Φαινόμενα

Νεο-κανιβαλισμός
, ΤηςΠόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr

Το ανθρώπινο σώμα, αποξηραμένο, εκτίθεται σε προθήκες, ανίερη σπονδή στην αγορά της οφθαλμολαγνείας
Ανατρίχιαζε από ηδονή το έθνος των τηλεθεατών τις προάλλες καθώς άκουγε την ερεθιστική ομολογία νεαρής στη «Στιγμή της αλήθειας» για τις σεξουαλικές της περιπέτειες και πριν από λίγο καιρό την ομολογία νεαρού για τις ερωτικές του απιστίες και άλλου νεαρού για το μίσος προς τον πατέρα του. Κάθε προσωπική ιστορία και μια πρόσκληση για το φιλοθέαμον να χαζέψει τα μύχια της ανθρώπινης ψυχής που χάσκουν μπροστά τους σε πλήρη θέα, υπό την «καλλωπιστική» επεξεργασία της σκηνοθεσίας του τηλεοπτικού ριάλιτι, εντός του ασηπτικού τηλεοπτικού περιβάλλοντος. Υψηλή η τηλεθέαση των εν λόγω τηλεθεαμάτων, μέσω των οποίων εκπαιδεύεται το φιλοθέαμον στον σύγχρονο κανιβαλισμό.

Υψηλή και η προσέλευση του κοινού το περασμένο Σάββατο, απομεσήμερο, στον χώρο «Τεχνόπολις», όπου γίνεται η έκθεση «Βodies». Σκυμμένοι στις γυάλινες προθήκες οι επισκέπτες κάθε ηλικίας χάζευαν έκπληκτοι και έκθαμβοι τις αποξηραμένες ανθρώπινες ίνες, που άλλοτε συνέθεταν τη ζωή. Ανθρώπινα σώματα, αλλού ολόκληρα σε απομίμηση μιας κίνησης που θύμιζε το αλλοτινό σφρίγος της αποξηραμένης σάρκας και αλλού κομματιασμένα, θρυμματισμένα στα επιμέρους όργανα που εξασφαλίζουν τη ζωή (ανάμεσά τους, μερικά που έχουν προσβληθεί από την ασθένεια). Η απόλυτη φρίκη υπό το άλλοθι της «γνώσης».

Ακόμη μια στιγμή της αποθέωσης του σύγχρονου κυνισμού, όπου το ανθρώπινο σώμα μετατρέπεται σε προϊόν για τη μεγάλη αγορά της οφθαλμολαγνείας.

Τη νέα αυτή «αγορά», όπου οτιδήποτε συνέθεσε τον ανθρώπινο πολιτισμό, οι πολύτιμοι κανόνες της συνύπαρξης, του σεβασμού στη ζωή και την προσωπικότητα και κυρίως το δέος του θανάτου, καταλύεται προκειμένου να απολαύσει το φιλοθέαμον τη θέα προς οτιδήποτε μοιάζει με κρυφό, μυστικό ή προσωπικό. Τη θέα προς οτιδήποτε θυμίζει στον καθένα τον εαυτό του, αλλά έχει την ψευδαίσθηση ότι μπορεί να το ελέγξει (κάνοντας zapping, αν παρακολουθεί τηλεόραση, πληρώνοντας εισιτήριο σε μια έκθεση όπως η «Βodies» ή ακόμη και για μια επίσκεψη στις παραγκουπόλεις της Βραζιλίας και της Ινδίας, όπου έχει μετατραπεί σε αξιοθέατο η φτώχεια). Όλο αυτό, η βιομηχανία μιας και μόνο ψευδαίσθησης, ότι ασκεί ο καθείς τον έλεγχο στη δική του ύπαρξη.

Ακριβώς γιατί συμβαίνει το εντελώς αντίθετο, χάνεται ο έλεγχος της ζωής του καθενός καθώς χάνονται οι αξίες της ανθρώπινης ύπαρξης και εντέλει της δημοκρατίας που δίδαξε τον σεβασμό σε αυτήν.

Είναι προφανές ότι αυτό που έλκει το κοινό στην έκθεση «Βodies» είναι η αίσθηση του αληθινού, ότι πρόκειται για πτώματα. Ακριβώς όπως όταν παρακολουθεί ριάλιτι, αυτό που ενδιαφέρει δεν είναι μόνον η θέα σε ένα πιπεράτο περιστατικό, αλλά το γεγονός ότι πρόκειται για «αληθινό» περιστατικό.

Η κανιβαλική ηδονή παθιάζει και εθίζει, καμουφλαρισμένη με τα υλικά της τηλεοπτικής σκηνοθεσίας και κυρίως αποστειρωμένη, απαλλαγμένη από εκκρίσεις και οσμές, που μπορεί να απειλήσουν την «ανεξαρτησία» του θεατή. Αυτή ακριβώς ικανοποιείται και με τη θέα ενός πτώματος δήθεν καλλωπισμένουδηλαδή άοσμου- που παραμένει υπόλειμμα ανθρώπινης σάρκας.

Από όλο αυτό, σημασία έχει ότι εξαιρείται η μεσολάβηση του καλλιτέχνη ή του ειδικού επιστήμονα. Εξαιρείται, με άλλα λόγια, το πνευματικό πεδίο, εκείνο ακριβώς που εξασφαλίζει την προστασία της ανθρώπινης υπόστασης από την εξαθλίωση και την άνευ όρων παράδοσή της στον κυνισμό της εμπορικής κρεατομηχανής. Στην έκθεση «Βodies» υπάρχουν βέβαια, ανάμεσα στα αποξηραμένα πτώματα, «άσπρες μπλούζες» επιφορτισμένες με το έργο της ξενάγησης, αλλά δεν αποτελούν παρά μια θλιβερή επιβεβαίωση του μακάβριου στοιχείου ότι όλα είναι «πραγματικά», καμουφλαρισμένα με μια σκηνοθεσία-της-επιστημονικής-γνώσης.


Το ψευδοάλλοθι της «γνώσης»

Όλο αυτό είναι φυσικό επακόλουθο μιας εποχής όπου ο απαγχονισμός του «παγκόσμιου εχθρού» (Σαντάμ Χουσεΐν) γίνεται τηλεοπτικό ενσταντανέ και προβάλλεται ξανά και ξανά, όπου οι διάφορες ριαλιτζούδες και οι εγχώριες Τατιανοδρουζοθρασκιάδες και λοιπές κάνουν θέαμα το δράμα μιας απατημένης, τη φτώχεια ενός πατέρα, το δράμα ενός τρανσέξουαλ. Όλα είναι ανθρώπινα στοιχεία που εκτίθενται σε κοινή θέα με ψευδοάλλοθι τη «γνώση». Ένας πνεύμονας μελανιασμένος από το τσιγάρο του πρώην κατόχου του σε μια προθήκη της «Βodies», το ριάλιτι μιας καρκινοπαθούς στη Βρετανία που στέλνει μήνυμα κουράγιου τάχα, λες και δεν το διαθέτουν όλοι όσοι βρίσκονται στην ίδια κατάσταση, στην πραγματικότητα δεν είναι παρά μακάβρια θεάματα επειδή μετατρέποντας σε εμπορικά προϊόντα ακόμη και την τελευταία ίνα του σώματος και της ψυχής, δείχνουν τον απόλυτο, τον οριστικό θάνατο της ανθρώπινης ύπαρξης, αφού χάθηκε ο σεβασμός σε αυτή.