Φαινόμενα

Το ντιμπέιτ που μας αξίζει
, Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr

Κι όμως, κατασκευάσαμε στα ντιμπέιτ μια παράδοση σύμφωνη με τις εγχώριες μιντιακοπολιτικές ιδιομορφίες από την οποία είναι δύσκολο να αποδεσμευτούμε
Αναζητούμε τα αποτελέσματα του ντιμπέιτ; Δεν υπάρχουν. Μια τηλεοπτική στιγμή που χάθηκε ήδη στον χρόνο ήταν, επιβεβαιώνοντας απλώς για μια ακόμη φορά αυτό που ήδη ήταν γνωστό στους φιλοθεάμονες πολίτες, ότι όταν ο συντηρητισμός της τηλεόρασης συναντά τον συντηρητισμό της πολιτικής δημιουργείται αίσθημα ασφυξίας. Ένα αίσθημα που έμπειροι επαγγελματίες της τηλεοπτικής ενημέρωσης διαισθάνονται και αναγνωρίζουν, εξ ου και σπεύδουν να καταγγείλουν τους κανόνες με τους οποίους διεξάγεται το ντιμπέιτ αμέσως μετά την ολοκλήρωση της «τελετής» και τη συμμετοχή τους σε αυτή. Περισσότερο εκτόνωση παρά ουσία.

Γιατί ο θέμα είναι αν μπορούν να αλλάξουν οι κανόνες και πώς, σε ένα τηλεοπτικό τοπίο που βρίσκεται και αυτό σε κρίση- σχεδόν μόνιμη- με τον αιματηρό ανταγωνισμό να επιβάλλει τον συνωστισμό εκπροσώπων και των έξι ιδιωτικών καναλιών, με τα κρατικά να περιορίζονται στον συντονισμό και χωρίς, από την άλλη, να υπάρχει η παράδοση των αξιοκρατικών δεδομένων στον δημοσιογραφικό χώρο, σύμφωνα με τα οποία θα μπορούσε να γίνει η επιλογή λιγότερων δημοσιογράφων από πολλά μέσα, όχι μόνο τηλεοπτικά.

Για να είμαστε ειλικρινείς, μπορεί η εγχώρια εκδοχή του ντιμπέιτ να τηρεί ελάχιστα τους κανόνες της τηλεόρασης η οποία διαμόρφωσε αυτό το είδος προεκλογικού διαλόγου, αλλά βρίσκεται εντός των ιδιόμορφων κανόνων της δικής μας τηλεόρασης.

Μιας τηλεόρασης που αναπτύχθηκε στη σκιά των νόμων παράγοντας πλήθος στρεβλώσεων στα μιντιακά ήθη ή χειροτερεύοντας υπάρχουσες πριν από αυτή. Ακόμη, το ντιμπέιτ α λα ελληνικά ανταποκρίνεται και στην εγχώρια πολιτική σκηνή. Που σημαίνει ότι αποτελεί τηλεοπτικό event ακριβώς επειδή για μια στιγμή συναντιούνται όλοι οι αρχηγοί των κομμάτων της Βουλής σε ένα τηλεοπτικό στούντιο, το οποίο θεωρείται ο «οικείος», ο καθημερινός για τους τηλεθεατές χώρος, ο «δικός τους». Βγαίνουν από την αποστείρωση της Βουλής, όπου οι ίδιοι θέτουν τους κανόνες, για να υποβληθούν στο τεστ της υποταγής στους όρους της τηλεόρασης.

Γι΄ αυτό δεν είναι διόλου βέβαιο ότι η συνάντηση ανά δύο των πολιτικών αρχηγών- κάτι που θα διευκόλυνε την τήρηση των τηλεοπτικών κανόνων- θα έκανε την ίδια αίσθηση. Και ύστερα σε ποιο κανάλι, με ποιους δημοσιογράφους. Θα μπορούσε κάθε κανάλι να οργανώνει τα δικά του ντιμπέιτ, αυτό όμως θα αφαιρούσε το ενδιαφέρον που δίνει η κοινή παρουσία όλων των πολιτικών στον ίδιο τηλεοπτικό χώρο. Το ίδιο και η κοινή παρουσία εκπροσώπων καναλιών, η οποία ακριβώς επειδή συμβαίνει αποκλειστικώς στα ντιμπέιτ των πολιτικών αρχηγών προσδίδει και αυτή ένα επιπλέον στοιχείο τηλεοπτικής επισημότητας. Το σπάνιο είναι πολύ τηλεοπτικό ως γνωστόν. Θα μπορούσαν να είναι ελεύθερες οι ερωτήσεις και οι απαντήσεις ή θα μπορούσαν να είναι κοινές για όλους τους πολιτικούς, αλλά αυτό είναι μάλλον αδύνατον πρακτικώς, όταν όλοι οι δημοσιογράφοι έχουν τον ίδιο ρόλο και τα ίδια χρονικά περιθώρια. Με δύο, το πολύ τρεις, να επωμίζονται τον κεντρικό ρόλο και μερικούς ακόμη να παρεμβαίνουν, όχι απαραιτήτως από κανάλια, αλλά και από εφημερίδες, με μια- δυο δικές τους ερωτήσεις, το ντιμπέιτ θα έδινε αίσθηση μεγαλύτερης ελευθερίας και αναμονής του απρόβλεπτου. Αλλά εδώ παρεμβαίνει η ιδιομορφία του εγχώριου μιντιακού περιβάλλοντος: ποιοι δημοσιογράφοι, από ποια μέσα, με ποια επιλογή και ποιος θα την κάνει; Φανταζόμαστε τους εκπροσώπους των κομμάτων να διαπραγματεύονται μερόνυχτα τα ονόματα των δημοσιογράφων από έναν μακρύ κατάλογο. Φρίκη και αυτό.


Οι κανόνες του παρέμειναν, βόλεψαν

Γιατί να το αρνηθούμε; Κατασκευάσαμε μια ιδιόμορφη παράδοση στα ντιμπέιτ με βάση τα εγχώρια μιντιακοπολιτικά υλικά, από την οποία όσο περνάει ο καιρός θα είναι δύσκολο να αποδεσμευτούμε. Γιατί η τηλεοπτική συνήθεια είναι πανίσχυρη. Και επειδή η τηλεόραση είναι απόλυτα συντηρητική, συμπληρώνοντας και ενισχύοντας τον συντηρητισμό της πολιτικής σκηνής. Άλλωστε, σχεδόν 2,5 εκατομμύρια τηλεθεατές για ένα ντιμπέιτ παραμονές ευρωεκλογών που δεν θεωρούνται από τους πολίτες- δυστυχώς- και τόσο μεγάλου ενδιαφέροντος, δεν είναι διόλου μικρό κοινό. Μικρότερο του κοινού της Γιουροβίζιον βεβαίως, αλλά και εκείνου του προεκλογικού ντιμπέιτ του Φεβρουαρίου του 2004, που είχε πάνω από 3,5 εκατομμύρια τηλεθεατές. Μην ξεχνάμε ότι ο καλός καιρός πάντα επηρεάζει. Οι κανόνες θα έπρεπε να ΄χουν αλλάξει αμέσως μετά το πρώτο ντιμπέιτ, όταν διαπιστώθηκε η δυσλειτουργία τους. Παρέμειναν. Βόλεψαν. Υπηρέτησαν. Όχι το θέαμα της πολιτικής, αλλά τις μιντιακές ισορροπίες της και ούτε το θέαμα της τηλεόρασης, αλλά τους υπόγειους κανόνες του ανταγωνισμού των καναλιών. Οποιαδήποτε ανατροπή του συστήματος που δημιουργήθηκε απαιτεί χρόνο, πολλές διαπραγματεύσεις και ακόμη περισσότερη μαεστρία στη σκηνοθεσία.