ΔΙΑΒΑΣΑ …τις «Άγνωστες γλώσσες»

Διάβασα κάτι που είναι σαν στιγμή ακινησίας και φευγαλέου φωτισμού των βασικών, όσων δηλαδή σκεπάζονται από τον καταιγισμό του περιττού. Ή σαν απρόσμενη στιγμή σιωπής που αποκαλύπτει τον εφήμερο θόρυβο. Οι Άγνωστες γλώσσες, μικρή εκλογή μεγάλης ποίησης που επέλεξε και μετέφρασε ο Μίλτος Φραγκόπουλος (Εκδόσεις Άγρα). Η επιλογή φέρει ήδη τη σφραγίδα του μεταφραστή-ενορχηστρωτή: Λεοπάρντι, Λέρμοντοφ, Χαίλντερλιν, Κητς, Βερλαίν, Ρίλκε, Γέητς, Αρχίλοχος, Νταν. Το εγχείρημα, έργο πρωτότυπο καθαυτό, προσθέτει άλλο ένα πολύτιμο κομμάτι στην εντυπωσιακή μεταφραστική διαδρομή που άρχισε ο Μίλτος Φραγκόπουλος με τα ανεπανάληπτα «Ταξίδια του Γκάλιβερ» το 1982. Στα εννέα αποσπάσματα-κοσμήματα που συνθέτουν τη «μικρή ποιητική εκλογή», σταματάς κάθε τόσο σε ακόμα μικρότερα θαυμαστά πετράδια: «πού είναι ο ήχος των αρχαίων λαών;» (Λεοπάρντι), «ορκίζομαι στη συνάντηση μαζί σου και στο χωρισμό που θα ΄ρθει» (Λέρμοντοφ), «Κι ας μαίνονται όλες, οι αδίδακτες διανοητικές δυνάμεις, πάντα αγαπά η Αγάπη» (Χαίλντερλιν), «οι άριστοι μένουν αμήχανοι, μα οι φαύλοι είναι όλοι τους γεμάτοι ορμή και πάθος» (Γέητς), «μάθε ποιος ρυθμός τους ανθρώπους κρατά» (Αρχίλοχος). Ή, στον στοχασμό του Τζον Νταν (1572-1631)

που κλείνει ως επίμετρο: «…όλη η ανθρωπότητα είναι έργο ενός συγγραφέα, κι είναι όλη ένα βιβλίο. Όταν ένας άνθρωπος πεθαίνει, δεν σκίζεται κάποιο κεφάλαιο από το βιβλίο αυτό, αλλά μεταφράζεται σε μια άλλη γλώσσα καλύτερη. Και κάθε κεφάλαιο έτσι πρέπει να μεταφραστεί…». Η μετάφραση σαν το βήμα της Θείας Πρόνοιας μέσα στο βιβλίο της ζωής! Ή τρεις αιώνες αργότερα (Ρίλκε), σαν την εκθαμβωτική υλικότητα των πραγμάτων «που έπλασε η μία γενιά μετά την άλλη, ώσπου να ζει στα χέρια και στα μάτια μας σαν κομμάτι του εαυτού μας».

Ο Γιάννης Βούλγαρης διδάσκει στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου.