Ο πολιτικός με το πινέλο

Ο ΡΑΜΑ ανήκε στον κύκλο των παιδιών κοντά στην αυλή του καθεστώτος που σκέφτονταν τον εκσυγχρονισμό της. «Χαϊδεμένα παιδιά», μεγαλωμένα ταξιδεύοντας στο εξωτερικό, παίζοντας μπάσκετ και ακούγοντας ροκ, ονειρεύονταν την «Αλβανική άνοιξη» κατά τα πρότυπα της Άνοιξης της Πράγας. Τον Έντι Ράμα τον γνώρισα στην εφηβεία μου. Πολύ νεαρός τότε, ερχόταν στην πολίχνη μου, τη Λούσνια, και συναντούσε «καταραμένους ποιητές», αντιφρονούντες και άλλους που είχαν εκτίσει πολλά χρόνια φυλακής στα κάτεργα του Χότζα. Έμεινε στην ιστορία της πόλης για το χαστούκι που έδωσε δημόσια σε έναν χαφιέ που τον παρακολουθούσε.

Μόνο κάποιος που διέθετε τρελό θάρρος- και πλάτες φυσικά- θα τολμούσε κάτι τέτοιο. Ήταν ακουστός από τότε ως ο ψηλός, κοσμοπολίτης νεαρός που φτιάχνει πίνακες που τρελαίνουν τους Γραμματείς του Κόμματος. Έτσι, το 1990, ο Ράμα βρέθηκε στο αντικαθεστωτικό κίνημα όχι από καιροσκοπισμό όπως ο Σαλί Μπερίσα. Όταν το καθεστώς έπεσε, κήρυξε πως θέλει να παραμείνει ανεξάρτητος διανοούμενος απέναντι στην εξουσία. Αντιπαθούσε σφόδρα τον Σαλί Μπερίσα, τον οποίο από την αρχή αποκαλούσε «πρωτόγονο δικτατορίσκο». Το 1996 ξυλοκοπήθηκε άγρια στο κέντρο των Τιράνων από ανθρώπους της μυστικής υπηρεσίας τού Μπερίσα. Όσοι είδαν την σκηνή είπαν πως ήταν μια καθαρή απόπειρα δολοφονίας. Τότε έφυγε στο Παρίσι, ίσως για να μην επιστρέψει πια…

●●●

ΣΤΟ ΠΑΡΙΣΙ το ταλέντο του ως ζωγράφου δεν τον βοήθησε αρκετά. Άνθρωποι του περιβάλλοντός του λένε πως πέρασε άγρια ανωνυμία και ανέχεια. Επέστρεψε στην Αλβανία μετά την πτώση του Μπερίσα για να κηδέψει τον πατέρα του. Ο Φατός Νάνο, που είχε γίνει πρωθυπουργός, τη μέρα της κηδείας τού έκανε «δώρο» τη θέση του υπουργού Πολιτισμού. Ο Ράμα τη δέχτηκε αμέσως. Στα Τίρανα βρήκε ξανά αναγνώριση, φίλους και προπαντός φιλοδοξίες. Ύστερα από έναν χρόνο έγινε δήμαρχος των Τιράνων. Τότε τον είχα συναντήσει ξανά, έπειτα από πολλά χρόνια. Ήταν πρόσχαρος και επιβλητικός στο γραφείο του. Είχε αρχίσει να βάφει τα κτίρια για να μεταμορφώσει τα Τίρανα από «πόλη των σκουπιδιών» σε «πόλη των χρωμάτων». «Θέλω να δώσω το παράδειγμα πώς πρέπει να είναι ένας πολιτικός στην Αλβανία και μετά θα αποχωρήσω» μου είπε»…

●●●

Ο ΨΗΛΟΣ νεαρός που έφτιαχνε πίνακες που τρέλαιναν τους Γραμματείς του Κόμματος δούλεψε πολύ σκληρά ως δήμαρχος. Τόλμησε να τα βάλει με τη μαφία και να γκρεμίσει τα αυθαίρετά τους.

Η δημοτικότητά του, ειδικά ανάμεσα στους νέους, έφθασε στο ζενίθ. Αλλά δεν αποχώρησε από την πολιτική. Παρέμεινε δήμαρχος και ταυτόχρονα έγινε πρόεδρος του Σοσιαλιστικού Κόμματος, παραμερίζοντας τον παλιό του «ευεργέτη» Φατός Νάνο και εισπράττοντας το αβυσσαλέο μίσος του τελευταίου. Την τελευταία φορά που τον είδα, πριν από τρία χρόνια, ήταν στο γραφείο του, στο αρχηγείο του Σοσιαλιστικού Κόμματος. Ενώ μιλούσαμε, έκανε διάφορα σκίτσα σε χαρτάκια. Δίπλα του μερικά βιβλία πολιτικής επιστήμης στα γαλλικά και στα αγγλικά. Και δυο κινητά που χτυπούσαν συνέχεια. Τότε είχε βάλει πλώρη για την πρωθυπουργία. «Δεν είχες πει ότι θα αποχωρούσες;» τον ρώτησα. «Άλλαξα γνώμη», απάντησε. «Η Αλβανία δεν είναι μια κανονική χώρα και μένοντας έξω από τον χορό δεν αλλάζεις τίποτα. Πρέπει η νέα γενιά να αναλάβει τις τύχες της χώρας. Να στείλει την παλιά γενιά διακοπές. Αρκετά έβλαψαν την Αλβανία». Λέγοντας «παλιά γενιά» εννοούσε τον Μπερίσα και τον Νάνο. Μου έκανε εντύπωση ότι σε αυτήν τη συνέντευξη χαμογελούσε σπάνια και στο ύφος είχε γίνει κάτι περισσότερο από βαρύς. Χαμογέλασε όπως παλιά μόνο όταν φωτογραφηθήκαμε. Του είπα ότι είναι τόσο ψηλός που χρειάζομαι σκαμπό για να τον φτάσω. «Εσύ φταις. Δεν έχεις ψηλώσει καθόλου από τότε που συναντηθήκαμε για τελευταία φορά» είπε. Ο άλλοτε αντιεξουσιαστής είναι σήμερα δήμαρχος των Τιράνων, πρόεδρος του Σοσιαλιστικού Κόμματος και υποψήφιος πρωθυπουργός.

Έχει χωρίσει δύο φορές και όταν τον συμβούλεψαν να παντρευτεί, γιατί δεν νοείται άγαμος πρωθυπουργός, απάντησε: «Θα είμαι λοιπόν και σε αυτό ο πρώτος». Αν αύριο κερδίσει, πιθανότατα, θα στείλει την «παλιά γενιά» διακοπές. Αν χάσει, θα δοκιμάσει στο πετσί του την πιο βρώμικη εκδίκηση από την «παλιά γενιά». Ίσως, τότε, χρειαστεί να ταξιδέψει ξανά για το Παρίσι. Μόνο που αυτήν τη φορά, λένε, έχει φροντίσει να έχει αρκετά λεφτά μαζί του…