Ροζ άγγελοι και διάβολοι

Έστειλε στα ουράνια αναρίθμητους άνδρες, εκατομμύρια αναγνώστες, δεκάδες εκατομμύρια θεατές, και ζημίωσε μόνο τη δημιουργό της που βρέθηκε από το ζενίθ της επιτυχίας στο ναδίρ της μιζέριας. Η Αγγελική με τα σμαραγδένια μάτια και τα πυρόξανθα μαλλιά. Η κόρη του ξεπεσμένου βαρόνου Ντε Σανσέ του Μοντελού, που οι θαυμαστές της τη βάφτισαν Μαρκησία των Αγγέλων. Αυτή έγινε η απόλυτη ροζ ηρωίδα της μεταπολεμικής Ευρώπης, το γυναικείο λαϊκό είδωλο της προ-σίριαλ εποχής. Οι πικάντικες περιπέτειές της στη Γαλλία του χρυσού 17ου αιώνα τροφοδότησαν τη διεθνή αγορά από το 1957 έως το 1985, όταν η συγγραφέας Αν Γκολόν έγραψε την τελευταία ιστορία της. Το 2007 όμως αναστήθηκε! Και τώρα νάτην και στην Ελλάδα- καθυστερημένη μεν, ανακαινισμένη δε. Είναι η Αγγελική- Μαρκησία των Αγγέλων σε μετάφραση της Έφης Κορομηλά ( Ωκεανίδα). Ένα ακόμα μπεστ σέλερ δηλαδή; Όχι ακριβώς. Διότι η «υπόθεση Αγγελική» αποτελεί ιδανικό παράδειγμα για να δούμε πώς οι εκδοτικοί καρχαρίες εκμεταλλεύονται τους δημιουργούς όσο και τα δημιουργήματά τους για όσο καιρό αποφέρουν κέρδη. Η Αγγελική υπήρξε μια ιέρεια της λεγόμενης «λογοτεχνίας φυγής», μεσουράνησε κατά τα ψυχροπολεμικά χρόνια και εμψύχωσε τη μακροβιότερη μυθιστορηματική σειρά του καιρού μας. Δεκατρείς αυτοτελείς τόμοι (επτά «έβγαλε» ο Χάρι Πότερ) που κυκλοφόρησαν σε 27 γλώσσες, πούλησαν 150 εκατ. αντίτυπα και γέννησαν 5 ταινίες του Μπερνάρ Μπορντερί με τη σαγηνευτική Μισέλ Μερσιέ! Η Αν Γκολόν ήταν 35 χρονών όταν κυκλοφόρησε την πρώτη Αγγελική, συνυπογράφοντάς την με τον άνδρα της Σερζ, ο οποίος τη βοηθούσε στην ιστορική έρευνα για το αξιόπιστο και πολύχρωμο ντεκόρ της σειράς. Όταν εκείνος πέθανε το 1972, εκείνη συνέχισε να παράγει Αγγελικές μέχρι το 1985. Και τότε άρχισε ο Γολγοθάς της: έχασε τον έλεγχο του συγγραφικού «παιδιού» της και για περίπου 15 χρόνια δεν εισέπραττε τα πνευματικά δικαιώματα που της αναλογούσαν. Ώσπου το 2006 δικαιώθηκε και πλέον έχει αρχίσει με την κόρη της Νάντια την επανέκδοση των Αγγελικών, με προσθήκες από 10% έως 40% στις διάφορες περιπέτειες. Προγραμματίζονται 25 τόμοι, μαζί με έναν καινούργιο «τελευταίο». Κι όποιος αντέξει!

Υπάρχει μια διαβολική ιστορία πίσω από την Αγγελική. Μια ιστορία με στυγνούς εμπόρους και παραδόπιστους δημιουργούς, κυρίαρχους της εκδοτικής βιομηχανίας και πιόνια. Η πρώτη Αγγελική κυκλοφόρησε στη Γερμανία (1957) και έπειτα στη Γαλλία. Η επιτυχία της ήταν ακαριαία. Εμφανίζεται τότε ο απαραίτητος ατζέντης (Οpera mundi) προκειμένου να πολλαπλασιάσει τις εισπράξεις. Το ποσοστό του, μεγάλο (50%) γιατί η μπίζνα έχει μέλλον. Οι Γκολόν αγοράζουν βίλα στην Ελβετία, κάνουν τέσσερα παιδιά, γράφουν.

Ώσπου το 1982 ο εκδοτικός κολοσσός Ηachette, θυγατρική της βιομηχανίας αεροσκαφών Αerospatiale, αγοράζει τον ατζέντη χωρίς να ανανεώσει το συμβόλαιο με τη συγγραφέα, που μάταια ψάχνει εξηγήσεις μέσω τηλεφώνου. Το 1985 αναγγέλλεται ερήμην της ο 13ος τόμος ως ο τελευταίος, οι επιταγές αραιώνουν, οι Γκολόν ζορίζονται και μετακομίζουν σε διαμερισματάκι, ώσπου το 1991 τολμούν να μηνύσουν τη Ηachette. Και τότε αποδεικνύεται ότι η εταιρεία του ατζέντη μεταπωλήθηκε, ότι δεν εισέπραξαν κανένα πνευματικό δικαίωμα από τις πωλήσεις 14 εκατ. αντιτύπων στη Ρωσία, ότι ο καινούργιος ατζέντης πούλησε τα δικαιώματα νέων Αγγελικών σε κάποιον σφετεριστή ψευδο-Γκολόν. Η Αν και η κόρη της Νάντια ξεκινούν πόλεμο- με εκείνους που παράγουν Αγγελικές πορνό, τους άλλους που χρησιμοποιούν τον τίτλο στα σοκολατάκια τους κ.ο.κ. Και κερδίζουν. Όταν όμως επιτέλους το 1995 γίνεται η δίκη με τη Ηachette, το δικαστήριο ακυρώνει μεν όλα τα συμβόλαια με τρίτους, αλλά δεν επιδικάζει στη συγγραφέα παρά 80.000 φράγκα ως διαφυγόν κέρδος, ενώ εκείνη ζητούσε 20 εκατομμύρια. Σαν να μην έφτανε αυτό, η Ηachette κάνει έφεση και προκαλεί αναβολές της εκδίκασης, ενώ στο μεταξύ εκμεταλλεύεται τις υπάρχουσες Αγγελικές. Το 2006 πια, καταλήγουν σε συμβιβασμό. Η Αν Γκολόν επανακτά τη διαχείριση του συνόλου των πνευματικών της δικαιωμάτων και αποσύρεται με αποζημίωση 150.000 ευρώ. Έναν χρόνο αργότερα, στα 85 της, αρχίζει να «ξαναχτενίζει» τις Αγγελικές, «φουσκώνοντάς» τες. Ποιος είπε ότι η απληστία δεν ταιριάζει στους συγγραφείς;

Ο αέρας της ελευθεριότητας που πνέει στις σελίδες της είναι η ειδοποιός διαφορά που ξεχωρίζει την Αγγελική από τα παραδοσιακά ροζ μπεστ σέλερ και, μαζί, η πατίνα της γαλλικής αριστοκρατίας που την καλύπτει. Πριν από μισό αιώνα αυτά τα στοιχεία ήταν ερεθιστικά για το ευρύ κοινό. Σήμερα είναι εξωτικά- κάτι που περισώζει τη σειρά από ιδεολογική άποψη. Αν προσμετρήσει κανείς και τα κλισέ (όμορφη φτωχή ατίθαση αριστοκράτισσα περνά από αγκαλιά σε αγκαλιά και καβαλάει το κύμα των κοινωνικών αλλαγών για να διαφυλάξει την τιμή της οικογένειάς της και να συναντήσει τον μεγάλο έρωτα), καταλαβαίνει γιατί η Αγγελική αντέχει. Στον πρώτο αυτόν τόμο την παρακολουθούμε από τα 7 έως τα 18 της να ωριμάζει στη γαλλική επαρχία βιώνοντας τις εμφύλιες θρησκευτικές και πολιτικές διαμάχες, τη διαφθορά του ανώτερου κλήρου, τις αντιθέσεις μεταξύ αριστοκρατών, και βλέποντας τη δύναμη των αστών να αναδύεται μαζί με το εκσυγχρονιστικό πνεύμα και το αίτημα της κοινωνικής δικαιοσύνης. Το σεξ είναι ακόμα σε μικρές δόσεις, αλλά ο αναγνώστης αποζημιώνεται με εκλαϊκευμένη ιστορία. Η Αγγελική δεν θα μπορούσε ποτέ να γίνει σημαία των σοσιαλιστών, αλλά η συνταγή της περνάει.