Μπότες, Αρμάνι και επανάσταση

ΤΙ ΚΟΙΝΟ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΧΕΙ Ο ΜΠΙΝ
ΛΑΝΤΕΝ ΜΕ ΜΙΑ ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΙΑ ΓΑΤΑ
ΠΟΥ ΑΠΑΓΕΤΑΙ ΑΠΟ ΝΕΑΡΗ
ΕΒΡΑΙΑ ΕΠΟΙΚΟ; ΟΤΙ ΕΜΠΛΕΚΟΥΝ
ΑΘΕΛΑ ΤΟΥΣ ΤΟΝ ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΙΟ
ΚΥΡΙΟ ΤΗΣ ΓΑΤΑΣ ΜΕ ΤΙΣ
ΙΣΡΑΗΛΙΝΕΣ ΑΡΧΕΣ. ΜΕ ΦΟΝΤΟ ΤΗ
ΔΕΥΤΕΡΗ ΙΝΤΙΦΑΝΤΑ, Η ΖΩΝΤΑΝΗ
ΙΣΤΟΡΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑΤΑΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ
ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ. ΔΥΣΚΟΛΟ ΕΓΧΕΙΡΗΜΑ,
ΚΥΡΙΩΣ ΟΤΑΝ ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΕΙ
ΜΙΑ ΑΜΕΣΑ ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΗ
Μια γυναικεία φωνή από τη Δυτική Όχθη που δημοσιοποιείται με τη μορφή του μυθιστορήματος έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, μεταξύ άλλων γιατί σπανίζει. Η 68χρονη Σαχάρ Χαλίφα έχει μακρά εμπλοκή στην αραβοϊσραηλινή διένεξη. Η καλή γνώση των αγγλικών και οι σπουδές της στις ΗΠΑ την κατέστησαν αγωγό επικοινωνίας με τα δυτικά μίντια, πολυμεταφρασμένη συγγραφέα (έχει γράψει επτά μυθιστορήματα), ενώ με τον καιρό έγινε κάτι σαν porte parole των Παλαιστίνιων γυναικών. Πολλές από αυτές, και η ίδια η Χαλίφα, έχουν ζήσει τον πρώτο αραβοϊσραηλινό πόλεμο (1948), τη συντριβή του 1967 (Πόλεμος των Έξι Ημερών), την εξορία, τη μερική ανάκτηση της περηφάνιας τους το 1973 (Γιομ Κιπούρ), τις συμφωνίες του Όσλο, τον εποικισμό της Δυτικής Όχθης, τις δύο Ιντιφάντα. Τα έζησαν όλα αυτά καρτερικά, με υποβαθμισμένο τον δημόσιο ρόλο τους όπως γίνεται πάντα εν καιρώ πολέμου και μάλιστα στο πλαίσιο των δημόσιων περιορισμών που θέτει το Ισλάμ στις γυναίκες.

Η δράση του μυθιστορήματος τοποθετείται στα Κατεχόμενα από το Ισραήλ, εδάφη, κυρίως στη Ναμπλούς και τον προσφυγικό καταυλισμό Άιν Αλ Μαρτζάν, δευτερευόντως δε στη Ραμάλα, γύρω από το πολιορκημένο αρχηγείο του Γιασέρ Αραφάτ. Εδώ θα κορυφωθεί η δράση κατά τις ισραηλινές επιχειρήσεις του 2002, όταν πρωθυπουργός ήταν ο πρωτεργάτης των σφαγών στη Σάμπρα και Σατίλα του Λιβάνου (1982) Αριέλ Σαρόν. Η Χαλίφα αρχίζει χαλαρά την ιστορία της απεικονίζοντας τη ζωή δύο αδελφών, εκ των οποίων ο νεώτερος (Άχμαντ) είναι καλλιτεχνική φύση που σύντομα στρέφεται στη φωτογραφία και τρυφερός κτήτορας μιας γάτας, η οποία θα απαχθεί από μια νεαρή Ισραηλινή έποικο, αντικείμενο εφηβικών ονειροφαντασιώσεων εκ μέρους του Άχμαντ. Εκείνος θα επιχειρήσει να την ανακτήσει και θα συλληφθεί ως τρομοκράτης από τις δυνάμεις κατοχής. Η παρωδία αγγίζει εδώ τα ακραία της όρια.

Λαμπρό αστέρι
Ο άλλος αδελφός (Ματζίντ) είναι φοιτητής και μουσικός, εξαιρετικά φιλόδοξος, θαυμαστής του Μάικλ Τζάκσον και του Αρμάνι. Ο καλός πατέρας υποχωρεί στις απαιτήσεις του, όταν βλέπει ότι έχει γίνει δημοφιλής σε μια παλαιστινιακή νεολαία που προσπαθεί να βρει την ταυτότητά της κάπου μεταξύ τζιν και φερετζέ. Ο Ματζίντ θα μπλέξει με την κόρη ενός δωσίλογου μεγαλοεπιχειρηματία- που πάντως διατυπώνει και λογικές απόψειςο οποίος θα δολοφονηθεί από μια από τις επαναστατικές φράξιες που αντιπολιτεύονται την Παλαιστινιακή Αρχή δυναμιτίζοντας την ειρηνευτική διαδικασία. Ο νεαρός θα κατηγορηθεί για τη δολοφονία και θα μπλέξει εν μια νυκτί, χωρίς πολλές πολλές εξηγήσεις, στην Ιντιφάντα, ειδικευόμενος στην ανατίναξη εχθρικών στόχων (επ΄ αυτού ατυχώς ελάχιστα λέγονται). Ο νεαρός Άχμαντ θα έχει στο μεταξύ αποφυλακισθεί (επίσης χωρίς πολλές εξηγήσεις) και τα δύο αδέλφια θα βρεθούν στη δίνη των συγκρούσεων ενώ τα ισραηλινά τανκς προβαίνουν στις τηλεοπτικά γνωστές εκκαθαριστικές επιχειρήσεις. Ο Ματζίντ θα προαχθεί μάλιστα σε χρόνο μηδέν σε σωματοφύλακα του Αραφάτ, ενώ έπειτα από έναν τραυ ματισμό του θα μεταβληθεί αιφνιδίως σε λαμπερό τηλεοπτικό αστέρι παρακάμπτοντας τα ιδεώδη της εξέγερσης. Ο ευαίσθητος, ρομαντικός Άχμαντ φωτογραφίζει τις μάχες, ξανασυναντά την Εβραιοπούλα που απήγαγε τη γάτα του για να την απαρνηθεί, ενώ αυτή χαριεντίζεται μεσ΄ τον ορυμαγδό της μάχης, και να θυσιαστεί όπως τόσοι και τόσοι ομήλικές του στα Κατεχόμενα. Κωμικό στοιχείο
Αν η Σαχάρ Χαλίφα είχε επιδιώξει να γράψει μια εμπρηστική παρωδία θα είχε πιθανότατα πετύχει. Όμως όσα παραθέτει λέγονται με απόλυτη σοβαρότητα, με ακραίο λυρισμό, με παιδευτικό προσανατολισμό, έτσι που οδηγεί τον αναγνώστη ν΄ αναρωτηθεί λίγο βλάσφημα μήπως η πραγματική κατάσταση στα Κατεχόμενα έχει και ένα κωμικό στοιχείο που διαφεύγει από τον πολιτικοποιημένο δυτικό θεατή των δρωμένων. Είναι οι αντιφάσεις των ηρώων, τα λογικά άλματα, τα χρονικά κενά της αφήγησης που φυσιολογικά σε αναγκάζουν να αναρωτηθείς αν αυτή είναι η καθημερινότητα της Παλαιστίνης και των Παλαιστινίων ή μήπως το έργο αυτονομήθηκε από τη δημιουργό του.