Φαινόμενα

Μνήμη που επιμένει
Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr ,

Όσα «πολυτεχνεία» κι αν ανεβάσουν τον πήχυ του ηρωισμού, η καθημερινότητα παραμένει δέσμια των νοοτροπιών του λαδώματος και του βολέματος
Η μνήμη του Πολυτεχνείου επιμένει. Η πορεία παραμένει. Οι δηλώσεις πάντα ίδιες. Τα συνθήματα πάντα επίκαιρα. Κοινότοπο; Μπορεί. Πάντως η δημοκρατία, που ήταν το απόλυτο αίτημα εκείνης της εξέγερσης, μεταλλάχθηκε σε «διαφθορά». Εξ ου και το πιο ισχυρό σε μήνυμα «αφιέρωμα» ήταν αυτό που ήρθε από τα δελτία ειδήσεων για τις μετρήσεις δέκα μεγάλων οργανισμών, σύμφωνα με τις οποίες μας «βλέπουν» υπανάπτυκτους και διεφθαρμένους. Δεν χρειάζεται να μας το πει κανείς. Και ο τελευταίος πολίτης γνωρίζει ότι χωρίς λάδωμα δεν έχει τα αυτονόητα σε μια δημοκρατία. Πιο βαθιά ριζωμένες από τις μνήμες είναι οι νοοτροπίες λαδώματος και βολέματος. Όσα «πολυτεχνεία» κι αν ανεβάσουν τον πήχυ του ηρωισμού, η καθημερινότητα παραμένει δέσμιά τους και η πολιτική αδύναμη να αντισταθεί στην ευκολία της συντήρησής τους. Ποιες ιδέες, ποια οράματα, ποιο μοντέλο ανάπτυξης και οργάνωσης του κράτους; Όλα συναντιούνται, από την «πράσινη ανάπτυξη» ώς τον «κοινωνικό φιλελευθερισμό», στη διαχείριση του ίδιου πάντα πολτού που διαμορφώνει το ρουσφετολάδωμα και οι παρέες των «κολλητών».

Παρόλ΄ αυτά η πορεία της 17ης Νοεμβρίου παραμένει. Και αυτή τη φορά μεγαλύτερη από τις τελευταίες χρονιές. Και ειρηνική. Με περιορισμένα ξεσπάσματα. Αναμενόμενα. Άλλο αν στάθηκαν με επιμονή σε αυτά ορισμένα δελτία ειδήσεων (Αlter) τηρώντας τη δική τους παράδοση της «ψυχαγωγικής» θριλερικής ενημέρωσης.

Άλλωστε μην ξεχνάμε ότι η μνήμη του Πολυτεχνείου μετατράπηκε ακόμη και σε τηλεοπτική φαντασμαγορία. Με άλλο λόγια, έχει αποτελέσει ακόμη και σκηνοθετικό άλλοθι, εκεί στα μέσα της δεκαετίας του ΄90, πάνω στην κορύφωση του άγριου καναλικού ανταγωνισμού, όταν η ενημέρωση απολάμβανε τα «δώρα» της τεχνολογίας και η απευθείας μετάδοση βίας και τρόμου (μετά την τραγωδία της υπόθεσης Σορίν Ματέι) είχε γίνει ο απόλυτος στόχος των κυνηγών του τηλεσουξέ.

Ήταν το ΄95, όπως θύμισε και η «Έρευνα» του Παύλου Τσίμα, στο αφιέρωμά της που ακολούθησε τη διαδρομή των «πολυτεχνείων» στον χρόνο, που η κατάληψη του Πολυτεχνείου, οι φωτιές και η πολεμική ατμόσφαιρα στην Πατησίων είχαν μετατραπεί σε μαραθώνιο τηλεοπτικό υπερθέαμα, το οποίο αποδείκνυε εκτός των άλλων και την τηλεοπτική μας υπανάπτυξη. Τις επόμενες χρονιές κανάλια νοίκιαζαν μπαλκόνια με θέα την πύλη του Πολυτεχνείου για να ΄χουν καλά πλάνα όταν ερχόταν η κρίσιμη στιγμή. Η τηλεόραση είχε αρχίσει να απολαμβάνει τη δύναμή της να διευρύνει τις ρωγμές σε κοινωνία και κράτος, τις ρωγμές στη δημοκρατική κουλτούραδεν ήταν και δύσκολο- γιατί αυτό της απέδιδε ρόλο ρυθμιστή των εξελίξεων. Όσο μεγαλύτερη η μεγέθυνση του ελαττώματος τόσο πιο σπασμωδικό, ευκαιριακό και με τηλεοπτικούς όρους το «μπάλωμά» του από την εξουσία.

Λίγο αργότερα πάντως σταμάτησε το παιχνίδι της κάμερας με τη βία. Πολυέξοδο για τα κανάλια και για τον τόπο. Είχε αρχίσει ένα πολύ πιο αποδοτικό, άλλωστε, τηλεοπτικό παιχνίδι, αυτό με τη «συγκίνηση».

Το ριάλιτι υιοθετείται ως δημόσιος λόγος και οι λαϊκοί καημοί βρίσκουν διέξοδο σε αυτό. Και δεν εννοούμε τα μπιγκμπράδερ και τα συναφή, αλλά και το ριάλιτι της ενημέρωσης, όπου ουκ ολίγοι υπουργοί και βουλευτές επέδειξαν «δράση» στα τηλεπαράθυρα «ακούγοντας» προσωπικά δράματα και παρεμβαίνοντας κατά περίσταση για να επιλύσουν υποπεριπτώσεις. Δεν φταίει η τηλεόραση. Πρόσφερε απλώς την τεχνολογία και το τελετουργικό της, διευκολύνοντας ανικανότητες και αδυναμίες, ολιγωρίες και προσωπικές φιλοδοξίες να καλυφθούν πίσω από την τηλεοπτική ψευδαίσθηση.


Κάθε αναζήτηση και ένα μνημόσυνο

Τι ωραία που συντονίστηκαν όμως τηλεόραση και δημόσιος βίος. Τηλεμπαλώματα σε ιδιωτικές υποθέσεις, νομοσχέδια- μπαλώματα της τελευταίας στιγμής για δημόσιες υποθέσεις, μια φορά τον χρόνο η μνήμη του Πολυτεχνείου, ομάδες γνωστών αγνώστων, Εξάρχεια, κουκούλες, μαλλιά κουβάρια και ο καθένας να προσπαθεί να ανασύρει από τη μνήμη του τον δικό του «απόλυτο κώδικα αξιών», την «Εδέμ» του. Πίσω πίσω η αναζήτηση στην Αριστερά, στο Πολυτεχνείο, στην εθνική αντίσταση, στην Εκκλησία και τα μοναστήρια, στο λάβαρο της Επανάστασης, κάπου υπήρχε το δίκιο και το ωραίο. Για τον καθένα και διαφορετικό. Κάθε αναζήτηση και ένα μνημόσυνο. Όσο υπάρχει «συγκίνηση» όλα εξαγνίζονται.