Επιφυλλίδα

Οι ξέμπαρκοι του Ηρωδείου
Του Κώστα Λογαρά

Ναι, ναι είναι άλλο πράγμα να βρίσκεσαι σε μια συναυλία λαϊκή και άλλο να παρακολουθείς ένα κονσέρτο για πιάνο, κάποιο συμφωνικό έργο ή ένα κουαρτέτο εγχόρδων. Εδώ οι απαιτήσεις, η συμπεριφορά του ακροατή και οι αντιδράσεις του είναι διαφορετικές. Ακόμα και το χειροκρότημα θα έρθει στην ώρα του, ποτέ νωρίτερα. Αντίθετα, στις λαϊκές συναυλίες δεν υπάρχει πρόβλημα. Σιγοψιθυρίζειςτο τραγούδι, ενθουσιάζεσαι με την ερμηνεία τού τραγουδιστή κι αν μερακλωθείς, εκτονώνεσαι με ενθουσιώδεις ιαχές χωρίς να σε παρεξηγεί κανείς. Εκεί όμως όπου μπορεί να εκτεθείς ανεπανόρθωτα είναι σε συναυλίες κλασικού ρεπερτορίου. Πότε ακριβώς χειροκροτείς; Ιδού η απορία. Σε ποιο σημείο ξεσπάς σεεπευφημίες καιπαρατεταμένα παλαμάκια; Μη μου πει κανείς:«Στο τέλος», αφού η απάντηση είναι επισφαλής και επικίνδυνη. Γιατί μπορεί να σταματήσει ο μαέστρος, να σιγήσουν ξαφνικά τα όργανα, να γίνει μία παύση, ένα πέρασμα από κομμάτι σε κομμάτι και οι αδαείς- γι΄ αυτούς μιλώ- νομίζοντας ότι τελείωσε η εκτέλεση, να σπεύσουν να χειροκροτήσουν. Από συνήθειο, από υποχρέωση δεν ξέρω. Πάντως, από μεγάλο ενθουσιασμό, δεν το πολυπιστεύω.

Πώς καταλαβαίνει, λοιπόν, ο ξέμπαρκος του Ηρωδείου (αλλά και κάθε Ρωμαϊκού Ωδείου) πότε και πού να εκδηλώσει με τρόπο ηχηρό τα αισθήματά του; Αμ, δεν το καταλαβαίνει. Αυτό πρέπει να το ξέρει από πριν, να έχει εντρυφήσει καν και καν στην κλασική μουσική και να είναι γνώστης.

Αλλιώς, αν του ξεφύγουν εν τω μέσω τίποτε χειροκροτήματα, γυρίζουν το κεφάλι οι ειδήμονες και τον κοιτάζουνε αγριεμένοι. Και αυτός ο κακομοίρης, που δεν καταλαβαίνει τι ακριβώς έχει συμβεί, εισπράττει το επιτιμητικό βλέμμα τους και νιώθει ότι διέπραξε κάποιο ανοσιούργημα, αλλά δεν ξέρει τι και ποιο. Μαζεύεται στην άκρη του και μένει με την απορία.

Τι τό ΄θελε κι αυτός το κλασικό ρεπερτόριο; Καλύτερα, σκέφτεται, να μην ερχόταν στο Ηρώδειο ποτέ- εμ, τα μεταξωτά βρακιά θέλουν κι επιδέξιους κ…ς. Μάλιστα μερικοί φιλόμουσοι παραείναι άτεγκτοι. Δεν δείχνουν κι αυτοί, οι ευλογημένοι, ούτε μια στάλα έλεος. Ξεστομίζουν ένα θυμωμένο «σστ!» που σέρνεται στα μάρμαρα και πέφτει σαν σβουριχτή κατραπακιά πάνω στον ξέμπαρκο.

Πιο χαλαρά ωστόσο είναι τα πράγματα στο θέατρο. Κι εκεί, κι εκεί ξεχωρίζεις την ήρα απ΄ το στάρι: ποιος ο βέρος θεατρόφιλος και ποιος κατέφθασε για να δει τον σταρ του σίριαλ. Μόλις εμφανιστεί επί σκηνής η φίρμα της σεζόν«να τος! να τος!» ακούς τους φαν και πάει το χειροκρότημα σύννεφο. Κάμποσες φορές μάλιστα ακόμα και σε παραστάσεις αρχαίας τραγωδίας, στην Επίδαυρο ας πούμε και αλλού, μερικοί- μερικοί δεν το ΄χουνε σε τίποτα να μετατρέψουν το αρχαίο θέατρο σε Δελφινάριο. Όταν βγαίνει ο τηλεοπτικός αστέρας, ανοίγει η καθισιά τους. (Σιγά τον άλλοφόβο και το έλεος!) Οι γνήσιοι θεατρόφιλοι ανατριχιάζουν με κάτι τέτοια, αλλά και τι να κάνουν; Μειδιούν συγκαταβατικά (αυτοί είναι πιο επιεικείς από εκείνους του κλασικού ρεπερτορίου), κάτι περνάει από το μυαλό τους για απαιδευσιά ή το κακό που έχει κάνει η τηλεόραση στα θεατρικά μας ήθη, αλλά το καταπίνουν και αυτό.

Άλλωστε, πληρώνουν το αντίτιμο του σκηνοθέτη που υπακούοντας στις απαιτήσεις των καιρών καταφεύγει σε τηλεοπτικές επιλογές προς όφελος, πρωτίστως, του ταμείου.

Πάντως, οι καλλιτεχνικές εκδηλώσεις τού καλοκαιριού, όσο σοβαρές και να είναι, έχουν από μόνες τους μια χαλαρότητα λυτρωτική. Θες απ΄ τη φωτεινότητα της μέρας, θες απ΄ τις μυρωδιές των πεύκων και της νύχτας, γίνεσαι πρόθυμος να συγχωρήσεις κάμποσες παρατυπίες. Κι αν δεν περάσεις μια ματιά απ΄ την Επίδαυρο, αν δεν βρεθείς ένα βράδυ στο Ηρώδειο, το καλοκαίρι σου είναι λειψό· ακόμα κι όταν φεύγεις με γκρίνια ή με ξινισμένα μούτρα.

ΟΚώστας Λογαράς είναι φιλόλογος- συγγραφέας