Εγχειρίδιο εφαρμοσμένης ηθικής

του μας υποσχέθηκε πως τα δεινά της κοινής μας ζωής θα εκλείψουν αν κάποτε εμπιστευθούμε τις τύχες μας σε έναν φιλόσοφο βασιλιά. Ο Μάρκος Αυρήλιος ήταν αυτοκράτορας (2ος αι. μ.χ.), επικεφαλής ενός αχανούς κράτους η επικράτεια του οποίου κάλυπτε μεγάλο μέρος της σημερινής Ευρώπης, τη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή. Ήταν και φιλόσοφος.

Στη διάρκεια της βασιλείας του μπορεί να μην πρόλαβε να απαλλάξει την κοινωνία από τα δεινά της, πρόλαβε όμως να συγγράψει μια μορφή φιλοσοφικού προσωπικού ημερολογίου το οποίο διαβάζεται ώς σήμερα ακόμη. Κι αυτό, παρά το γεγονός ότι πέρασε μεγάλο μέρος της ζωής του σε ένα αντίσκηνο, κοντά στη σημερινή Βιέννη και το Βελιγράδι, απωθώντας με τις λεγεώνες του τις συνεχείς επιθέσεις των γερμανικών φύλων.

Καθότι Ρωμαίος αριστοκράτης μιλούσε και ελληνικά, τη γλώσσα της φιλοσοφίας, γλώσσα στην οποία μας παρέδωσε τις σκέψεις του. Είχε γαλουχηθεί με τη στωική φιλοσοφία. Τα Εις εαυτόν μπορούν να διαβαστούν σαν τις σημειώσεις για ένα εγχειρίδιο πρακτικής και εφαρμοσμένης ηθικής ενός ανθρώπου που συνομιλεί με αυστηρότητα τόσο με τον εαυτό του όσο με τον κόσμο, τους οποίους αντιμετωπίζει με τις απαιτήσεις μιας διάνοιας που ζει την καθημερινότητά της σε πλήρη εγρήγορση.

Ένα μικρό παράθεμα δίνει τον τόνο της γοητείας του: «Αν όμως νιώσεις ότι ξεπέφτεις και δεν μπορείς να κρατηθείς, αποτραβήξου με θάρρος σε μια γωνιά όπου να μπορείς να σταθείς όρθιος ή πάλι φύγε από τη ζωή χωρίς θυμούς, αλλά έτσι απλά, ελεύθερα και σεμνά…».

Μάρκος Αυρήλιος

ΤΑΕΙΣ ΕΑΥΤΟΝ

ΕΙΣΑΓ.- ΜΤΦ.- ΣΧΟΛΙΑ: ΓΙΑΝΝΗΣ ΑΒΡΑΜΙΔΗΣ, ΕΚΔ. ΘΥΡΑΘΕΝ, 2009, ΣΕΛ. 320, ΤΙΜΗ: 23 ΕΥΡΩ

Ως γνωστόν ο Πλάτων στην Πολιτεία