Από τη βέβηλη κλοπή στην προσβλητική πολυγλωσσία

«ΘΕΛΩ ΤΑ ΜΑΡΜΑΡΑ ΜΟΥ ΠΙΣΩ», ΑΝΑΦΩΝΟΥΣΕ
ΓΕΜΑΤΗ ΑΥΘΟΡΜΗΤΙΣΜΟ Η ΜΕΛΙΝΑ
ΜΕΡΚΟΥΡΗ ΣΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΤΟΥ ΄80.
ΑΠΟ ΤΗ ΣΤΙΓΜΗ ΟΜΩΣ ΠΟΥ ΕΒΑΛΕ ΤΟ ΘΕΜΑ
ΣΤΟ ΤΡΑΠΕΖΙ- ΣΤΗ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΤΟ ΜΕΞΙΚΟ ΤΟ 1982- ΜΕΧΡΙ
ΣΗΜΕΡΑ ΕΧΕΙ ΚΥΛΗΣΕΙ ΠΟΛΥ ΝΕΡΟ ΣΤΟ ΑΥΛΑΚΙ.
Η ΕΛΛΑΔΑ ΣΥΝΕΧΙΖΕΙ- ΑΛΛΟΤΕ ΠΙΟ
ΕΝΤΟΝΑ ΚΑΙ ΑΛΛΟΤΕ ΠΙΟ ΔΙΑΚΡΙΤΙΚΑ- ΕΝΩ ΤΟ
ΒΡΕΤΑΝΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΠΑΝΤΑ ΜΕ ΕΝΑ ΣΤΑΘΕΡΟ
«ΟΧΙ», ΜΟΝΟ ΠΟΥ ΚΑΘΕ ΦΟΡΑ ΒΡΙΣΚΕΙ
ΚΑΙ ΜΙΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΙΑ.
Τι άλλαξε μέσα σε αυτά τα 27 χρόνια; «Ο τρόπος που χειρίζεται το θέμα η ελληνική πλευρά», απαντά στα «ΝΕΑ» η γραμματέας της Βρετανικής Επιτροπής για τον Επαναπατρισμό των Γλυπτών Ελένη Κιούμπιτ. «Αρχικώς η ελληνική στάση ήταν πιο συναισθηματική, λόγω της παρουσίας της Μελίνας. Αργότερα έγινε πιο πολιτική». Λίγους μήνες μετά την έκκληση της Μελίνας, αρχές του 1983, ο διάσημος Βρετανός αρχιτέκτονας Τζέιμς Κιούμπιτ προτείνει στην Ελληνίδα υπουργό Πολιτισμού την ίδρυση της Βρετανικής Επιτροπής. Γρήγορα οι επιτροπές θα πολλαπλασιαστούν. Σήμερα φτάνουν σχεδόν τις 20: από τις Ηνωμένες Πολιτείες ώς τη Νέα Ζηλανδία και από τη Βραζιλία ώς τη Χιλή και τη Σουηδία, ενώ διεθνείς προσωπικότητες θα ταχθούν υπέρ του ελληνικού αιτήματος, όπως ο Μπιλ Κλίντον και ο Βλαντίμιρ Πούτιν από τον χώρο της πολιτικής, αλλά και ο Σον Κόνερι, η Βανέσα Ρεντγκρέιβ, η Φιόνα Σο και η Τζούντι Ντενς.

Η απάντηση των Βρετανών θα είναι πάντα αρνητική. Μόνο που αλλάζουν επιχει- ρήματα, όταν τα προηγούμενα καταρρέουν. Εμφανίστηκαν ως σωτήρες των Γλυπτών, μέχρι να αποδειχτεί πώς οι συντηρητές τους τα έτριψαν με συρμάτινες βούρτσες και τα έφθειραν με ακατάλληλα χημικά, πως τα χρησιμοποιούσαν ως ντεκόρ για δεξιώσεις και πως υπέστησαν σημαντικές φθορές από επισκέπτες. «Όταν ένα γλυπτό εκτίθεται σε κοινή θέα κινδυνεύει και από ζημιές», δηλώνει ο διευθυντής του Βρετανικού Μουσείου Νιλ ΜακΓκρέγκορ.

Δεν μπορούν να επιστρέψουν κάτι που τους ανήκει και το οποίο ο Έλγιν απέκτησε νόμιμα, υποστηρίζουν. Όμως ο Έλγιν χρησιμοποίησε μόνο μια επιστολή του καϊμακάμη (αντικαταστάτη του Βεζύρη) για να σχεδιάσει και να βγάλει εκμαγεία για να τα αποξηλώσει εν τέλει και όχι φιρμάνι του Σουλτάνου, όπως υποστηρίζουν οι Βρετανοί, το οποίο δεν έχει αποκαλυφθεί και αν υπάρχει θεωρείται και πλαστό.

Αν γίνει η αρχή και επιστρέψουν τα Γλυπτά, θα ζητά όλος ο κόσμος επαναπατρισμό αρχαιοτήτων, αλλάζουν επιχείρημα οι Βρετανοί. «Είναι σαν να παραδέχονται πως έχουν κλέψει όλο τον κόσμο», παρατηρεί η κ. Κιούμπιτ. Και επιπλέον η Ελλάδα καθιστά σαφές πως ζητά αποκλειστικά και μόνο τα Γλυπτά επειδή είναι ουσιαστικά αρχιτεκτονικά μέλη και πως δεν ζητά την Αφροδίτη της Μήλου ή τη Νίκη της Σαμοθράκης.

Η Ελλάδα όλα αυτά τα χρόνια εξακολουθεί να πιέζει. Ο Θάνος Μικρούτσικος (ενδεικτικά) ασκεί έντονες πιέσεις στην ομόλογό του σε διάσκεψη στη Γερμανία και ετοιμάζει τον φάκελο διεκδίκησης θραύσματος της ζωφόρου από το Παλέρμο, που ευοδώθηκε τελικώς μόλις πέρυσι. Ακολουθεί η πρόταση του Ευάγγελου Βενιζέλου που ζητά την επιστροφή αντιπροτείνοντας στους Βρετανούς τη «βάφτιση» του τρίτου ορόφου του Νέου Μουσείου Ακρόπολης σε «Παράρτημα του Βρετανικού Μουσείου».

Οι Ολυμπιακοί Αγώνες της Αθήνας ωστόσο περνούν χωρίς το Νέο Μουσείο να είναι έτοιμο και την Ελλάδα να χάνει μια μεγάλη ευκαιρία πίεσης προς τους Βρετανούς, καθώς το βασικό επιχείρημά τους έχει ξανά αλλάξει: «Οι Έλληνες δεν έχουν πού να βάλουν τα Γλυπτά».

Σε διεθνές επίπεδο η κοινή γνώμη αλλάζει. Και αν δεν γίνεται δεκτή η πρόσφατη διαδικτυακή δημοσκόπηση του «Guardian» που άγγιξε το ποσοστό του 95% υπέρ του επαναπατρισμού, δημοσκόπηση της εταιρείας Μori που πραγματοποιήθηκε πέρυσι δείχνει πως ένας στους δύο Βρετανούς τάσσεται υπέρ του ελληνικού αιτήματος. Η Ελλάδα στο μεταξύ τονίζει πως δεν θα αφήσει άδειες τις αίθουσες του Βρετανικού Μουσείου και ορίζει τον διευθυντή του Μουσείου Μπενάκη Άγγελο Δεληβορριά εντεταλμένο για την επιστροφή των Γλυπτών. Κι εκείνος προτείνει «αντιδάνεια» αρχαιοτήτων (αριστουργήματα από αυτά που υπάρχουν και στις αποθήκες…) σε όσα μουσεία επιστρέψουν τμήματα των Γλυπτών.

Κάτω από την πίεση που έχει προκαλέσει το Νέο Μουσείο Ακρόπολης οι Βρετανοί υποστηρίζουν τώρα πως «ουδέποτε έλαβαν επίσημο ελληνικό αίτημα». «Και βέβαια το έλαβαν. Δεν το δέχονται», λέει η κ. Κιούμπιτ.

Οι τελευταίες εξελίξεις θέλουν την Ελλάδα να αρνείται να διεκδικήσει δικαστικώς τα Γλυπτάδεδομένου πως σε περίπτωση που χαθεί η δίκη η βρετανική πλευρά θα οπλισθεί με δεδικασμένο- ενώ όσοι γνωρίζουν καλά την υπόθεση εξηγούν πως «η διεκδίκηση πέρα από ηθικό είναι και πολιτικό θέμα, στο οποίο η Ελλάδα δεν μπορεί να ασκήσει μεγάλες πιέσεις δεδομένων των πολλών ανοιχτών θεμάτων που έχει, όπως το Κυπριακό και την ονομασία των Σκοπίων».