Επιφυλλίδα

Ο Αύγουστος και οι εκλογές
Του Θανάση Θ. Νιάρχου

Σε πραγματική μάστιγα έχουν εξελιχθεί για τη νεοελληνική ζωή τόσο ο μήνας Αύγουστος όσο και η προεκλογική περίοδος. Κι ενώ οι εκλογές είναι κάθε τέσσερα ή τρία- σπανιότατα κάθε δυόμισι- χρόνια, ο μήνας Αύγουστος επαναλαμβάνεται, δυστυχώς, με μαθηματική ακρίβεια κάθε χρόνο. Τόσο ο Αύγουστος όσο και η προεκλογική περίοδος έχουν μεταλλαχθεί σε δύο «διαστήματα» χρόνου, όπου η ζωή συλλαμβάνεται ως μια «ανάπαυλα», που δεν έχει καμιά σχέση με ό,τι προηγήθηκε ή με ό,τι πρόκειται να ακολουθήσει. Διαφορετική, βέβαια, «ανάπαυλα», αλλά με την έννοια πως τόσο μετά τον Αύγουστο όσο και μετά τις εκλογές δεν πρόκειται να είμαστε εμείς οι ίδιοι, όπως τουλάχιστον γνωρίζουμε τον εαυτό μας. Με την καθημερινότητά μας, τα προβλήματα και τις αγωνίες μας, τις φτήνιες και τις εξάρσεις μας. Σάμπως η ευωχία του Αυγούστου να μην πρόκειται να τελειώσει ποτέ ή την επομένη των εκλογών, μ΄ ένα μαγικό ραβδί, ενώ υπήρξαμε μίζεροι, σκυθρωποί, μπαγαπόντηδες, θα έχουμε μεταμορφωθεί σε ευγενείς, φωτεινούς κι αιθέριους ανθρώπους. Τόσο ο Αύγουστος όσο και η προεκλογική περίοδος έχουν καταλήξει σ΄ ένα τρομερό «άλλοθι» ώστε να φαντάζεται κανείς πως μια αλλαγή (πρωτίστως εσωτερική), που θα έπρεπε να κοπιάσει για να την πετύχει, μπορεί να κατακτηθεί ανώδυνα και κομψά, με τις τσιριτσάντζουλες μιας κοινωνικής ή κοσμικής συναναστροφής. Το χειρότερο ακόμη με τον μήνα Αύγουστο και την προεκλογική περίοδο είναι πως έχουν ταυτιστεί και συνιστούν πλέον την αποθέωση της αναβολής. Αναβολή όχι μόνον σε θέματα οικονομικών δοσοληψιών, αλλά πρωτίστως σε θέματα της ψυχής, που είναι πάντα πολύ πιο σοβαρά και επείγοντα. Όπως είναι τα θέματα των σχέσεων, που ο καθένας μπορεί να φαντάζεται ότι είναι δυνατόν να ακυρώνει τον άλλον, μη τυχόν και δεν απολαύσει μέσα στον Αύγουστο όλο το μερτικό της χαράς που δικαιούται. Ή εν όψει ενός εκλογικού αποτελέσματος, που θ΄ ανακουφίσει υποτίθεται το μεγαλύτερο ποσοστό των ανθρώπων, να ταλαιπωρείς τον δικό σου άνθρωπο με το να αναβάλλεις ή να διατηρείς σε εκκρεμότητα μια συζήτηση ή μιαν απόφαση που θα τον βοηθήσει. Όσο όμως απολαυστικός κι αν υπάρξει ο Αύγουστος ή όσο κι αν προκύψει το επιθυμητό για μας εκλογικό αποτέλεσμα, η συμπεριφορά μας θα είναι ίδια κι απαράλλαχτη μ΄ εκείνη που ήταν πριν από τον Αύγουστο και πριν από τις εκλογές. Για τον απλούστατο λόγο πως καμία αλλαγή που συνελήφθη για ένα χρονικό διάστημα και δεν συνειδητοποιήθηκε ως ισόβια προϋπόθεση φτούρησε σε αποτέλεσμα. Δεν διερχόμαστε, δυστυχώς, παγκοσμίως ούτε επαναστατική ούτε προεπαναστατική περίοδο, γεγονός που το καταμαρτυρεί ο τρόπος με τον οποίο οργανώνεται ο μήνας Αύγουστος σε όλες τις χώρες που έχει καθιερωθεί ως ο επίσημος μήνας των «διακοπών». Αφού ξέρουμε όλοι μας πολύ καλά πως η επανάσταση ή η προεπαναστατική περίοδος ούτε «διακόπτονται» ούτε «αναβάλλονται». Θα ΄πρεπε, λοιπόν, να μας κάνει πολύ επιφυλακτικούς ως προς την αναμονή του Αυγούστου, ή και την ειλικρίνεια της έντασης στην προεκλογική περίοδο, το γεγονός πως, αφού το γενικότερο κλίμα δεν είναι το αντίστοιχο μιας καθολικής κοινωνικής ενεργοποίησης, η έννοια της προσδοκίας όλων υπάρχει στον βαθμό που μπορεί να ωφεληθεί ο καθένας ξεχωριστά. Γεγονός πολύ επικίνδυνο γιατί εξισώνει το προσωπικό βόλεμα με την ιδεολογική ευφορία και μεταβάλλει σε αθέατη την κυριαρχούσα πολιτική απίσχνανση. Μπορεί, λοιπόν, ν΄ αναρωτηθεί κανείς τι είναι αυτό που έχει συμβεί μέσα στον μήνα Αύγουστο ή την επομένη των εκλογών στον οποιονδήποτε, που να τον κάνει ν΄ αναγνωρίζει τον εαυτό του ως κάτι άλλο σε σχέση με ό,τι ήταν, ώστε να δικαιούται ν΄ αναβάλλει, εγκληματικά πολλές φορές, ή να ποδοπατά τους άλλους. Είναι φοβερό να μην παρακολουθείς τι συμβαίνει μέσα σου είτε σε έχουν κλείσει φυλακή είτε έχει ξεσπάσει πόλεμος είτε σε έχει βρει κατακέφαλα μια μεγάλη συμφορά. Πόσω μάλλον να μην παρακολουθείς τι συμβαίνει μέσα σου με το πρόσχημα του Αύγουστου ή των εκλογών. Έχει συχνά κανείς την αίσθηση πως η ζωή τον Αύγουστο και κατά την προεκλογική περίοδο συλλαμβάνεται ως μια απώθηση της απειλής που συνιστούν οι στίχοι ενός λαϊκού τραγουδιού που λένε: «Βρε ζωή φαρμάκια στάζεις, σε βαρέθηκα, κι αν ψηλά παλάτια τάζεις, είναι ψεύτικα». Θα έχουμε χειραφετηθεί συναισθηματικά, πολιτικά και κοινωνικά, όταν θα αναγνωρίσουμε στον Αύγουστο ότι μπορεί να μας «φαρμακώνει» όσο οι υπόλοιποι μήνες κι ότι τα «ψηλά παλάτια», όποτε κι αν μας τα τάξουνε, είναι πάντα ψεύτικα.

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Η Λέξη».