Συνέντευξη

«Υπάρχουν ηθοποιοί μπροστά άγιοι και πίσω βαμπίρ»
Του Γιώργου Δ. Κ. Σαρηγιάννη gsarigiannis@dolnet.gr

Ο Νίκος Μαστοράκης επανακάμπτει μετά τις «μπόρες» που μεσολάβησαν με Οστρόφσκι και «Αμπιγιέρ» και δηλώνει πως το θέατρο ένα είναι
Πέρασε μπόρες από το καλοκαίρι ο Νίκος Μαστοράκης: ήρθε, πρώτα, σε σύγκρουση και απολύθηκε από τον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου, όπου είχε αρχίσει να ετοιμάζει τις «Νεφέλες» του Αριστοφάνη για την Επίδαυρο. Ύστερα, πρόβλημα μηνίσκου ενώ βρισκόταν στην Κίνα για ένα μεγάλο ταξίδι από αυτά που αγαπάει και συνηθίζει να κάνει, εγχείρηση, φυσικοθεραπείες… Ακόμα στην ανάρρωση είναι.

Αλλά δεν το βάζει κάτω. Ούτε το χιούμορ του χάνει. Και επανακάμπτει. Με δύο παραστάσεις. Ξανάκανε- με τον Παύλο Χαϊκάλη και την Ελένη Καστάνη αυτή τη φορά- την κλασική σάτιρα του Οστρόφσκι «Σε στενό οικογενειακό κύκλο» με την οποία το 2008 έκλεισε θριαμβευτικά τον κύκλο του στο «Αμόρε» το «Θέατρο του Νότου». Και πυρετωδώς ετοιμάζει με τον Γιώργο Κωνσταντίνου και τον Χρήστο Στέργιογλου τον «Αμπιγιέρ» του Ρόναλντ Χάργουντ. Στον Οστρόφσκι έχετε κάνει την ίδια σκηνοθεσία;

«Έκανα κάτι που ήθελα να κάνω από την αρχή και δεν το έκανα: να τοποθετήσω το έργο στο σήμερα. Σκεφτόμουνα πως έχει γραφτεί την ίδια εποχή με την “Καταγωγή της οικογένειας, της ατομικής ιδιοκτησίας και του κράτους” του Ένγκελς. Και το τοποθέτησα σε σχέση μ΄ αυτό- σε σχέση με την ιστορία των σοσιαλιστικών ιδεών. Γι΄ αυτό και τώρα στο σκηνικό υπάρχουν τα πορτρέτα όλων των ηγετών της Ρωσίας, από τον τσάρο Νικόλαο μέχρι τον Πούτιν. Και παίζεται το έργο υπό τη σκέπη τους- κάτι σαν ένα πικρό σχόλιο. Το μόνο που παραμένει σταθερό μέσα στην αναζήτηση του χρήματος είναι οι ανθρώπινες σχέσεις».

Ισχύει το έργο και σήμερα δηλαδή;
«Απολύτως. Το θέμα του είναι το χρήμα. Ζούμε σε μία εποχή όπου αιχμή του δόρατος είναι η οικονομική κρίση. Το έργο μιλάει για χρέη. Ποια από τις σημερινές οικογένειες δεν είναι μπλεγμένη, λίγο- πολύ, σε χρέη; Πιστωτικές κάρτες, δάνεια, lising… Απολύτως επίκαιρο! Κι ας μην ισχύει πια ο θεσμός, ας πούμε, της προξενήτρας που υπάρχει στο έργο».

«Ο Αμπιγιέρ» είναι ένα έργο με έντονη τη μυρουδιά του θεάτρου- ένας παλιός ηθοποιός σε κάμψη και ο… προαιώνιος αμπιγιέρ του. Τι σας τράβηξε σ΄ αυτό;

«Αυτό ακριβώς: είναι σαν να κάνει κανείς αφιέρωμα στο θέατρο. Αυτό που θίγει το έργο είναι το απόλυτο μεγαλείο και από την άλλη η απόλυτη μικρότητα του ηθοποιού: ένας ηθοποιός που μπορεί να είναι εξαιρετικός και από την άλλη μεριά να είναι, ως άνθρωπος, εντελώς μικροπρεπής- εγωιστής, μίζερος, να πατάει επί πτωμάτων…».

Τα έχετε ζήσει αυτά;
Σκέφτεται.

«Όχι, δεν τα έχω ζήσει. Δεν υπάρχουν πια αυτού του είδους οι ηθοποιοί. Υπάρχουν αυτά αλλά πιο καλυμμένα- λυκοφιλίες, μπροστά άγιοι και πίσω βαμπίρ… Ο Σερ του έργου πάντως πολύ μου θυμίζει τον Μινωτή. Σαν διάθεση. Μου αρέσει πολύ η σκηνή που επί σκηνής βάφεται και πώς σιγά σιγά μεταμορφώνεται σε Λιρ».

Έχετε την ετικέτα «ποιοτικός». Για καλό είναι, για κακό είναι;

«Δεν με ενδιαφέρει. Εγώ καμιά ετικέτα δεν ζήτησα να μου βάλουν. Τώρα που δουλεύω με ηθοποιούς “που δεν ανήκουν στο δικό μας το τερέν”, που λέει και η Μάγια Λυμπεροπούλου»- γελάει- «δεν έχω κανένα πρόβλημα μαζί τους. Το θέατρο ένα είναι. Δεν κάνουμε εμείς άλλη δουλειά κι άλλη δουλειά αυτοί. Απλώς την κάνουμε με μία διαφορετική αντιμετώπιση. Δεν κατάλαβα δηλαδή: η Παξινού και ο Μινωτής κάνανε άλλη δουλειά από την Καλουτά και τον Αυλωνίτη;».

Σας αρέσουν τα ταξίδια;
«Πολύ. Η ζωή μου είναι να ταξιδεύω. Από παιδί. Θυμάμαι που καθόμουνα μικρός στη θάλασσα, στη Σητεία όπου μεγάλωσα, και έλεγα μέσα μου: “Κοίταξε πίσω από αυτόν τον ορίζοντα τι υπάρχει!”. Και μου ανέβαιναν δάκρυα στα μάτιαδιότι είμαι και μελούρα… Τώρα που ήμουνα στο Πεκίνο και έμεινα μέσα στο ξενοδοχείο δυο, τρεις μέρες για το πόδι μου σκεφτόμουνα πάλι: “Είμαι σ΄ αυτό το σημείο της γης και η Κρήτη δεν φαίνεται πουθενά, είναι τόσο μικρό νησί μέσα στον κόσμο…”.

Έτσι νιώθω και ως σκηνοθέτης. Ευτύχησα να δω παραστάσεις μεγάλων σκηνοθετών- μεγαλύτερος όλων ο Στρέλερ. Αλλά μεγάλοι και ο Πίτερ Μπρουκ, ο Τσάντεκ… Αισθάνομαι για τον εαυτό μου όπως και για την Κρήτη: πάρα πολύ μικρός. Είναι δυνατόν να αντιπαρατεθείς με τους ανθρώπους αυτούς που αλλάξανε την ιστορία του θεάτρου; Και δεν το λέω από μετριοφροσύνηχέστηκα με τη μετριοφροσύνη».

ΙΝFΟ

●«Σε στενό οικογενειακό κύκλο» στο θέατρο «Βασιλάκου» (Προφήτου Δανιήλ 3-Πλαταιών, Κεραμεικός, τηλ. 210-
3470.707, 210-
3467.735).

●«Ο αμπιγιέρ» στο θέατρο «Κάππα» (Κυψέλης 2, τηλ. 210-
8831.068). Από τέλος Νοεμβρίου.

«Ο Κωνσταντίνου είναι σαν να βγήκε χτες»

Στον «Αμπιγιέρ» δουλεύει με τον Γιώργο Κωνσταντίνου, έναν ηθοποιό που είναι πάνω από πενήντα χρόνια στη σκηνή και επί πολλά χρόνια αναλώθηκε στο «εμπορικό» θέατρο.

Υπάρχει πεδίο συνεννόησης; Ή μιλάτε διαφορετική γλώσσα;
«Χαίρομαι που με ρωτάτε. Γιατί θέλω όχι απλώς να το πω, θέλω να το φωνάξω: ο Γιώργος Κωνσταντίνου είναι σαν ένας ηθοποιός που βγήκε χτες στο θέατρο. Είναι καταπληκτικό πόσο φρέσκος είναι και πόσο δεν έχει μέσα του την έννοια του εύκολου και του κλισέ αλλά περιμένει να ακούσει τον σκηνοθέτη και τον συμπαίκτη του. Τρομερό ήθος! Σαν να μπήκε σε όλο αυτό τον βόρβορο του εμπορικού θεάτρου και της τηλεόρασης και να βγήκε αλώβητος. Καθημερινά τον θαυμάζω. Και τον εκτιμώ απεριόριστα».


«Λείπει ο κρίκος από το παλιό στο καινούργιο»

Ρωτώ τον Νίκο Μαστοράκη αν η ιδιότητα του «εντολοδόχου σκηνοθέτη» δεν τον περιορίζει.

«Ναι, βέβαια. Αν σκεφτεί κανείς ότι δεν έχω κάνει παρά μόνο δύο φορές μοντέρνο θέατρο είναι γιατί κανείς δεν μου το ζητάει. Θα ΄θελα να κάνω πιο ελεύθερα πράγματα. Σου δίνουνε άλλη χαρά».

Σαν να μην παίρνετε όμως και την πρωτοβουλία να προτείνετε εσείς κάτι διαφορετικό…

«Αυτό είναι αλήθεια. Αλλά συνυπολογίζω πως στην Ελλάδα λείπει ο συνδετικός κρίκος από το παλιό στο καινούργιο. Τίποτα δεν ήρθε φυσιολογικά. Σε όλα. Και στο θέατρο.

Τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότερο βλέπουμε εδώ παραστάσεις αποδόμησης. Και αναρωτιέμαι: γιατί; Έχουμε δομήσει κάτι για να το αποδομήσουμε;

Το θέατρο το κάνω για έναν αποδέκτη: το κοινό. Την αποδόμηση για ποιον να την κάνω; Για τους 100, 150, δήθεν διανοούμενους που θα ΄ρθουν να μου πούνε “μπράβο” ή “σκατά ήτανε”; Δεν με ενδιαφέρει αυτό. Με ενδιαφέρει αυτό που κάνω να λειτουργήσει στο μεγάλο κοινό. Ακόμα και αν δεν το καταλάβει επακριβώς. Την εποχή του Σαίξπηρ, στο “Γκλόουμπ” έμπαιναν από τον αριστοκράτη έως τον τελευταίο χαμάλη. Και όλοι κάτι καταλαβαίνανε.

Αυτό έχει εκλείψει. Θέλω να είμαι συνεπής με ένα μεγάλο και όχι με ένα μικρό κοινό».