Επιφυλλίδα

Η σιωπή του Θεού και της πολιτικής εξουσίας
Του Θανάση Θ. Νιάρχου

Αν ο Θεός είναι μια επινόηση του ανθρώπου, τότε δικαιούται να σιωπά. Η πολιτική εξουσία όμως, που έχει δημιουργηθεί για να διευκολύνει τις ανθρώπινες σχέσεις, οφείλει να είναι λαλίστατη. Διαφορετικά, αν τις σχέσεις αυτές τις εκτραχύνει, επιβάλλεται να καταργηθεί γιατί τότε δεν έχει άλλο λόγο ύπαρξης παρά να τη νέμονται όσοι τη μετέρχονται. Το πρωί της περασμένης Παρασκευής, γύρω στις 11, το λεωφορείο της αστικής που πλησιάζει στην πλατεία Ομονοίας, με αφετηρία τον Ρέντη, σταματάει απότομα στο ύψος της Πολυκλινικής. Κατεβαίνουν δύο ελεγκτές με «λάφυρο» έναν μαύρο που, κατά πως φαίνεται, ή μάλλον ακριβέστατα, δεν έχει προμηθευτεί εισιτήριο. Δεν προλαβαίνουν ωστόσο μαύρος και ελεγκτές να πατήσουν το πόδι τους στο πεζοδρόμιο και τους έχουν περικυκλώσει τέσσερις αστυνομικοί. Είναι αδύνατον να συλλάβει ο οιοσδήποτε τόση άμεση ανταπόκριση στην ειδοποίηση που τους έγινε, αφού αν υπήρχε πραγματικός κίνδυνος, είναι αμφίβολο αν θα εμφανιζόταν έστω ένας μόνον αστυνομικός. Τέσσερις αστυνομικοί για έναν μαύρο χωρίς εισιτήριο!

Αδυνατείς ακόμη και να διανοηθείς ότι θα ήταν δυνατόν ένας μεγαλοαπατεώνας ή ένας σεσημασμένος εγκληματίας, μαύρος ή λευκός, να κυκλοφορεί με το λεωφορείο της αστικής, χωρίς μάλιστα εισιτήριο, ώστε να επιφυλάσσεται, λόγω της τρομερής επικινδυνότητάς του, μια αντίστοιχη μεταχείριση σ΄ έναν, πλέον ή βέβαιο, ταλαίπωρο και φουκαρά. Πότε, μέσα στην ιστορία της ανθρωπότητας ή μέσα στη σύγχρονη καθημερινή ζωή, ο πραγματικά μεγάλος κίνδυνος εξετέθη τόσο απροκάλυπτα (ένα έστω παράδειγμα) σε κοινή θέα, ώστε να δικαιολογείται να ξεσπάει η εξουσία με τόσο βάναυσο τρόπο πάνω στην αδυναμία και την ανημπόρια. Δεν ισχυρίζεται κανείς ότι τις δυνάμεις ασφαλείας θα έπρεπε να τις διαπνέει η σκέψη πως με τους ανθρώπους που εξαιτίας τους πραγματικά κινδυνεύουμε δεν πρόκειται να έρθουμε ποτέ σ΄ επαφή. μαζί τους. Ακόμη κι αν συμβαίνει να τους γνωρίζουμε, δεν θα πάει ποτέ το μυαλό μας ότι οι άνθρωποι αυτοί είναι πραγματικά επικίνδυνοι.

Αλλά να τις διαπνέει τις δυνάμεις ασφάλειας μια στοιχειώδης λογική (δεν μιλάμε για ευαισθησία) πως από έναν άνθρωπο που τον έχει ξεζουμίσει ήδη η καθημερινότητά του δεν έχεις να κερδίσεις τίποτε αν του προσάψεις την κατηγορία του «επικίνδυνου». Με λίγα λόγια, αν ξεσπάμε στους μαύρους, τους πρόσφυγες, τους αλλοδαπούς, τους μετανάστες, είναι γιατί μας προσφέρονται άμεσα, εύκολα, ανώδυνα. Καθώς τους βλέπουμε, γιατί δεν μπορούν να κρυφτούν, ευκολότατα μπορούμε να τους αντικαθιστούμε με κείνους που πραγματικά μας απειλούν, αλλά επειδή μπορούν και κρύβονται, δεν τους ξέρουμε. Τι ωραίος κόσμος! Η ορατότητα να μας κρατά δύσπιστους, επιφυλακτικούς, κάτι ακόμη περισσότερο: απάνθρωπους, ενώ η άγνοια να μη μας υποψιάζει καν.

Στο μεταξύ, τον συγκεκριμένο μαύρο, στη συγκεκριμένη Πειραιώς, τη συγκεκριμένη μέρα και ώρα, οι τέσσερις αστυνομικοί τον έχουν ακινητοποιήσει και με σπρωξιές θέλουν να τον κάνουν να καταλάβει πως πρέπει να γυρίσει προς τον τοίχο και να αδειάσει τις τσέπες του. Ενώ ο μαύρος φαντάζεται πως τον προστάζουν να ξαπλώσει κατά γης. Από τη στιγμή που η συνέχεια δεν είναι αυτή που θα ευχόταν κανείς, για μία έστω φορά, να ισχύσει μέσα στον κόσμο, δηλαδή οι αστυνομικοί να βρίσκονταν στη θέση του μαύρου κι ο μαύρος στη θέση των αστυνομικών, δεν έχει καμιά σημασία η περιγραφή της. Για να το σκεφτούμε λίγο: Πώς θα άλλαζε αυτόματα ο κόσμος, αν ο καθένας που επιχειρούσε να βασανίσει τον άλλον, την ίδια ακριβώς στιγμή, δοκίμαζε στο ακέραιο τον πόνο που προκαλεί. Βέβαια θα ήταν μια τρομακτική, ηθικά, συρρίκνωση της ελευθερίας μας το γεγονός αυτό. Αλλά αφού, ώς τη στιγμή αυτή, τον κόσμο δεν τον βοήθησε καθόλου, μα καθόλου, να καλυτερεύσει η ασύστολη αίσθηση της ελευθερίας, μήπως θα ήταν μια λύση, αν και λιγότερο ελεύθερος κανείς, να γίνεται ικανότερος να νιώσει τους σωματικούς, ψυχικούς και πνευματικούς καταναγκασμούς των άλλων;

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Η Λέξη».