ΜΕ ΟΠΛΟ ΤΟ ΧΙΟΥΜΟΡ

Ο Ντίκενς είναι ένας χαρισματικός αφηγητής. Αλλάζοντας συχνά αφηγηματικό υποκείμενο διεισδύει με οξυδέρκεια στον ψυχισμό των ηρώων του και τους αναλύει με όπλο την κατανόηση των ανθρωπίνων και το χιούμορ. Το χιούμορ του είναι μια φιλάνθρωπη ματιά πάνω στις αδυναμίες, στις αναστολές, στις αμαρτίες και στις συστολές των ηρώων του.

Διαβάζοντάς τον σκέφτεσαι συνεχώς «και πού πρέπει να κατατάξω αυτή τη λογοτεχνία», αφού είμαστε καταδικασμένοι από τις αναγνωστικές μας διαστροφές να κωδικοποιούμε και να κλασάρουμε.

Νομίζω, για να μη θεωρητικολογήσω για άλλη μία φορά, πως τουλάχιστον ο κοινωνικός προβληματισμός που διατρέχει το συγκεκριμένο έργο, ο υπέροχος και όχι δασκαλίστικος διδακτισμός του, η έντιμη και λεπτομερής καταγραφή των κοινωνικών καρκινωμάτων, των στρεβλώσεων, αλλά και των φωτεινών ηθικών οάσεων δίπλα στη λατρεία του φυσικού τοπίου, στον ιδανισμό μερικών υπέροχων χαρακτήρων (κυρίως λαϊκής καταγωγής), η απόρριψη της ρατσιστικής αριστοκρατικής παράδοσης περί γενετικής ευγένειας κατατάσσουν το έργο του Ντίκενς στη μεθόριο ανάμεσα στον αισιόδοξο ρομαντισμό, που κουβαλάει κάτι από τη γαλλική αστική επανάσταση και τον κριτικό ρεαλισμό που θα γεννήσει τους Γάλλους ρεαλιστές και νατουραλιστές, τον Ντοστογιέφσκι και τον Τόμας Μαν, τον Σελίν και τον πεζογράφο Πιραντέλο.

Ευτυχώς που το αριστούργημα του Ντίκενς έπεσε σε καλά μεταφραστικά χέρια. Η ρητορική του, η θεατρικότητα των συγκρούσεων, το χιούμορ, η λαϊκή αργκό, η αριστοκρατική επιτήδευση, ο λαβυρινθώδης δικαστικός λόγος, ο αστυνομικός ορθολογισμός και η ευφορία της περιγραφής του φυσικού κάλλους χρειάζονται τον ενθουσιασμό που αποπνέει η μετάφραση της Κλαίρης Παπαμιχαήλ, που κατόρθωσε ο μόχθος της να μη φαίνεται, αφού το κείμενό της διαβάζεται απνευστί.