ΔΙΑΦΩΝΙΕΣ ΜΕΛΕΤΗΤΩΝ

Στη βιβλιογραφία υπάρχουν κατά βάση δύο σχολές σκέψης: η πρώτη μιλά για συνωμοσία ή ακριβέστερα συμπαιγνία προκειμένου να διχοτομηθεί η Κύπρος μεταξύ των δύο ΝΑΤΟϊκών συμμάχων και η δεύτερη μιλά για διαφωνίες και ελλιπή συντονισμό ΗΠΑ- Βρετανίας που πάντως δεν είχαν σε καμία περίπτωση κατά νου να προσθέσουν ένα ακόμη σύνορο μεταξύ των δύο αντιπάλων (Ελλάδας- Τουρκίας).

Η πρώτη άποψη έχει υποστηριχθεί από τον Αμερικανό δημοσιογράφο Laurence Stern (Wrong Ηorse, 1977) και από τους Βρετανούς δημοσιογράφους Christopher Ηitchens (Cyprus, 1984 και Ηostage to Ηistory, 1997) και Βrendan Ο΄Μalley & Ιan Craig (Cyprus Conspiracy, 1999). Η δεύτερη άποψη, που δεν δέχεται τα περί συμπαιγνίας-συνωμοσίας, έχει υποστηριχθεί από τους ιστορικούς Ιvar-Αndre Slengesol («Α Βad Show», 2000), Claude Νicolet (United States Ρolicy towards Cyprus, 2001) και Σωτήρη Ριζά (Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η δικτατορία των συνταγματαρχών και το Κυπριακό ζήτημα, 1967-1974, 2002).

Το πρόσφατο βιβλίο του Jan Αsmussen, Cyprus at War: Diplomacy and Conflict during the 1974 Crisis (Λονδίνο: Ι.Β. Τauris, 2008), είναι το πλέον λεπτομερές σχετικό επιστημονικό πόνημα που εστιάζει την προσοχή του στα γεγονότα του 1974, με βασικό μάλιστα ερώτημα το κατά πόσον ευσταθεί ή όχι η θεωρία της συνωμοσίας. Ο συγγραφέας θέτει το ερώτημα αυτό στο μικροσκόπιο και χρησιμοποιεί την πληθώρα στοιχείων από τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα αμερικανικά και βρετανικά αρχεία, ακόμη και μαγνητοφωνημένες τηλεφωνικές συνομιλίες (που δεν ήταν στη διάθεση των προηγούμενων ερευνητών).