Πάγος Βρυξελλών

Στις 5 του περασμένου Σεπτεμβρίου, ο κ. Καραμανλής παρουσίαζε στη Θεσσαλονίκη τη διαβόητη πρότασή του για πάγωμα το 2010 συντάξεων και μισθών στον δημόσιο τομέα, «με ειδική μέριμνα για χαμηλόμισθους και χαμηλοσυνταξιούχους». Μία εβδομάδα αργότερα από το ίδιο βήμα ο κ. Παπανδρέου απέκρουε μετά βδελυγμίας την πρόταση ως «καταστροφική». «Αν σήμερα παγώσουμε τους μισθούς θα παγώσουμε την αγορά», είχε πει. Ωστόσο στις 18 Νοεμβρίου το Υπουργικό Συμβούλιο, υπό τον Πρωθυπουργό πλέον Γ. Παπανδρέου, υιοθετούσε μια παραλλαγή της πρότασης του ηττηθέντος αντιπάλου: πάγωμα- με εξαίρεση όσους αμείβονται με λιγότερα από 2.000 ευρώ.

Το λογικό ερώτημα είναι: Τι μπορεί να οδήγησε σε μια τέτοια στροφή μέσα σε 57 μόνον ημέρες; Οι εκ των υστέρων διορθωτικές διευκρινίσεις που περιορίζουν το πάγωμα σε όσους έχουν βασικό μισθό άνω των 2.000 ευρώ, δηλαδή σε 40.000 υπαλλήλους, δεν αναιρούν το ερώτημα. Αντίθετα, το κάνουν πιεστικότερο. Αν πρόκειται για 40.000 ανθρώπους όλους κι όλους και αν η εκτιμώμενη εξοικονόμηση είναι της τάξεως των 12 εκατ. ευρώ, αν δηλαδή πρόκειται για τόσο μικρή, μια απειροελάχιστη σταγόνα στον ωκεανό ενός ελλείμματος 30 δισ. ευρώ, ένας λόγος παραπάνω να αναρωτιέται κανείς: Γιατί μια τόσο μεγάλη θυσία πολιτικής αξιοπιστίας για ένα τόσο μικρό δημοσιονομικό όφελος;

Μια εξήγηση θα ήταν αυτή που επισήμως δίδεται, ότι δηλαδή κανείς δεν περίμενε ότι η κατάσταση του δημόσιου ταμείου θα ήταν τόσο απελπιστική όσο εκ των υστέρων αποδείχθηκε. Η εξήγηση δεν είναι αναληθής, αλλά είναι ανεπαρκής. Πρώτον, διότι όλοι γνώριζαν και η Τράπεζα της Ελλάδος κοινολογούσε παραμονές των εκλογών ότι το έλλειμμα θα κινηθεί πέραν του 10%. Και, δεύτερον, διότι όσο χειρότερα του αναμενομένου και αν είναι τα δημόσια οικονομικά, ούτε τα 12 εκατ. ευρώ από τον «σοφτ», πράσινο πάγο ούτε καν τα 250 εκατ. ευρώ που ο κ. Παπαθανασίου ήλπιζε να εξοικονομήσει από το δικό του «χαρντ» και γενικό πάγωμα, για όλους τους δημοσίους υπαλλήλους, αποτελούν συμβολή που να δικαιολογεί το κοινωνικό κόστος του μέτρου.

Μια δεύτερη εξήγηση είναι ότι η υιοθέτηση του γαλάζιου πάγου από την κυβέρνηση Παπανδρέου γίνεται για λόγους όχι τόσο οικονομικούς όσο πολιτικούς. Για να προκαλέσει σοκ, να δώσει ένα ισχυρό μήνυμα στην κοινωνία- και στην ίδια την κυβέρνηση. Η ένσταση όμως που ο ίδιος ο κ. Παπανδρέου είχε προβάλει προεκλογικά, ότι δηλαδή αυτός ο συμβολισμός ακόμη και αν είναι αναγκαίος έχει επικίνδυνες παρενέργειες, τον δραστικό περιορισμό της ζήτησης και το βάθεμα της ύφεσης, έπαψε να ισχύει;

Μένει λοιπόν μία τρίτη εξήγηση. Η πειστικότερη: ότι ο πάγος δεν είναι παρά μία θυσία προς εξευμενισμό των οργισμένων θεών των Βρυξελλών και της Φρανκφούρτης.

Η νέα κυβέρνηση είχε υποτιμήσει, φαίνεται, τη βιαιότητα της αντίδρασης των κοινοτικών οργάνων έναντι της ελληνικής περίπτωσης συνολικά, τη σχεδόν κακόπιστη ανυπομονησία τους, την πλήρη απροθυμία τους να δώσουν μια μικρή πίστωση χρόνου και εμπιστοσύνης σε μια νέα κυβέρνηση. Είχε υποτιμήσει επίσης την αφόρητη πίεση που οι θεοί του ευρώ ασκούν για δραστική μείωση του κόστους του ελληνικού κράτους. Και τώρα, αντιμέτωπη με τη θεία μήνιν, θυσιάζει με μισή καρδιά, προς εξευμενισμό τους, μια προεκλογική υπόσχεσή της.

Θα πει κανείς: αν ο Αγαμέμνων προθυμοποιήθηκε να θυσιάσει την ίδια του την κόρη για να εξευμενίσει τη θεά Άρτεμη και να φυσήξει ούριος άνεμος για να αποπλεύσουν τα ελληνικά πλοία από την Αυλίδα, γιατί δεν μπορεί να θυσιάσει και ο κ. Παπανδρέου λίγη από την πολιτική αξιοπιστία του (και λίγα, ελάχιστα ευρώ από την τσέπη δημοσίων υπαλλήλων) για να εξευμενίσει τον θεό Τρισέ- έστω και αν το ιερό ελάφι δεν το σκότωσε ο ίδιος μα οι προκάτοχοί του; Σύμφωνοι. Αρκεί να ξέραμε τι άνεμος θέλουμε να φυσήξει, αρκεί να ήμασταν βέβαιοι ότι υπάρχει ένα σχέδιο πλεύσης προς κάποια ποθητή και σωτήρια Τροία, αρκεί να μη φοβόμασταν ότι στο τέλος όλα αυτά θα αποδειχθούν ένα πουκάμισο αδειανό- λίγες μονάδες μείωσης ενός χρέους που σε λίγο θα ξανανεβεί. Περιμένουμε ένα σημάδι που θα μας πείσει…

Καλές οι θυσίες. Αρκεί να ήμασταν βέβαιοι ότι υπάρχει ένα σχέδιο πλεύσης προς τη σωτηρία, αρκεί να μη φοβόμασταν ότι στο τέλος όλα αυτά θα αποδειχθούν ένα πουκάμισο αδειανό- λίγες μονάδες μείωσης ενός χρέους που σε λίγο θα ξανανεβεί. Περιμένουμε ένα σημάδι που θα μας πείσει…