Επιφυλλίδα

Στον δρόμο προς τη συλλογικότητα
Της Μίκας ΧαρίτουΦατούρου

Πρόσφατα, ολοκλήρωσε τις εργασίες του με επιτυχία το Πρώτο Διεθνές Συνέδριο Προσωποκεντρικής Συμβουλευτικής και Ψυχοθεραπείας στη χώρα μας, με τίτλο «Η προσωποκεντρική προσέγγιση σήμερα: διαδρομή και προκλήσεις», που οργανώθηκε από το Ινστιτούτο Συμβουλευτικής και Ψυχολογικών Σπουδών (ΙCΡS) και είναι αφιερωμένο στη μνήμη του Ιούλιου Ιωσηφίδη, που πέθανε πέρσι, ξαφνικά. Ήταν το όνειρό του να διοργανώσει ένα τέτοιο συνέδριο, ώστε να φέρει τη διεθνή κοινότητα θεωρητικών και επαγγελματιών σε επαφή με το ελληνικό κοινό και τους πολλούς πια απόφοιτους και φοιτητές του ΙCΡS.

Για όσους δεν γνωρίζουν την προσωποκεντρική προσέγγιση, είναι μια μορφή ψυχοθεραπείας που αναπτύχθηκε από τον Αμερικανό ψυχολόγο Carl R. Rogers τη δεκαετία του 1940 και 1950. Θεωρεί δε τους πελάτες αυθεντίες του εαυτού τους και εστιάζεται πάντα στα συναισθήματα, τις σκέψεις και τις εμπειρίες του πελάτη. Ο ρόλος του θεραπευτή είναι να διευκολύνει και όχι να καθοδηγεί, ή να στρέφει τον πελάτη προς τη θεραπεία που εκείνος κρίνει καλύτερη. Υπάρχει, με αυτή την έννοια, η υποκείμενη πεποίθηση ότι το άτομο είναι εγγενώς ικανό να αποφασίσει με ποιον τρόπο θέλει να αλλάξει. Αναγνωρίζεται όμως ότι για να πραγματώσει ένα άτομο το πλήρες δυναμικό του χρειάζεται κάποιες ευνοϊκές συνθήκες. Ότι κάτω από αντίξοες συνθήκες τα άτομα μπορεί να μην αναπτύσσονται με τους τρόπους που θα μπορούσαν. Ο προσωποκεντρικός θεραπευτής, επομένως, καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια να προάγει ένα περιβάλλον όπου οι πελάτες μπορούν να συναντήσουν τον εαυτό τους και να αποκτήσουν πρόσβαση στις σκέψεις, τα συναισθήματα και τα προσωπικά νοήματά τους. Με τον τρόπο αυτό οι πελάτες μπορούν να αναπτύξουν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στον εαυτό τους, καθώς και στην αναπτυσσόμενη αίσθηση υπεύθυνης αναγνώρισης της ελευθερίας τους να επιλέγουν υπό διαφορετικές και δύσκολες συνθήκες πώς να ζήσουν καλύτερα τη ζωή τους, με μια πιο συμμετοχική συμβολή στην άμεση κοινότητα και τον κόσμο γενικότερα.

Αυτό το συνέδριο κατάφερε να συγκεντρώσει στην Αθήνα συνέδρους όχι μόνο από όλη την Ευρώπη, αλλά και από Αμερική, Χονγκ-Κονγκ, Αυστραλία και Ν. Αφρική. Στην επιτυχία του συνεδρίου συνέβαλαν, ως κεντρικοί ομιλητές, επτά διεθνώς αναγνωρισμένοι θεωρητικοί από σημαντικά πανεπιστήμια της Βρετανίας, των Ηνωμένων Πολιτειών και της Αυστρίας, καθώς και τρεις γνωστοί καθηγητές πανεπιστημίου από την Ελλάδα.

Το σημαντικότερο, πολλοί απόφοιτοι και φοιτητές του ΙCΡS έκαναν παρουσιάσεις σχετικές με την πρακτική τους στην Ελλάδα. Το ότι δόθηκε η ευκαιρία σε αυτούς τους αποφοίτους και φοιτητές να παρουσιάσουν τη δουλειά τους, παράλληλα με αναγνωρισμένους προσωποκεντρικούς της διεθνούς κοινότητας, τους έδωσε μια αίσθηση βαρύτητας σε θέματα θεωρίας και πρακτικής, στην εξέλιξη του πεδίου δράσης τους και την πεποίθηση ότι υπάρχουν νέοι επαγγελματίες και θεωρητικοί εδώ και στο εξωτερικό έτοιμοι να συνεχίσουν τη δουλειά που έχει γίνει μέχρι στιγμής.

Η αίσθηση κοινότητας και συνέχειας ήταν μια πλευρά του συνεδρίου, που σχολιάστηκε ευρέως από πολλούς συμμετέχοντες. Και οι 350 σύνεδροι ενώθηκαν, για να συζητήσουν όλοι μαζί, να ανταλλάξουν εμπειρίες, να αντιπαρατεθούν σε θεωρητικά θέματα και να μάθουν. Η ατμόσφαιρα κοινότητας που δημιουργήθηκε επέτρεψε σε φοιτητές και καθηγητές να συναντηθούν και να αναμειχθούν.

Αυτή η αίσθηση κοινότητας αναδύθηκε έμπρακτα την τελευταία μέρα του συνεδρίου. Είχε προγραμματιστεί ένα στρογγυλό τραπέζι με τους κύριους ομιλητές, για να συζητήσουν μεταξύ τους και να απαντήσουν σε ερωτήματα του κοινού. Τελικά όμως αποφασίστηκε ότι, αντί να λειτουργήσουν για μία ακόμα φορά οι κύριοι ομιλητές ως ειδικοί, θα ήταν πιο πιστό στο πνεύμα του συνεδρίου να αναμειχθούν με τους συμμετέχοντες σε ομάδες, να συζητήσουν και να εκφράσουν το πώς βίωσαν το συνέδριο, τι κέρδισαν, τι άλλο θα ήθελαν να έχουν δει, τι ερωτήματα θα ήθελαν να θέσουν.

Σε αυτό το μεγάλο αμφιθέατρο με τα 350 άτομα αυτό θα μπορούσε να αποδειχτεί ανέφικτο. Κι όμως, με μεγάλη ευκολία οι άνθρωποι μοιράστηκαν σε ομάδες: κύριοι ομιλητές με καθηγητές, επαγγελματίες και φοιτητές, ξένοι με Έλληνες, άτομα από παρόμοιους τομείς και προσεγγίσεις, όλοι μαζί συζήτησαν και αντάλλαξαν εντυπώσεις. Και μετά όλες οι ομάδες, ξανά μαζί, μοιράστηκαν στο αμφιθέατρο τις εντυπώσεις και εμπειρίες που αντάλλαξαν. Το ότι ένα διεθνές συνέδριο με θεωρητικούς και καθηγητές τέτοιου διαμετρήματος θα κατέληγε με μια νότα ανταλλαγής και σεβασμού προς όλους τους συνέδρους- συμμετέχοντες και ομιλητές- πραγματικά απέδειξε την πολύ ιδιαίτερη ποιότητα αυτού του γεγονότος.

Η Μίκα Χαρίτου-Φατούρου είναι ομότιμη καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.