Ταξίδι στα ταφικά έθιμα

Πέρα από στοχασμός πάνω στην υποκειμενικότητα, την αλήθεια, το παρελθόν και τη μνήμη, το μυθιστόρημα του Ενρίκε ντε Έριθ (γεν.

1964) είναι μια συστηματική εξερεύνηση της έννοιας του θανάτου σε διάφορες κοινωνίες.

Έχοντας διατρέξει συστηματικά τη σχετική βιβλιογραφία, ο συγγραφέας επιχειρεί, διά στόματος Ισαβέλ, να ρίξει φως στις κοινωνικές πρακτικές ενσωμάτωσης του τέλους της ζωής, από τον κανιβαλισμό στους Γουαρί του Αμαζονίου και τους αυτόχθονες της Νέας Γουινέας, μέχρι τις οργιώδεις εορταστικές πρακτικές που κυριαρχούν στη Μαύρη Αφρική. Κοινό ζητούμενο μοιάζει να είναι η αποκατάσταση της κοινωνικής ευταξίας, ενώ το κενό που αφήνει η απουσία του θανόντος οφείλει να αποκατασταθεί με ποικίλες σεξουαλικές πρακτικές, ανάληψη της ευθύνης από την κοινότητα, πέρασμα του σώματος του αποχωρήσαντος στο πάνθεον των προγόνων που καθοδηγούν τη φυλή, διάδοση των επιτευγμάτων του στις γειτονικές φυλές, επανεφεύρεση της ζωής. Ακόμη και το κλάμα μπορεί να ερμηνευθεί, σύμφωνα με την Ισαβέλ, ως τελετουργία που αποσκοπεί στην ενδυνάμωση των δεσμών της κοινότητας. Έτσι, η ανθρωπολόγος ηρωίδα, παρ΄ ότι αναγνωρίζει ότι η ίδια η δουλειά της συντελεί στην περιθωριοποίηση αυτών των τελετουργιών, επαληθεύει μέσω του εικονικού θανάτου της την οικουμενικότητά τους, ανάγοντας το πένθος σε μια χαρωπή τελετουργία. Ο κόσμος μπορεί να συνεχίσει χωρίς εκείνην, αλλά ακόμη καλύτερα και μ΄ εκείνην, όπως διαφαίνεται στα τελευταία κεφάλαια του βιβλίου.