Μια άλλη Ακρόπολη, «μαύρη», εμπορεύσιμη και λεηλατημένη, παρουσίασε η Εύα Στεφανή. Μόνη παρηγοριά, τα ιαματικά λασπόλουτρα
Ήταν ένα από τα πιο ποιοτικά καλλιτεχνικά γεγονότα της φετινής χρονιάς και, αναμφίβολα, ένα από τα πιο καινοτόμα. Για τη «Μαύρη Ακρόπολη» ο λόγος, το εικαστικό δρώμενοτης Εύας Στεφανή, που παρουσιάστηκε σε συνεργασία με τη θεατρική ομάδα Νova Μelancholia στα Λασπόλουτρα Κρηνίδων στις 12 και 13 Αυγούστου στο πλαίσιο του ανανεωμένου Φεστιβάλ Φιλίππων: η γνωστή σκηνοθέτις επέλεξε ως σκηνικό τη φυσική γούρνα του γνωστού και μοναδικού στην Ελλάδα πηλοθεραπευτηρίου του Νομού Καβάλας, λίγα μόλις χιλιόμετρα από τον αρχαιολογικό χώρο των Φιλίππων, που χρησιμοποιείται καθημερινά για ιαματικά λασπόλουτρα.

Σ΄ αυτόν τον υποβλητικό χώρο, ισχυρά συμβολικό όσο και γήινο, ξετυλίχθηκε μια περφόρμανς που συνδύαζε τον λόγο και την εικόνα, με θέμα που επίσης μας οδηγούσε στην περιοχή των συμβόλων και του μύθου, αλλά και της Ιστορίας: η Ακρόπολη, το διαχρονικό σύμβολο της εθνικής μνήμης, εδώ παρουσιαζόταν σε μιαν άλλη, επώδυνη εκδοχή του, ως σώμα φθαρτό και εμπορεύσιμο, υποκείμενο σε κάθε είδους κερδοφόρα εκμετάλλευση, όπως το λεηλατημένο και εκπορνευμένο σώμα μιας γυναίκας.

Στον ειδικό χώρο της θεραπείας των λουομένων, ειδικά διαμορφωμένο για την παράσταση με ελάχιστα μέσα, κυρίως με την τοποθέτηση μικρής οθόνης και λίγων καθισμάτων για τους θεατές, η δράση ξετυλιγόταν σε δυο παράλληλα επίπεδα: στη γούρνα της ιαματικής λάσπης, όπου τα σώματα των τριών ηθοποιών λικνίζονταν, ακροβατούσαν, χειρονομούσαν μονολογώντας, τραγουδώντας και παίζοντας με συμβολικά αντικείμενα- μια ελληνική σημαία, στρατιωτικά πηλήκια, κράνη, περικεφαλαίες κι ένα αγαλματίδιο της θεάς Αθηνάς-, και στην οθόνη, όπου προβάλλονταν σκηνές από την ταινία της Εύας Στεφανή «Ακρόπολις»· εκεί οι εικόνες του Ιερού Βράχου, καταπατημένου από κατακτητές, εκπροσώπους των Μεγάλων Δυνάμεων, ανίερους μεταπράτες και αλόγιστους τουρίστες, εναλλάσσονταν με εικόνες γυναικών της πάνδημης Αφροδίτης. Tις παράλληλες δράσεις συνόδευε ως υπόκρουση η φωνή της ηθοποιού- υπέροχη η Γιώτα Φέστα - που διάβαζε το «Λίκνισμα» του Μπέκετ. Σ΄ αυτήν την τολμηρή σύνθεση το οπτικό υλικό της οθόνης και οι φωνές των ηθοποιών συγκροτούσαν παράλληλους «λόγους». Ο «λόγος» της επίσημης Ιστορίας, με σύμβολο την Ακρόπολη, και ο ανεπίσημος και τραυματικός «λόγος» των γυναικών, έφερναν σε αντιπαράθεση το ιερό και το ανίερο, το ιδιωτικό και το δημόσιο, την Ιστορία και τον μύθο. Η αντιπαράθεση αυτή προβαλλόταν δραστικά, καθώς οι κατερειπωμένες γυναίκες ενός ανδροκρατούμενου κόσμου και η «Μαύρη Ακρόπολη» έμοιαζαν να συμπλέκουν τις τύχες τους, έρμαια των μύθων που συγκροτούνται και εδραιώνονται για να κατευθύνουν και να προδικάσουν χρήσεις και ρόλους ανθρώπων και αντικειμένων. Οι ηθοποιοί που συμμετείχαν, η Δάφνη Κουτσαφτή και η Βίκυ Κυριακουλάκου, έφεραν εις πέρας το δύσκολο εγχείρημα αυτής της περφόρμανς με απαράμιλλη τόλμη. Λικνίστηκαν, γυμνώθηκαν και είπαν τα λόγια του «Άλλου» μέσα σε ένα φυσικό περιβάλλον όπου ο πηλός, η «πρώτη ύλη», έγινε συνδετικός ιστός μιας αιρετικής αφήγησης για το σώμα - μνημείο και τους καθοδηγητικούς μύθους μας, σε ένα παιγνίδι που αντέτασσε εύγλωττα τον ιαματικό πηλό στη λάσπη της Ιστορίας.

Η Εύα Στεφανή και τα παιδιά της ομάδας Νova Μelancholia, ο Μανόλης Τσίπος και ο Βασίλης Νούλας, που σκηνοθέτησαν με έμπνευση και σθένος την περφόρμανς, προσέφεραν στους θεατές μια μοναδική εμπειρία και συνάμα ένα μάθημα γι΄ αυτά που μπορεί να κάνει μια «φτωχή» τέχνη σε καταναλωτικούς καιρούς.


Η γυμνότητα των λουομένων

Η πρωτότυπη και εικονοκλαστική σύλληψη της Εύας Στεφανή στη «Μαύρη Ακρόπολη» διαφέρει ριζικά από άλλα πρωτότυπα και φιλόδοξα θεάματα που αποσκοπούν κυρίως στην έκπληξη και τον εντυπωσιασμό του θεατή. Το δικό της εγχείρημα στηρίχθηκε στην ουσιαστική γνωριμία και οικείωση με το περιβάλλον του πηλοθεραπευτηρίου, που η ίδια παλιότερα αποτύπωσε στο ντοκιμαντέρ «Λουόμενοι». Τότε η Εύα Στεφανή, ακολουθώντας τη μέθοδο του «κινηματογράφου της παρατήρησης» (cinema-verite) όπως και στις παλιότερες δουλειές της, έζησε ένα διάστημα με τους λουόμενους των λασπόλουτρων. Η ακραία παρέκκλιση από έναν τρόπο σκέψης και δράσης που είδαμε στην περφόρμανς αντανακλά τους προβληματισμούς που προέκυψαν από αυτήν την εμπειρία του πάσχοντος σώματος και της γυμνότητάς του στους χώρους των θεραπευτικών κοινοτήτων: το σταδιακά απογυμνούμενο σώμα της Βίκυς Κυριακουλάκου στο περιβάλλον της πηλοθεραπευτικής γούρνας αναδομούσε και αναβάθμιζε, ως θέαμα και φιλοσοφία, ό, τι έχει σχέση με το γυμνό στον κόσμο του θεάματος, γιατί το περιέβαλλε η επιθυμία και το αίτημα της θεραπείας.

Η Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου είναι καθηγήτρια Νεοελληνικής Λογοτεχνίας στο ΑΠΘ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από