Η προοπτική του δρόμου

Η ΚΑΛΛΙΑ ΠΑΠΑΔΑΚΗ ΠΑΙΡΝΕΙ ΤΗ ΣΚΥΤΑΛΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΒΑΣΙΛΗ ΓΚΟΥΡΟΓΙΑΝΝΗ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΛΕΞΗ ΠΑΝΣΕΛΗΝΟ, ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΝΤΑΣ ΜΙΑ ΜΕΛΑΓΧΟΛΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΣΗΜΕΡΙΝΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ, Η ΟΠΟΙΑ ΕΞΕΛΙΣΣΕΤΑΙ ΣΕ ΝΕΚΡΟΤΑΦΕΙΟ ΤΩΝ ΕΛΠΙΔΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΟΝΕΙΡΩΝ ΟΛΩΝ ΕΚΕΙΝΩΝ ΠΟΥ ΑΦΗΣΑΝ ΠΙΣΩ ΤΟΥΣ ΤΗΝ ΚΟΛΑΣΗ ΚΑΙ ΗΛΠΙΣΑΝ ΣΕ ΜΙΑ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΖΩΗ ΕΔΩ ΠΕΡΑ. Η ΧΩΡΑ ΜΑΣ ΚΟΡΟΪΔΕΥΕΙ ΤΟΥΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ, ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΙΑ ΦΙΛΟΞΕΝΗ-ΕΙΝΑΙ ΑΔΙΑΦΟΡΗ, ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΚΑΛΟΚΑΡΔΗ-ΕΙΝΑΙ ΔΙΕΚΠΕΡΑΙΩΤΙΚΗ, ΜΟΙΑΖΕΙ ΝΑ ΛΕΕΙ Η ΝΕΑΡΗ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ. ΚΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΝΕΙ ΕΜΜΕΣΑ ΕΝΑ ΠΙΚΡΟ ΣΧΟΛΙΟ Σ΄ ΑΥΤΟ ΤΟ ΙΔΑΝΙΚΟ ΤΗΣ ΑΡΜΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ ΠΟΥ ΟΛΟΕΝΑ ΚΑΙ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΕΤΑΙ
Η μεσήλικη γυναίκα με τα πρησμένα γόνατα και τις πράσινες φλέβες που χαρτογραφούν τις γάμπες των ποδιών της γραπώνει πιο σφιχτά τις σακούλες με τα ψώνια της ημέρας και κάνει σινιάλο στο ταξί να σταματήσει. Κυρτώνει μια πιθαμή το σώμα και συγχρονίζει την κατ΄ ευφημισμό υπόκλιση με τα χείλη της που σχηματίζουν αποφασιστικά τον προορισμό της. Το ταξί σταματά. Η γυναίκα ανοίγει την πόρτα, σκύβει τους ώμους προσεχτικά, διπλώνει το σώμα να σωριαστεί στο κακομεταχειρισμένο σαλόνι, μα μισοστέκεται αμήχανα με χέρια που κρέμονται κάπως παράταιρα, αφύσικα στη βολή τους. Στο κεφάλι της στροβιλίζουν τρεις τουλάχιστον σκέψεις, κουτάκια λογικής που τα στοιβάζει το ΄να πάνω στ΄ άλλο, κάνει να κλείσει την πόρτα, αμφιταλαντεύεται, το σώμα της ένα εκκρεμές από καθυστερημένα τώρα και βεβιασμένα μετά, ο νεαρός Αφρικανός ταξιτζής με το βλέμμα την εκλιπαρεί να βιαστεί, μια στριγκή κόρνα την προστάζει να πράξει, «θα βρει άλλο ταξί τέτοια ώρα;», τα μάτια της συναντούν το αχανές του ορίζοντα, κάνει πως την τυφλώνει η αντηλιά, κατεβάζει την παλάμη στο μέτωπο να κερδίσει λίγο ακόμη χρόνο. Ένα δωσίλογο σύννεφο την προδίδει. Ο ουρανός σκοτεινιάζει. Οι αχτίδες τρυπούν το σύννεφο, το φως άπλετο διαγράφει τις λεπτομέρειες, σκιαγραφεί στις γραμμές των χεριών πώς χαράχθηκαν οι μνήμες πάνω στο δέρμα, την τραχιά αφή της παλάμης που αγρίεψε με τα χρόνια, το αμυδρό τρέμουλο στα δάχτυλα που διστάζουν.

Στο πίσω κάθισμα ταιριάζει νευρικά τις σακούλες να ισορροπήσουν πάνω στο βαθούλωμα της ποδιάς της. Η όξινη οσμή του ιδρώτα του την αναστατώνει, την προκαλεί πως το σώμα του απροκάλυπτα καταλαμβάνει τα τετραγωνικά του αέρα, πως το δέρμα του το γεύεται ανοίκειο στα ρουθούνια της, πως οι ανοιχτοί πόροι του κι η προκατάληψή της την κυριεύουν. Βουλιάζει στο φθαρμένο σαλόνι με τα χέρια πλεγμένα σε σφιχτή γροθιά και τα πόδια κλειστά. Βαθιές σιωπηλές ανάσες κάνουν τραμπάλα ανάμεσα στο στέρνο και το διάφραγμά της. Νιώθει τώρα το δικό της ιδρώτα μικρό ρυάκι που εγκλωβίζεται ανάμεσα στα σκέλια της. Σαλιώνει το στόμα, δυσκολεύεται να καταπιεί. Κατεβάζει το βλέμμα και μετράει τα ψίχουλα, τους κιτρινωπούς σπόρους από σουσάμι που κεντούν τα μαύρα πατάκια. Πενήντα επτά σουσαμένιοι σπόροι. Ο ταξιτζής την κοιτάζει μέσα από τον καθρέφτη. Ανασηκώνει το βλέμμα της, σκοντάφτει πάνω στην αντανάκλασή του. Θα ορκιζόταν πως τα μάτια του την ξεντύνουν. Νιώθει βρώμικη. Τρίβει επίμονα τις κλειδώσεις της γροθιάς της πάνω στη φούστα και δαγκώνει τη μαλακή σάρκα μέσα στο στόμα της. Πού και πού το βλέμμα της κλειδώνει πάνω στο δρόμο, στον κόσμο, στ΄ αυτοκίνητα, στις σκιές πίσω από τους στιβαρούς του μαύρους ώμους, στις σιωπηλές προεκτάσεις του: μια στάμπα ιδρώτα κάτω από τις μασχάλες κι ένα κούφιο φυλαχτό στον καθρέφτη που παλινδρομεί ανάμεσά τους. Τους χωρίζουν μια γενιά και μια ήπειρος.

Για μια στιγμή τα βλέμματά τους συντονίζονται πάνω στο κούφιο «τακ τακ» που εκκρεμεί πέρα δώθε υποσχέσεις, και οι άβουλες σκέψεις τους μηχανικά συγχρωτίζονται, παγιδεύονται στην περιοδικότητα της επανάληψης, παραδομένες στην κουφόβραση του μεσημεριού. Ο νεαρός Αφρικανός χαζεύει στο δρόμο τις κο πέλες με τα αέρινα φορέματα, τα χείλη του σχηματίζουν ένα αυτάρεσκο χαμόγελο, χαλαρώνει τη λαβή του από το τιμόνι, αφαιρείται από την προοπτική του δρόμου, τα μάτια του βλέπουν δρόμους μπροστά ανοιχτούς, φαντασιώνονται αλλιώτικες ζωές που θα μπορούσε να ζει. Η γυναίκα που έχει δει μέσα στο απειροελάχιστο του χρόνου πώς μπορεί να καταλήξει το μέλλον κάνει να βγάλει την κραυγή κι είναι άναρθρη, τα χείλη της κρέμονται μισάνοιχτα χωρίς λέξεις. Το μπλε αστικό λεωφορείο επιταχύνει, το εκτυφλωτικό φως ανακλάται πάνω στις μεταλλικές επιφάνειες του δρόμου, ο οδηγός του αστικού λεωφορείου φλυαρεί χαριτωμένα στο κινητό, το ταξί διασχίζει μ΄ άγνοια τον κίνδυνο του πορτοκαλί που βαθαίνει σε κόκκινο, κι η φωνή της γυναίκας ξεσπά αργοπορημένα. Όλα κι όλοι μαζί διασταυρώνονται στον ήχο της λαμαρίνας που με κρότο συνθλίβεται, στην εκκωφαντική βουή που ξεχύνεται μεμιάς στους γύρω δρόμους, και συγχρονίζονται σε μια παρατεταμένη ευθεία, το άτονο και μονότονο καρδιογράφημα της πόλης που επαναπροσδιορίζει το βιωμένο χώρο και χρόνο.

Το σώμα της αγκαλιάζει το σώμα του, δυο εξουθενωμένες μάζες που δεν τους έφτασε ο χτεσινός ύπνος, καταδικασμένες στην απραγία της μεσημεριανής σιέστας, του χαϊδεύει το σκισμένο μάγουλο με τις ξανοιγμένες ατίθασα μπούκλες της, έχει γείρει απρόσμενα το κεφάλι της απάνω του, μέσα στο βαθούλωμα που φτιάχνει ο σπασμένος του λαιμός, τα ματωμένα του χείλη κάνουν ν΄αγγίξουν τα δικά της μα δε φτάνουν το φιλί, τα γόνατά της γδαρμένα θυμίζουν παιχνίδια κοριτσιών στα πεζοδρόμια της πόλης, η στάση τους θαρρείς και μαρτυρά κάποιο πικρό αντίο που δεν πρόφτασε να αξιώσει την επιστροφή, να προλογίσει την ιστορία που έπλεξαν γι΄ αυτούς στο θάνατο τα σώματα ερήμην τους.

Οι πυροσβέστες ανασύρουν τα στραπατσαρισμένα κομμάτια της κίτρινης και μπλε λαμαρίνας, απεγκλωβίζουν τα άκαμπτα σώματα που δεν έχουν πνοή και θέλω, παρά μόνο πείσμα βουβό ν΄ αντιστέκονται στη ζωή, και ξεπλένουν με τη στρόφιγγα τις πληγές της κακής στιγμής που σημάδεψε το δρόμο με απομεινάρια: μισό κιλό κρέας, ένα πακέτο άφιλτρα τσαλακωμένα lucky strike, ζουμιά από ντομάτες, μια επιχρυσωμένη τσίγκινη καδένα, μισή πλακέτα χάπια Ιντεράλ, μια αιματοβαμμένη δεσμίδα χαρτονομίσματα της Νιγηριανής Δημοκρατίας, ενάμισι μέτρο σκονισμένο λινό ύφασμα με πατρόν για παρτό στους ώμους φόρεμα κι ένα ξεμαλλιασμένο κουβάρι χοντρή θαλασσί κλωστή. Ο γερανός μαζεύει τους συμπτυγμένους τόνους λαμαρίνας, οι τραυματιοφορείς χωρίζουν το παράδοξο πάντρεμα της ανθρώπινης σάρκας, το σκούρο μυώδη κορμό από τα χλωμά ροζιασμένα χέρια. Η αστυνομία σκαλίζει τα συντρίμμια να ταιριάξει στα παραμορφωμένα πρόσωπα όνομα, τόπο κατοικίας, ιδιότητα, να ταυτοποιήσει το αναπόφευκτο του θανάτου με τη γέννησή του.

Ταχτοποιούν βιαστικά τα ανώνυμα σώματα στα συρτάρια του νεκροτομείου. Ο νεαρός νοσοκόμος με το απεχθές χιούμορ, φτιάχνει ιδιόχειρα καρτελάκια μ΄ ονόματα, βαπτίζει την άτυχη γυναίκα Μάρα, τον μαύρο άνδρα με το τραυματισμένο μόριο Σάρα και το ατύχημα που τους έφερε μια πιθαμή πιο κοντά το κακό συναπάντημα, που «μοιραία» τους βρήκε στα μισά της κούρσας. Το γέλιο του βαθύ κι αποκρουστικό στοιχειώνει το μακρύ σκοτεινό διάδρομο, τη σιγή των κατάλευκων τοίχων που υποφέρουν καρτερικά την υγρασία να μπολιάσει τις άκρες του σοβά με μούχλα.

Τα νέα στο νεκροτομείο κάνουν να φτάσουν τρεις βδομάδες. Το ταξί είναι πειρατικό, η άδεια πλαστή, κι ο ιδιοκτήτης του ταξί αναζητείται να δώσει εξηγήσεις κι ένα όνομα. Ο νεκρός Αφρικανός άνδρας μεταβαίνει με πλοίο της γραμμής στην Ιατρική Σχολή του πανεπιστημίου του Ηρακλείου για να συμμετάσχει στο μάθημα της ανατομίας. Η γυναίκα που δε βαστά ταυτότητα υπομένει τις νεκρές ώρες και βδομάδες, δεν αναμένει κανέναν, ούτε πρόσωπο φιλικό, ούτε μακρινό συγγενή να τη γλιτώσει από την ανωνυμία, την αποζητά, γιατί μπορεί και της προσφέρει χωρίς καμία αξίωση την τελευταία της κατοικία πάνω στη γη κάτω από τον Αττικό ουρανό. Στα είκοσι χρόνια που διεκδικεί την άδεια παραμονής, ο άνδρας της δεν άντεξε τη μοναξιά του μετανάστη, επέστρεψε στο Καζαχστάν, «καλύτερα χειρότερα, ποιος ξέρει», πήρε μαζί του και το καινούργιο τους ψυγείο, κι εκείνη διαζευγμένη και μόνη, έκανε όνειρα, δούλεψε σε σπίτια και γραφεία, και λίγο κόντεψε να αγοράσει το δικό της διαμέρισμα στα Πατήσια.

Ο Δήμος Αθηναίων σήμερα στις τρεις μετά μεσημβρίας στο τρίτο νεκροταφείο τής δίνει σπίτι κι η πολιτεία δεν αμφιβάλλει ούτε στιγμή για την ανώνυμη ελληνική της υπηκοότητα.

Η 30χρονη Κάλλια Παπαδάκη είναι φρέσκια στον χώρο της λογοτεχνίας, αλλά φέτος, με την πρώτη της κιόλας συλλογή διηγημάτων «Ο ήχος του ακάλυπτου» (Εκδ. Πόλις) απέσπασε θερμές κριτικές. Έχει σπουδάσει οικονομικά στις ΗΠΑ, όπου παρακολούθησε και μαθήματα γαλλικής φιλολογίας, διδάχθηκε σκηνοθεσία και σενάριο στη Σχολή Σταυράκου και εργάστηκε στον τομέα των χρηματοοικονομικών επενδύσεων, αλλά τα παράτησε για να αφοσιωθεί στην τέχνη της αφήγησης.

Ο γερανός μαζεύει τους συμπτυγμένους τόνους λαμαρίνας, οι τραυματιοφορείς χωρίζουν το παράδοξο πάντρεμα της ανθρώπινης σάρκας, τον σκούρο μυώδη κορμό από τα χλωμά ροζιασμένα χέρια. Η αστυνομία σκαλίζει τα συντρίμμια να ταιριάξει στα παραμορφωμένα πρόσωπα όνομα, τόπο κατοικίας, ιδιότητα, να ταυτοποιήσει το αναπόφευκτο του θανάτου με τη γέννησή του