«Εσείς που ζείτε ασφαλείς»

ΤΟ ΜΠΙΡΚΕΝΑΟΥ(Άουσβιτς ΙΙ) βρίσκεται τρία χιλιόμετρα από το Άουσβιτς Ι. Χτίστηκε δυο χρόνια έπειτα από αυτό και ήταν σύλληψη του Χίμλερ. Είναι εδώ που έγινε η κύρια σφαγή των Εβραίων και των Τσιγγάνων της Ευρώπης. Η είσοδος, οι γραμμές των τρένων που έφερναν τους Εβραίους, τα τεράστια παραπήγματα όπου έπρεπε να κοιμηθούν σε ένα μικροσκοπικό κρεβάτι τέσσερις φυλακισμένοι, οι ανατιναγμένοι από τους ναζί θάλαμοι αερίων, τα κρεματόρια. Μια τάξη μαθητών λυκείου από το Ισραήλ έχει μαζευτεί σε ένα από τα παραπήγματα. Στη μέση υπάρχουν οι ανοιχτοί βόθροι, όπου χιλιάδες Εβραίοι κάθονταν γυμνοί, σπρώχνοντας ο ένας τον άλλον, για να κάνουν την ανάγκη τους υπό την απειλή της εκτέλεσης εάν καθυστερούσαν. Καθετί είχε υπολογιστεί με τέτοιον τρόπο ώστε οι Εβραίοι να χάσουν κάθε ίχνος ανθρωπιάς.

Ένας από τους μαθητές στέκεται παράμερα.

Έχει ακουμπήσει με την πλάτη του στον τοίχο, με τη σημαία του Ισραήλ στο χέρι. Έχει το ύφος ηττημένου ανθρώπου. Ποιες αφηγήσεις να θυμάται άραγε; Να ήταν οι παππούδες του ανάμεσα στους επιζήσαντες, ανάμεσα σε αυτούς που κατάφεραν να επιστρέψουν ζωντανοί στα σπίτια τους, σε κάποια χώρα της Κεντρικής Ευρώπης και βρήκαν το σπίτι καταλυμένο και τα μάτια των συντοπιτών εχθρικά; Το Ολοκαύτωμα δεν ήταν μόνο το έργο των ναζί. Ήταν το αποκορύφωμα του ευρωπαϊκού αντισημιτισμού, από την Κρακοβία μέχρι τη Ρίγα, από το Μινσκ μέχρι τη Θεσσαλονίκη…

●●●

ΕΠΙΣΤΡΕΦΟΥΜΕ στο πούλμαν. Οι τουρίστες είναι σιωπηλοί. Σαν να έχουν επιστρέψει από κάποια κηδεία. Καθόμαστε στα βολικά καθίσματα και ξεκινάμε. Δάσος, πεδιάδα και ένας πανέμορφος ουρανός. Μου έρχονται στον νου οι στοίχοι του Πρίμο Λέβι: «Εσείς που ζείτε ασφαλείς/ Στα ζεστά σας σπίτια/ Που γυρίζετε το βράδυ και βρίσκετε/ Ζεστό φαγητό και φιλικά πρόσωπα/ Σκεφτείτε αν αυτό είναι ένας άνδρας/ Που δουλεύει στη λάσπη/ Που δεν βρίσκει γαλήνη/ Που παλεύει για ένα ξεροκόμματο/ Που πεθαίνει σε ένα ναι ή ένα όχι./ Σκεφτείτε αν αυτή είναι μια γυναίκα/ χωρίς μαλλιά ή όνομα/ Χωρίς πια αντοχή να θυμάται/ Με άδεια μάτια και κρύα μήτρα/ Σαν βάτραχος τον χειμώνα./ Θεωρείστε ότι: Σας παραδίδω αυτά τα λόγια/ Να τα χαράξετε στις καρδιές σας/ Όταν κάθεστε στα σπίτια σας/ όταν περπατάτε στον δρόμο/ Όταν πέφτετε για ύπνο, όταν ξυπνάτε/ Επαναλάβετέ τα στα παιδιά σας/ Ή, είθε το σπίτι σας να ρημάξει/ Η αρρώστια να σας κάνει ανήμπορους/ Τα παιδιά σας να σας απαρνηθούν…».