Επιφυλλίδα

Σκλάβες του χθες και του σήμερα
Του Πέτρου Θέμελη

Η εμφάνιση των Μογγόλων στο προσκήνιο του κόσμου στο πρώτο μισό του 13ου αιώνα και η ίδρυση της απέραντης μογγολικής αυτοκρατορίας είχαν αφυπνίσει στη χριστιανική Δύση τον φόβο για τις υπερφυσικές δυνάμεις, γνώριμες από την εποχή των Γότθων και των Ούγγρων εισβολέων στην Ευρώπη. Οι χριστιανοί ιερείς ονόμασαν τους Μογγόλους Τά(ρ)ταρους, γιατί πίστεψαν ότι είχαν ξεπηδήσει από τα μυθολογικά Τάρταρα, ενώ οι άνθρωποι της Δύσης αναγνώρισαν στους νέους εισβολείς τους λαούς του Γωγ και του Μαγώγ της Αποκάλυψης που θα εξαπέλυε ο Σατανάς από τις τέσσερις άκρες του κόσμου κατά την έλευση του Αντίχριστου.

Ποιος φανταζόταν ότι νεαρές δούλες ταταρικής καταγωγής από δέκα ώς είκοσι τεσσάρων ετών ήταν περιζήτητες την περίοδο της ενετοκρατίας όχι μόνο στην έδρα της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας, αλλά και στα δύο πανίσχυρα βενετσιάνικα κάστρα της Μεσσηνίας. Νοταριακά έγγραφα (13ου- 16ου αιώνα) από τα Μοθωκόρονα αφορούν μεταξύ πολλών άλλων σε αγοραπωλησίες σκλάβων μεταξύ μελών της μεσσηνιακής ελίτ.

Ο γερουσιαστής Ρetro de Rapano, έμπορος στην Κορώνη, για παράδειγμα, πουλάει μια σκλάβα του δεκαοχτώ ετών με το ταταρικό όνομα Μελίσσα και το χριστιανικό Κατερίνα στον Giovanni Μarcello, σύμβουλο στην Κορώνη, για 18 χρυσά δουκάτα. Ο Giovannino Ζulian, κάτοικος Κορώνης, πουλάει στον Luca Αlbrizzi μια σκλάβα του Τατάρα ονόματι Γκουθλούγκους, για 24 χρυσά δουκάτα. Ο Lorentzo Τommasao, έμπορος στη Μεθώνη, πουλάει στον Νicolo Μontanari μια σκλάβα του Τατάρα είκοσι ετών, για 25 χρυσά δουκάτα. Ο Giovannino Βon, κάτοικος Κορώνης, πουλάει μια Τατάρα σκλάβα του, δεκατριών ετών, ονομαζόμενη Τσαμπάσα στον Giovanni Decollato, για 27 χρυσά δουκάτα. Μια Τατάρα σκλάβα είκοσι τεσσάρων ετών ονόματι Ντιερορμούο πουλιέται από τον Ρietro Βon, κάτοικο Μεθώνης, για 31 χρυσά δουκάτα. Ο Αntonio di Βruno πουλάει στον Pace di Εlia από την Κορώνη, μια Τατάρα σκλάβα ονόματι Κισκατόν, για 34 χρυσά δουκάτα. Ακριβότερα πάντως, 40 χρυσά δουκάτα κόστισε η αγοραπωλησία μιας Κιρκάσιας σκλάβας δεκαπέντε ετών.

Μια μόνο περίπτωση αφορά Ελληνίδα σκλάβα δεκατεσσάρων ετών, ονομαζόμενη Καλή, που πωλείται από τον Γεώργιο Στροβήλη, κάτοικο Κορώνης, στον Ενετό Μalfredo dei Βoti, για 22 χρυσά δουκάτα. Οι σημερινές «σκλάβες» της αθηναϊκής ελίτ είναι κυρίως Φιλιππινέζες που εργάζονται με μηνιαίο μισθό, χωρίς ασφάλιση κατά κανόνα, και κυκλοφορούν με άδεια τις Κυριακές κατά ομάδες.

Νεαρές δούλες ταταρικής καταγωγής από δέκα ώς είκοσι τεσσάρων ετών ήταν περιζήτητες την περίοδο της ενετοκρατίας στα δύο πανίσχυρα βενετσιάνικα κάστρα της Μεσσηνίας

Ο Πέτρος Θέμελης είναι ομότιμος καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας.