«Από απληστία έγινα σκηνοθέτης»

Με το «Ψηλά απ΄ τη γέφυρα» του Άρθουρ Μίλερ, έργο της σύγχρονης δραματουργίας αλλά με αναφορές στην αρχαιοελληνική τραγωδία, ο Γρηγόρης Βαλτινός επιστρέφει στο δράμα παίζοντας και σκηνοθετώντας
Ύστερα από τριετή αποχή από τα θεατρικά δρώμενα, ο Γρηγόρης Βαλτινός προέτρεπε πέρυσι «Μη γελάτε είναι σοβαρό», μια κωμωδία, δηλώνοντας ότι είχε ανάγκη να γελάσει. Φέτος επανέρχεται με το δράμα «Ψηλά απ΄ τη γέφυρα» που πραγματεύεται το ανομολόγητο ερωτικό πάθος ενός Ιταλού μετανάστη, του Έντι Καρμπόνε, για τη νεαρή ανιψιά της γυναίκας του, πάθος που του πυροδοτεί εσωτερική σύγκρουση, τον συγκλονίζει και τελικά τον οδηγεί στην αυτοκαταστροφή. Ικανοποίησε άραγε την ανάγκη του να γελάσει;

«Οι εναλλαγές από το ζεστό στο κρύο, από το πικρό στο γλυκό, είναι το γοητευτικό στοιχείο στη δουλειά μας. Οι επιλογές μου στο θέατρο θέλω να εμπεριέχουν τις εμπειρίες της ζωής.

Αυτές οι αποχρώσεις είναι πολύ σημαντικές και βέβαια οι αποστάσεις μεταξύ των ειδών, των μοντέλων ζωής ή Τέχνης, είναι τόσο τεράστιες όσο και ελάχιστες, αρκεί να ξέρει κανείς τι περιέχει αυτό το διάστημα που χωρίζει τις δύο έννοιες κι αυτό είναι μια ολόκληρη σπουδή.

Πέρυσι με κατηγόρησαν πολλοί γιατί ύστερα από τρία χρόνια έπαιξα κωμωδία ενώ θα έπρεπε να διαλέξω κάτι βαρύγδουπο. Ένιωσα ότι ήξεραν κάτι που δεν ήξερα· ότι πλησίαζε το τέλος και ήθελαν μια έξοδο βαρύγδουπη. Αλλά βαρύγδουπο γίνεται κάτι από τον τρόπο που το κάνεις. Όταν ανεβάζεις Άλμπι ή Μίλερ, να το κάνεις καλά, αυτό είναι το σπουδαίο».

Αναγνωρίσατε ομοιότητες στον Γκάρι του «Μη γελάτε είναι σοβαρό», κατά δήλωσή σας. Με τον Έντι του «Ψηλά απ΄ τη γέφυρα» πού συμπίπτετε;

Δεν έχουμε τίποτα κοινό κι αυτό είναι εξαιρετικά προκλητικό. Οι καταβολές, οι στερήσεις του, η αγωνία και ο τρόμος του ως πρόσφυγας σε μια μεγάλη χώρα δεν έχουν σχέση με μένα. Έπρεπε να μπω σ΄ αυτή την τρομαγμένη ψυχή. Όμως θα σου πω μια φρά ση με την οποία τελειώνει το έργο, εμπεριέχει την υπόλοιπη μισή απάντηση και τη λέει ο δικηγόρος Αλφιέρι: «Η πράξη του Έντι δεν ήταν αγνή. Ο ίδιος ήταν αγνός γιατί μ΄ αυτό που έκανε ξεγύμνωσε την ψυχή του και μας την έδειξε όπως ήταν. Τον αγαπώ περισσότερο από τους λογικούς πελάτες μου διότι καθένας από εμάς μπορεί να βρεθεί στη θέση του κι ομολογώ ότι τον θρηνώ με τρόμο και πανικό».

Στον Έντι λοιπόν μοιάζω όχι μόνο εγώ, αλλά όλοι μας ως προς την τραγική πλευρά του. Καθένας μας μπορεί να μπλεχτεί σε ένα περίεργο πάθος που μπορεί να τον οδηγήσει στην καταστροφή. Ένα κυρίαρχο πράγμα που υπάρχει στο έργο είναι το ερωτικό πάθος και το πώς μπορεί να σε κάνει άγγελο ή διάβολο. Να κάνεις από τα πιο μικρά και ποταπά μέχρι τα πιο μεγάλα πράγματα.

Τι πρέπει να κάνουμε; Να ενεργούμε με το πάθος ή με τη λογική και τις συμβάσεις;

Μια από τις πιο δύσκολες ερωτήσεις της ανθρώπινης ιστορίας. Τι να σου πω… κάνε ό,τι σε φωτίσει ο Θεός. Όλη η χαρά της ζωής είναι απαγορευμένη. Τα θέματα στους αρχαίους Έλληνες τραγικούς άρχιζαν από το παιχνίδι των θεών εις βάρος των ανθρώπων. Αυτό δεν έχει αλλάξει.

ΙΝFΟ

«Ψηλά απ΄ τη γέφυρα» του Άρθουρ Μίλερ από απόψε στο Θέατρο Βρετάνια (Πανεπιστημίου 7, τηλ. 210-3221.579).
Με τους Γρηγόρη Βαλτινό (υπογράφει και τη σκηνοθεσία), Πέτρο Φυσσούν, Μαρίνα Ψάλτη, Βασίλη Ρίσβα, Μαριάννα Πολυχρονίδη, Νίκο Πουρσανίδη.

«Σημασία έχει η προσγείωση»

«Έχω το θέατρο σαν παιχνίδι, αλλά το ελάττωμά μου είναι η τελειομανία», λέει ο Γρηγόρης Βαλτινός. «Αγχώνομαι, θέλω όλα να είναι στην εντέλεια».

Και πότε χαίρεστε την παράσταση;
Δέκα μέρες μετά. Φταίει και ο συγκεντρωτισμός μου. Αν ονειρευτώ ένα έργο, θέλω και να το σκηνοθετήσω. Αν όμως ένας σκηνοθέτης μού προτείνει ένα έργο και ενστερνιστώ το όραμά του, δεν έχω καμία αντίρρηση να κάνει τη σκηνοθεσία. Η αφετηρία μου είναι να μάθω καλύτερα το θέατρο. Η σκηνοθεσία με έσπρωξε να εμβαθύνω, να μελετήσω περισσότερο, να παίξω όλους τους ρόλους, να έχω απαντήσεις για καθετί που αφορά το έργο. Από απληστία το έκανα…

Δεν θα μπορούσε να συμβεί και το αντίστροφο; Να προτείνετε σε έναν σκηνοθέτη και με το όραμά του να απογειώσει το έργο;

Πολλές φορές το ΄χω σκεφτεί διότι πάντα μετά το τέλος κάθε πρόβας δεν μένω ικανοποιημένος. Σκέφτομαι ότι αν σκηνοθετούσε κάποιος άλλος θα το έκανε καλύτερα. Όσο για την απογείωση που είπες, πραγματικά όταν συμβαίνει μπορεί να έχει πολύ καλά αποτελέσματα. Αλλά οι πολύ «απογειωμένες» παραστάσεις καμιά φορά με τρομάζουν.

Ξεχνούν να επιστρέψουν στη γη. Ο θρίαμβος δεν είναι η «απογείωση», αλλά η «προσγείωση»· σημαίνει ότι κάτι απογειώθηκε και κατάφερε να επιστρέψει στον άνθρωπο.