ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Ναζί, «Μαύροι Πάνθηρες» και Παλαιστίνιοι;

Σε λίγους μήνες συμπληρώνονται εκατό χρόνια από τη γέννηση του Ζαν Ζενέ (1910-1986) και νέες ερμηνευτικές προσεγγίσεις προστίθενται διαρκώς για τη ζωή και το έργο του. Ο ίδιος ο Ζενέ στο «Ημερολόγιο του κλέφτη» διαλαλούσε το σύστημα των αξιών του:

«κλέφτης, προδότης, πού στης». Αυτή η αυθάδεια του ήταν απαραίτητη για να αποφύγει τον υποκριτικό εναγκαλισμό της κοινωνίας (Πέτρος Παπαδόπουλος, Διαβάζω 66/1983).

Η φαινομενικά αντιφατική πολιτική στάση του Ζενέ, σε διάφορες χρονικές στιγμές, συνιστά δυσεπίλυτο γρίφο. Εγκωμίαζε τους ναζί και περιφρονούσε τη χώρα του. Υποστήριζε τους αγωνιστές των «Μαύρων Πανθήρων» και έδωσε διάλεξη για την Άντζελα Ντέιβις. Βρέθηκε στον Λίβανο πλάι στους Παλαιστινίους (1972), προλόγισε κείμενα των φυλακισμένων Γερμανών τρομοκρατών.

Ο Ιβάν Γιαμπλόνκα στο βιβλίο του «Οι ανομολόγητες αλήθειες» (μτφ Γιάννης Στρίγκος, Καστανιώτης, 2008) χρησιμοποιεί πολλές παραμέτρους για να εντάξει σ΄ ένα ιστορικό πλαίσιο τις συμπεριφορές του Ζενέ. Ως προς τη διαμόρφωση του έργου του, θεωρεί ότι παράλληλα με τον ρόλο που έπαιξαν οι περίοδοι εγκλεισμού του, βγαίνει στην επιφάνεια η λογοτεχνική του κλίση. Εξάλλου ο Μπονφουά παρατηρεί: «Ο Ζενέ δεν αντλεί μέσα από τη ζωή του λεπτομέρειες ή γεγονότα για να τα καταγράψει σε μύθο αλλά εικόνες, συγκινήσεις, σημεία που σαν μουσικά θέματα έρχονται και ξανάρχονται επίμονα δίνοντας στο έργο του μια πιο σταθερή δομή κι ένα βαθύτερο νόημα».