφωτιστικό και εξαιρετικά χρηστικό.