Φαινόμενα

Τσαντιριώτικη τηλεόραση
Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr ,

Περισσότερο από μία σατιρική εκπομπή, το «Τσαντίρι» κατάφερε να γίνει ένα εβδομαδιαίο γεγονός προσφέροντας εκτόνωση στο κοινό του και υλικό στα μεσημεριανάδικα
Φινάλε-πρόσκαιρο- προχθές για το «Αλ Τσαντίρι». Επιστρέφει στο θέατρο ο δημιουργός του και ύστερα από μερικούς μήνες υπόσχεται να επανέλθει. Εκπομπή φαινόμενο. Όχι τόσο για το περιεχόμενό της, αφού σάτιρα του πολιτικού και τηλεοπτικού βίου έχει ξαναγίνει και γίνεται από πολλές εκπομπές. Αλλά για τη μορφή μιας εβδομαδιαίας λαϊκής διασκέδασης, μείγμα τηλεόρασης και επιθεώρησης, όπου ο καθένας μπορούσε να συμμετέχει ως κοινό αρκεί να έβρισκε θέση στην αίθουσα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι και όσοι βρίσκονταν σπίτι τους έχαναν την απόλαυση. Η τελευταία, διπλή. Επειδή η απομυθοποίηση της τηλεσαχλαμάρας έχει μεγάλη εκτονωτική δύναμη και επειδή ο Λάκης Λαζόπουλος έχει μοναδικό ταλέντο να συντονίζεται με τη σκέψη του λαϊκού κοινού του, εκφράζοντας τους καημούς του, αλλά κυρίως την ανάγκη του να θεωρεί τον εαυτό του καλύτερο από κάθε είδους διασημότητες, της τηλεόρασης και της πολιτικής που τον καταδυναστεύουν κυριαρχώντας στην καθημερινότητά του.

Αγαπήθηκε γιατί κατάφερε να δώσει την αίσθηση ότι είναι ο ίδιος το «όχημα» μέσω του οποίου ο απλός τηλεθεατής «βγαίνει» και αυτός στην τηλεόραση. Απέναντι σε κάθε σαχλαμάρα που καταλαμβάνει ώρες ατελείωτες ελεύθερου χρόνου, ορθωνόταν το «φράγμα» του λαζοπουλαίικου χιούμορ. Τις Τρίτες ο τηλεθεατής έπαιρνε το αίμα του πίσω. Όχι πάντα. Δεν ήταν λίγες οι φορές που η σάτιρα έκανε κατάχρηση του συναισθήματος, καθοδηγώντας το κοινό της. Και τότε από ανατρεπτική γινόταν συντηρητική, γιατί αυτή είναι η λειτουργία του συναισθήματος. Χάνεται η λογική και ανασύρονται στερεότυπα που ελάχιστα αφορούν την πραγματικότητα και περισσότερο απόλυτες ιδεολογικές και κοινωνικές αντιλήψεις. Για παράδειγμα ο υπερβολικός συναισθηματισμός για τα νιάτα, δίκαιος έως έναν βαθμό, καθώς θα μπορούσε να εκληφθεί και ως ανάγκη μιας κοινωνίας να αναπληρώσει τη σκληρή στάση της απέναντί τους, έφθασε σε σημείο να διαφημίζει ό,τι νεανικό ως επαναστατικό. Αλίμονο, δεν είναι λίγες οι φορές που οι νέοι εμφανίζονται πιο συντηρητικοί από τους γονείς τους και νεολαίες πιο συντηρητικές στην έκφρασή τους από τα κόμματα στα οποία ανήκουν. Τα γνωρίζει αυτά ο κόσμος. Αλλά θέλει να πιστεύει ότι δεν είναι έτσι, πως έχει φτιάξει τα παιδιά του καλύτερα από τον ίδιο, να κάνουν εκείνα ό,τι αυτός δεν μπορεί.

Η σάτιρα του Λάκη Λαζόπουλου διέθετε ακριβώς εκείνα τα στοιχεία που θα ήθελε το κοινό του να το χαρακτηρίζουν, τους μύθους που η κανονική ζωή έχει καταρρίψει. Οι Τρίτες ήταν αφιερωμένες στην επανάσταση του καναπέ. Στο «Αλ Τσαντίρι» οι νέοι είχαν την πρώτη θέση, τα σουσούμια των διασημοτήτων που χαζεύονταν από το ίδιο κοινό όταν προβάλλονταν από άλλες εκπομπές, εκεί ξαναπροβάλλονταν και προκαλούσαν χάχανα. Ο τηλεπολτός δεν ήταν πια βαρύς, χωνευόταν εύκολα με τα γέλια του «Τσαντιριού». Και οι έννοιες αποκτούσαν τα σαφή όρια που έχουν στα λαϊκά παραμύθια, ο εργάτης έχει πάντα δίκιο, ο φτωχός και ο άνεργος συγκινεί, οι δημοσιογράφοι είναι οι κακοί, οι νέοι είναι καλοί καγαθοί, οι τρομοκράτες παραστρατημένοι, οι ξανθιές μοντέλες χαζές κ.λπ.


Στα όριά του

Λάτρεψε το «Τσαντίρι» η μεσημεριανάδικη τηλεόραση. Ήξερε ότι δεν κινδυνεύει. Αντιθέτως διαφημίζεται. Άλλωστε ουδέποτε ξεπέρασε τα μικρά τηλεοπτικά όρια και τα στερεότυπα που διαπνέουν το τηλεοπτικό πρόγραμμα η σάτιρα του Λαζόπουλου. Δεν ήταν ανατρεπτική. Εκτόνωνε συσσωρευμένη πίεση οδηγώντας τη σκέψη στα μικρά, καθημερινά και τηλεοπτικά. Μοιάζει πάντως να έχει φθάσει στα όριά της. Πόσο μπορεί να αναπαράγει τον εαυτό της; Φυσικό επακόλουθο, η κόπωση. Και του δημιουργού της, η ανθρώπινη, αλλά και η τηλεοπτική. Μπορεί η συνήθεια του τηλεοπτικού κοινού που αποτελεί τον πιο ισχυρό παράγοντα επιτυχίας ενός προγράμματος να συντηρεί το «Τσαντίρι». Η αλήθεια είναι ότι δεν είχε τι άλλο να πει. Πόσα αστεία για την Ντενίση και τον Κούγια ακόμη, για τον Γαλάτη και την Μπεζαντάκου;

Κανονικά μαζί του θα ΄πρεπε να κλείνει και ένας τηλεοπτικός κύκλος. Όχι γιατί τον άνοιξε το «Τσαντίρι», αλλά γιατί τον εξάντλησε. Πλην όμως ο τηλεπολτός αποτελεί πλέον μια ιερή «μαγιά» για την αναπαραγωγή του ίδιου (αλίμονο) τηλεοπτικού μέλλοντος.