Φαινόμενα

Τηλεπλάνη επίδοξων αοιδών
Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr ,

Λαχτάρα. Ελπίδα.
Απογοήτευση. Μερικοί κλαίνε. Είναι ο πρόλογος του σόου που θα ακολουθήσει. Το «Χ-Factor» αποκτά ενδιαφέρον αποκλειστικώς και μόνο γιατί οι μέτριες φωνές, σε μέτριες ερμηνείες, σε μια κιτς τηλεοπτική σκηνή, περιβάλλονται με τη φαντασμαγορία του συναισθήματος
Το αποτέλεσμα; Μια ακόμη από τις τηλεοπτικές πλάνες. Όχι γιατί εκμεταλλεύεται την ελπίδα των επίδοξων αοιδών. Ούτε γιατί παριστάνει κάτι που δεν είναι, δηλαδή μια διαδικασία ανάδειξης πραγματικών ταλέντων. Αλλά γιατί παραπλανά ως προς τις πραγματικές δυνατότητες της αγοράς. Γιατί ακόμη κι αν υπάρξει το ξεχωριστό απόλυτο ταλέντο δεν θα ΄χει χώρο να πορευτεί.

Μην τρελαθούμε. Μιλάμε για μια πολύ μικρή αγορά σε καθεστώς κρίσης. Και με ιδιαιτερότητες. Μικρός ο χώρος για συγκροτήματα, ιδίως για εκείνα που δεν έχουν να προσθέσουν μια δική τους μουσική πρόταση και ακόμη μικρότερος για λαϊκές φωνές, μια και οι πίστες λιγοστεύουν. Και δεν είναι το μόνο πρόβλημα. Λίγοι, ελάχιστοι οι δημιουργοί, εκείνοι που έχουν τη διάθεση και την έμπνευση να γράψουν για καινούργιους τραγουδιστές και με τη σειρά τους να διαμορφώσουν συνθήκες ανανέωσης της μουσικής σκηνής.

Τόσα δάκρυα, τόσα χοροπηδητά, τόσα καρδιοχτύπια για να τα καταναλώσει όλα η κάμερα. Όσο για την ελπίδα; Ψαλιδισμένη πριν καν εκφραστεί. Αλλά είναι τόσο φωτογενής! Εκτυφλωτική στα δάκρυα εκείνων που πήραν το «εισιτήριο» για τα live, στο σφιχταγκάλιασμα των μελών ενός νεανικού συγκροτήματος που πήραν το ΟΚ του «μάνατζερ» Λεβέντη. Εξίσου εκτυφλωτική και στα δάκρυα εκείνων που απέτυχαν. Δάκρυ να πέφτει. Αναφιλητό. Και κραυγούλες. Όπως αυτές που βγάζουν οι επίδοξες μοντέλες στο μοντελικό ριάλιτι. Σε σπίτι με πισίνα τις πάνε για να μείνουν στο καταχείμωνο; Ουρλιάζουν και χειροκροτούν. Ότι θα τους κάνουν δώρο ένα τραπέζωμα τους λένε; Χοροπηδούν και ουρλιάζουν όλες μαζί. Ε, να, αυτά είναι τα κριτήρια. Να είναι εκδηλωτικοί οι «παίκτες». Να ξεσπούν on camera.

Υποτίθεται ότι το «Χ-Factor» και το «Νext top model» αναζητούν ταλέντα, το ένα στη μουσική, το άλλο στο μόντελινγκ. Τίποτε από αυτά δεν συμβαίνει. Και αν συμβεί, μόνο τυχαίο θα είναι. Στην πραγματικότητα επιλέγονται οι «παίκτες» με βάση τις κατευθύνσεις του θεάματος και όχι της μουσικής ή της μοντελικής αγοράς. Εξ ου και στη live πρεμιέρα του «Χ-Factor» κάθε επίδοξος αοιδός πριν βγει στη σκηνή διάβαζε, καταβουρκωμένος, γράμμα από τη μαμά του- κατά προτίμηση. Οι συγκινητικές προσωπικές ιστορίες έχουν το προβάδισμα και όχι οι φωνές και άλλα τέτοια προσόντα που αφορούν τη μουσική αγορά και όχι την τηλεοπτική. Ένας παράπλευρος στόχος είναι και η επιβράβευση μέσω του θεάματος εκπροσώπων κοινωνικών κατηγοριών, που σε μια αυστηρή, θεσμική, αξιοκρατική διαδικασία επιλογής ενδεχομένως θα δυσκολεύονταν, είτε για λόγους οικονομικούς, είτε για λόγους κουλτούρας. Τέτοιου είδους ριάλιτι «ζαχαρώνουν» στιγμιαία τη σκληρή και απαιτητική πραγματικότητα, τη συρρικνώνουν στον χρόνο και τον τόπο του σόου, οπότε προσφέρουν την ψευδαίσθηση στο φιλοθέαμον ότι μπορεί να παρέμβει και να τη διαμορφώσει σε πιο ευνοϊκή για τους αδύναμους, περιθωριακούς, παραγνωρισμένους κ.λπ. Εξ ου και η υπερπροβολή εμβληματικών «παικτών», όπως «το ασχημόπαπο με τη θεϊκή φωνή», η μεσήλικη νοικοκυρά από χωριό της Σκωτίας που αποθεώθηκε στο βρετανικό τάλεντ σόου- για να οδηγηθεί κατόπιν στους γιατρούς.


Το μόνο αληθινό είναι το συναίσθημα

Στη χώρα μας, οι εκπομπές του είδους εξελίχθηκαν σε ριάλιτι ανακούφισης των καημών της μετανάστευσης, εξ ου και το προβάδισμα στις θέσεις των νικητών έχουν παιδιά μεταναστών. Όχι ότι έκανε κανένα καριέρα, από την Καλομοίρα μέχρι τον Περικλή (τον θυμάται κανείς; Πρασινομάτης, άφωνος, υιός μεταναστών εκ Γερμανίας). Το «Χ-Factor» έχει εξελιχθεί ακόμη περισσότερο, καθώς μοιάζει να έχει μετατραπεί σε ένα είδος θεσμικού σχεδόν διαύλου επικοινωνίας των ταλέντων της Κύπρου με την κεντρική αγορά της Ελλάδας. Ακόμη κι αν δεν νικήσουν, θα έχουν αξιοποιήσει την ευκαιρία που τους προσφέρουν οι συγγενείς να δοκιμάσουν την τύχη τους «στην πρωτεύουσα». Για όλους αυτούς τους λόγους το μόνο αληθινό είναι τα συναισθήματα εκείνων που προσπαθούν να κυνηγήσουν ένα όνειρο και να τραγουδήσουν σε τηλεοπτικό σόου. Τα υπόλοιπα δεν υπάρχουν. Ούτε καν κριτήρια. Είναι μόνο προσποίηση.