Συνέντευξη

«Όλοι οι πολιτισμοί έχουν καταστραφεί»
Του Χρήστου Ν.Ε. Ιερείδη

«Τέλειωσαν οι πολιτισμοί. Πλέον βιώνουμε μια νέα κατάσταση, της συνύπαρξης», λέει ο κινηματογραφιστής Άμος Γκιτάι καθώς ετοιμάζεται να παρουσιάσει στην Επίδαυρο το έργο «Ο πόλεμος των υιών του Φωτός κατά των υιών του Σκότους»
Με την πρωτότυπη παράσταση «Ο πόλεμος των υιών του Φωτός κατά των υιών του Σκότους», με θέμα τον Ιουδαϊκό Πόλεμο, που θα παρουσιαστεί στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου (24 και 25 Ιουλίου), ο σκηνοθέτης Άμος Γκιτάι μιλά για τη συνύπαρξη των λαών αλλά και τον ρόλο των υπερδυνάμεων στα εσωτερικά οποιασδήποτε χώρας.

Το έργο περιγράφει την κατάκτηση της Ιουδαίας από τους Ρωμαίους και την καταστροφή της Ιερουσαλήμ το 70 μ.Χ. Ο σκηνοθέτης αναζήτησε στο κείμενο του Φλάβιου Ιώσηπου- γόνος σπουδαίας ιουδαϊκής οικογενείας, πολέμησε εναντίον των Ρωμαίων στη Γαλιλαία, αιχμαλωτίστηκε και κατόπιν διηγήθηκε την ιστορία του Ιουδαϊκού Πολέμου κατά παραγγελία των Ρωμαίων για να κερδίσει την ελευθερία του- στοιχεία που παραπέμπουν στη σύγχρονη εποχή και θέλοντας να προβάλει τον διάλογο ανάμεσα στον αρχαίο και τον σύγχρονο κόσμο εισάγει αποσπάσματα από κείμενα του Ρίλκε ή του Γουάιλντ.

Ο κινηματογραφιστής- θεωρείται αιρετική φωνή στο Ισραήλ- που φαίνεται να κινείται με άνεση μεταξύ σκηνοθεσίας ταινιών, ντοκιμαντέρ και θεατρικών έργων, μιλώντας στα «ΝΕΑ» από την Αβινιόν- πρώτο σταθμό της θεατρικής περιοδείας του ήταν το περίφημο φεστιβάλ της γαλλικής πόλης- θεωρεί πως ήταν η κατάλληλη στιγμή για να παρουσιαστεί το θέμα του, το οποίο προσεγγίζει μέσα από την ηχώ της σύγχρονης Μέσης Ανατολής.

Γιατί επιλέξατε το συγκεκριμένο έργο, τη συγκεκριμένη στιγμή;

Πρέπει να μιλήσουμε για τη συνύπαρξη των ανθρώπων κόντρα στην ιδέα των ζηλωτών. Είναι ένα καλό ερώτημα που αφορά μια περιοχή με πολλές συγκρούσεις διαρκείας και νομίζω ότι το έργο του Φλάβιου είναι το κατάλληλο προς αυτήν την κατεύθυνση. Έχει σημασία γιατί δεν είναι μυθολογία. Είναι συνέχεια μιας ιστορίας. Είναι ένα χρονικό, ένα δημοσιογραφικό κείμενο, ένα ρεπορτάζ της εποχής εκείνης που μιλάει για την ιστορία και τις αντιθέσεις.

Είναι μάλιστα σημαντικό να έχουμε υπόψη πως ο Ιώσηπος Φλάβιος ήταν ουδέτερος, δεν είχε εθνικιστική οπτική στα πράγματα, μάλιστα ήταν αντίθετος προς αυτές, καταλογίζοντας άδικο σε εκείνους που δεν συνδιαλέγονταν.

Αν δεχθούμε πως έχουμε παρεξηγήσει τους Ισραηλινούς, σε ποιο σημείο εντοπίζετε εσείς την παρεξήγηση;

Νομίζω πως δεν είναι θέμα παρεξήγησης, αλλά ότι απλοποιούμε τις ερμηνείες. Η Μέση Ανατολή είναι ένα μέρος με αγγελική πλευρά, αλλά και διαβολική πλευρά. Πρέπει να δούμε τις αντιθέσεις της σύγκρουσης. Γιατί το ίδιο ισχύει σε κάθε αντιπαλότητα. Για παράδειγμα, Ελλάδα- Τουρκία άλλοτε συντηρούν την κόντρα και άλλοτε συνεργάζονται για να βρουν μια λύση.

Ποια είναι τα λάθη και ποια τα σωστά σε αυτήν την ιστορία;

Αν η Χεζμπολάχ συνεχίσει τις απαγωγές Ισραηλινών στρατιωτών, αυτό αποτελεί πρόκληση και ο ισραηλινός στρατός θα αντιδράσει. Και συμφωνώ ότι αντιδρά υπερβολικά. Όμως και οι Παλαιστίνιοι συνεχίζουν, με συνέπεια όλο το πράγμα να γίνεται πολύπλοκο. Όμως δείτε, κάτι ανάλογο είχατε και εσείς στον Εμφύλιο σας. Ο Εμφύλιος στην Ελλάδα ήταν μια εσωτερική υπόθεση που υποδαυλίστηκε από τις υπερδυνάμεις. Κάτι ανάλογο περιγράφει και ο Φλάβιος, που δείχνει πώς μια υπερδύναμη επεμβαίνει στα εσωτερικά μιας χώρας και τα επηρεάζει. Ξέρετε, είναι πάντα πολύ εύκολο να μιλούμε για το ισραηλινοπαλαιστιανικό ζήτημα, αλλά ξεχνάμε τα στοιχεία που οδηγούν στην αποδόμηση μιας κοινωνίας.

Το έργο του Φλάβιου δεν είναι απλό. Είναι κείμενο δημοσιογραφικό, 2.000 ετών, αντίθετο στον φονταμενταλισμό των ζηλωτών και έχει ενδιαφέρον να το δει κάποιος στη σκηνή.

Στην εποχή της παγκοσμιοποίησης μπορούμε να μιλούμε για χωριστούς πολιτισμούς;

Έχετε δίκιο. Δυστυχώς όλοι οι πολιτισμοί έχουν καταστραφεί. Τους κατέστρεψαν οι πόλεμοι, οι πρόσφυγες, οι μετανάστες, οι οικονομικές κρίσεις, ο τουρισμός.

Η σημερινή κατάσταση είναι το υλικό, η εμπειρία πάνω στην οποία δουλεύουμε όλοι. Τέλειωσαν οι πολιτισμοί. Έχουμε περάσει σε μια νέα κατάσταση με διαφορετικές εθνότητες, διαφορετικές γλώσσες, διαφορετικές θρησκείες, για την οποία πρέπει να μιλήσουμε, τονίζοντας τη συνύπαρξη.

ΙΝFΟ

«Ο πόλεμος των υιών του Φωτός κατά των υιών του Σκότους» του Άμος Γκιτάι, βασισμένο στην «Ιστορία του Ιουδαϊκού Πολέμου» του Φλάβιου Ιώσηπου, με τους Ζαν Μορό, Δημήτρη Καταλειφό, στις 24 και 25 Ιουλίου, στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου.
Εισιτήρια: 10-50 ευρώ, από τα ταμεία του Ελληνικού Φεστιβάλ (Πανεπιστημίου 39, τηλ. 210-3272.000) και το http://www.
greekfestival.gr

«Έρχομαι με ταπεινότητα στην Επίδαυρο»

Πώς είναι να σκηνοθετείτε τη Ζαν Μορό;

Υπέροχα. Είναι εκπληκτική, έξυπνη, με αντίληψη. Είναι σπουδαία ηθοποιός, έχει συναίσθηση του τι συμβαίνει γύρω της, ενημερώνεται, πληροφορείται και έχει επαφή με την πραγματικότητα. Γι΄ αυτό και έχει μια σπουδαία ζωή. Τι σημαίνει για εσάς η Επίδαυρος;

Είναι το πιο σπουδαίο θέατρο και έρχομαι με ταπεινότητα.


Με μια ματιά

Γεννήθηκεστη Χάιφα το 1950, από μητέρα Ισραηλινή και πατέρα Πολωνό. Από το 1971 έως το 1975 σπούδασε αρχιτεκτονική. Ήταν στρατιώτης στον πόλεμο του Γιομ Κιπούρ. Κινηματογραφούσε τις μάχες με μια κάμερα super-8 από ένα ελικόπτερο, το οποίο καταρρίφθηκε από τους Σύρους (την εμπειρία αυτή απεικόνισε στην ταινία «Κippur»). Μετά τον πόλεμο ολοκλήρωσε τις σπουδές του στην αρχιτεκτονική, στο Πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϊ, στην Kαλιφόρνια. Από το 1977 γυρίζει ντοκιμαντέρ για την ισραηλινή τηλεόραση. Δύo από αυτά- τα «Πολιτικοί μύθοι» (1977) και «Ηouse» (1980)- λογοκρίθηκαν, ενώ το «Ημερολόγιο εκστρατείας» (1982), μια κριτική του πολέμου με τον Λίβανο, τον έφερε σε σύγκρουση με τις αρχές και έφυγεαυτοεξορίστηκε- για το Παρίσι. Από εκεί εξακολουθεί να μελετά τα θέματα της εξορίας και της μετανάστευσης.