Η έλξη της καταστροφής

Η ΚΡΙΤΙΚΗ ΔΙΧΑΖΕΤΑΙ, ΩΣΤΟΣΟ
ΟΛΟΙ ΟΜΟΛΟΓΟΥΝ ΟΤΙ ΕΙΝΑΙ
«ΜΕΓΑΛΟΣ ΕΥΡΩΠΑΙΟΣ
ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ, ΕΣΤΩ ΚΙ ΑΝΥ
ΠΟΦΟΡΟΣ»
Ο Χάουαρντ Μπάρκερ, είναι εισηγητής ενός διαφορετικού είδους τραγωδίας- τραγωδίας χωρίς λύτρωση- κι ενός νέου είδος θεάτρου, του «θέατρου της καταστροφής», που θα μας παρουσιάσει ο Λευτέρης Βογιατζής, σκηνοθετώντας το έργο του «Ύστατο σήμερα». Αυστηρός και απόλυτος, ο εξηντατριάχρονος Βρετανός δραματουργός, ενοχλητικός στην εξουσία, θρύλος για τους συμπατριώτες του, έχει αρχίσει να επηρεάζει την ευρύτερη θεατρική κοινότητα. Τα έργα του, που πρωτοπαρουσιάζονται στο δικό του θέατρο, παίζονται πια όλο και συχνότερα στο εξωτερικό, ενώ διοργανώνονται συνέδρια κι αφιερώματα στο έργο του. Ο ίδιος, στο δοκίμιο Γέλα (ο τίτλος είναι το ρεφρέν του κλόουν Άρτσι ΜακΓκρουτ από το έργο «Τhe Ρower of the Dog»), που πρόκειται να δημοσιευτεί στο βιβλίο- πρόγραμμα της παράστασης του «Θεάτρου της Οδού Κυκλάδων», σημειώνει:

«Ήρθα στο θέατρο αγνοώντας σχεδόν όλα τα κλασικά κείμενα και με μισή ντουζίνα λαϊκές απογευματινές πίσω μου. Ήρθα γιατί μπορούσα να γράψω λόγους, βαριόμουν κι ανυπομονούσα με τις νουβέλες, κι ακόμα γιατί υπήρχε μεγάλη ζήτηση για μικρά και μεγάλα κείμενα, γεύματα, στούντιο και βαβούρα περί τα τοιαύτα. Όμως, για πολλά χρόνια δεν μπορούσα καθόλου να δικαιολογήσω την παρουσία μου εκεί. Δεν μπορούσα να βρω καμία αληθινή αιτία, εκτός από τα πολύ ενστικτώδη κίνητρα για τις τέχνες γενικώς. “Έπρεπε να… “, “Χρειαζόμουν να… “. Έτσι κινούμενο το εγώ, έμοιαζε να αποτελεί επαρκή λόγο. Όμως εκεί μέσα, κάτι έμοιαζε αμήχανο, να χρησιμοποιείς π.χ. τόσο δημόσια ένα μέσο για έναν αυστηρά ιδιωτικό σκοπό, κι έτσι επικαλέστηκα τον σοσιαλισμό μου και μίλησα για “αντίθεση”- σκεπτόμενος ότι βοηθάω μια κοινωνική τάξηή στην καλύτερη περίπτωση για “διαθήκη”.

Αργότερα, μελετώντας τον ίδιο τον καλλιτέχνη («Νo Εnd for Βlame», «Scenes of an Εxecution») ανακάλυψα τον λόγο που εντέλει δεν ήταν ούτε τελείως εαυτούλης ούτε ένα εγωτικό ψυχαγωγικό κροτάλισμα (το οποίο επίσης διέθετα αλλά ήμουν και καχύποπτος απέναντί του). Ήταν τελικά ένα είδος καλλιτεχνικής ευθύνης απέναντι στην τάξη και την παραβίασή της από την μια πλευρά, απέναντι στη γλώσσα και τη λογοτεχνική παιδεία που αποτελούσε εφόδιο και που μόνον ένας τρελός θα αγνοούσε, είτε από ψεύτικη αντίθεση είτε από ψεύτικη αλληλεγγύη προς τους απαίδευτους, κι από την άλλη, στην περαιτέρω επέκταση της έρευνας πάνω στην επιθυμία ή την αποσύνθεση. Βρήκα πως οι σπουδαιότερες στιγμές ήταν οι πιο αινιγματικές, και η αλήθεια, κάτι που πολύ δύσκολα τολμούμε σήμερα να επικαλεστούμε, ήρθε μόνο μέσα από τον έξοχο ερμηνευτή, την εξουθενωτική προπαρασκευή του στην πολυπλοκότητα του κειμένου, και τη στιγμή που όλο αυτό δούλεψε, έγινε παρά τη θέλησή του».