ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΟΛΑΣΗ ΣΤΟΝ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟ

Ο Καζαντζάκης από όσους- όπως έγραφε για τους δικούς του λόγους και χρόνους ο Καβάφης- συσχέτιζαν κουτά, κατηγορήθηκε για αθεΐα. Άλλη μια φορά η ίδια βλακώδης συκοφαντία που συνόδευσε και τον Ευριπίδη. Οι δύο θεολογικότεροι- ένας αρχαίος, ένας σύγχρονός μας- συγγραφείς.

Και δεν χρειάζεται παρά να καταφύγει κανείς στον μεν Ευριπίδη στην τραγωδίαδιαθήκη του τις «Βάκχες», στον δε Καζαντζάκη στην «Ασκητική», το «Συμπόσιον» αλλά και στις δικές του διαθήκες, τον «Τελευταίο πειρασμό» και την «Αναφορά στον Γκρέκο». Αφήνω την ουσία της «Οδύσσειας», για να γευτεί κανείς την αγωνία και των δύο για το «μετά», και για τον τρόπο που μπορεί να νοηθεί, να βιωθεί το «πρώτον κινούν».

Στο «Συμπόσιον» ο Καζαντζάκης, στο «Μεσοστράτι της ζωής» του όπως ο Δάντης της «Θείας Κωμωδίας» (του έργου που μετέφρασε ιδιοφυώς), ανεβαίνει τους αναβαθμούς της Κόλασης, του Καθαρτηρίου και κρούοντας την πύλη του Παραδείσου αναζητεί Κερκέλια σαν τον Διγενή, να πιαστεί να δώσει σείσμα τ΄ ουρανού. Και διασχίζει τους παγετώνες του Νότιου Πόλου με τελικό προορισμό το χάος.

Ένας σύγχρονος ποιητής μας, αιρετικά θεολογικός κι αυτός, ο Νίκος Καρούζος έγραψε: «Έγραψα ποίηση, που θα πει, συνεργάστηκα με το Μηδέν». Γιατί μας ξενίζει ο ηρωικός μηδενισμός των ποιητών. «Θεολόγοι» είναι αφού, ως γνωστόν, για όλες τις μονοθεϊστικές (και όχι μόνον) θρησκείες ο κόσμος γεννήθηκε από το Μηδέν, τη μεγάλη Μήτρα.