ΕΚΒΑΡΒΑΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ

Έ τσι, το σύστημα είναι κλειστό αλλά δεν γυρίζει σαν ρόδα στον αέρα. Μολύνει τις άλλες κοινωνικές σφαίρες, υποσκάπτει τα θεσμικά «αντίβαρα» που θα έπρεπε να το ελέγχουν. Τους δικαστές, όπως φάνηκε στα αλλεπάλληλα πρόσφατα σκάνδαλα.

Τα ΜΜΕ που κατασκευάζουν ένα πλαστό και ψευδεπίγραφο σκηνικό κομματικών αντιπαραθέσεων. Εύλογα λοιπόν, όλο και περισσότερο διαχέεται ως μόνη ορθολογική συμπεριφορά ένα μείγμα ιδιωτικού κυνισμού και πολιτικής φυγής.

Το βλέπουμε γύρω μας κάθε μέρα. Ποιος πολίτης σήμερα είναι διατεθειμένος να θυσιάσει το άμεσο προσωπικό-οικογενειακό συμφέρον με την προσδοκία ενός έμμεσου ή μελλοντικού δημόσιου αγαθού; Ποια τοπική κοινότητα σέβεται τα δικαιώματα «των έξω» ή διατίθεται να συμβάλει στο γενικό συμφέρον; Τα ακριβά τζιπ-νεκροφόρες με τα σκούρα αδιαφανή παράθυρα και τον αόρατο οδηγό που κατέκλυσαν τελευταία την Αθήνα μεσούσης της κρίσης, δεν είναι μόνο σύμβολα κακογουστιάς και νεοπλουτισμού, αλλά εικονογραφήσεις του εκρηκτικού αντικοινωνικού ατομισμού. Κι από την άλλη βεβαίως, μαζικοποιείται η αδιαφορία, η αποχή και η αποξένωση από την πολιτική και τις οργανωμένες εκφράσεις της. Έτσι, η παρανομία των «πάνω» και του συστήματος συναρθρώνεται με την ανομία των «κάτω», καταβροχθίζοντας τα αποθέματα συλλογικότητας, κοινού δημόσιου χώρου και γενικού συμφέροντος που μάς έχουν απομείνει. Ακόμα και οι «αντιστάσεις στο σύστημα» αναπαράγουν αντεστραμμένη την ανομία και την αρνητικότητα, όπως είδαμε στα «δεκεμβριανά» και την ακόλουθη τρομοκρατική ή εγκληματική έξαρση.

Ασφαλώς, το κλίμα αυτό δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Είναι το «πνεύμα της εποχής». Μπορούμε να το αποδώσουμε στην επικράτηση του «νεοφιλελευθερισμού». Ή μπορούμε να του δώσουμε ακόμα δραματικότερες ιστορικές διαστάσεις, θεωρώντας ότι ο εγωιστικός κτητικός ατομισμός του καπιταλισμού, ενσωματωμένος στην ιστορική διαδικασία εξατομίκευσης της νεωτερικότητας, διαβρώνει συστηματικά τα παραδοσιακά και τα νεωτερικά «φράγματα» συλλογικότητας που είχαν υψώσει εναλλακτικές αυθεντίες και ηθικές αρχές. Άλλες όμως κοινωνίες έχουν περισσότερα αποθέματα ηθικής-κοινωνικής συνοχής, θεσμικής διαφάνειας και διαχειριστικής επάρκειας. Σε εμάς, φαίνεται ότι το «πνεύμα της εποχής» ξεχαρβαλώνει την ελληνική κοινωνία παράγοντας διάχυτη διαφθορά, ανομία, ελιτισμό και συντεχνιακή αποδιάρθρωση.