Φαινόμενα

Αναπαράγουν τη φρίκη
, ΤηςΠόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr

Άγριο το συμβάν.
Πιο άγρια η κάλυψή του, με τους εθνικούς τηλεψυχολόγους να αναπαράγουν και να επιστρέφουν τη φρίκη πολλαπλασιασμένη σε μια κοινωνία παγωμένη από τον τρόμο
Δεν είναι η πρώτη φορά που η κάλυψη ενός βίαιου γεγονότος αναπαράγεται στα κανάλια. Έπραξαν το ίδιο λίγους μήνες πριν, με αφορμή τη δολοφονία Σεργιανόπουλου. Οι ίδιες περιφερόμενες από το ένα πάνελ στο άλλο αυθεντίες περί τα «ψυχολογικά» έσπευσαν και πάλι χωρίς ενδοιασμό να κάνουν διαγνώσεις εκ του μακρόθεν για το ποιος ήταν, τι ήταν, αν είχε «ψυχική διαταραχή» ο 19χρονος δράστης της επίθεσης με πιστόλια κατά συμμαθητών του στη σχολή μαθητείας του ΟΑΕΔ, στου Ρέντη.

Νωρίς τοπρωί της περασμένης Παρασκευής ήρθε η είδηση που πάγωσε το αίμα. Ένα ξέσπασμα βίας παρόμοιο με εκείνα που έχουν συμβεί στην Αμερική, τη Φινλανδία, τη Γερμανία. Με δυο πιστόλια. Με πολλές σφαίρες. Ετοιμαζόταν για πόλεμο ο 19χρονος. Αφού πρώτα είχε ανακοινώσει, σύμφωνα με το πάγιο πλέον τελετουργικό των δραστών αυτών των πράξεων, τις αποτρόπαιες αποφάσεις του στο Ίντερνετ, μαζί με φωτογραφία του να κρατά το πιστόλι και να σημαδεύει. Πυροβόλησε, τραυμάτισε σοβαρά συμμαθητή του και αυτοκτόνησε. Προστέθηκε και αυτός στους νέους που θρηνεί ο τόπος, όλοι θύματα βίας, διαφορετικής μορφής, τελετουργίας, αλλά πάντως βίας, συμπυκνωμένης τους τελευταίους μήνες.

Μπορεί να μη χαρακτηρίζει τη σχολική κοινότητα η βίαιη πράξη του 19χρονου μαθητή, όπως έσπευσε να δηλώσει η κ. Πετραλιά, με την επίσημη κρατική εθελοτυφλία σε τέτοιες περιστάσεις. Ήδη όμως χαρακτηρίζει τον τόπο μια βία που αφορά τα νιάτα, που ξεσπάει σε νέους ή που προέρχεται από νέους (αυτό σημαίνει ότι ήδη την έχουν δεχτεί και την ανταποδίδουν). Γιατί τα νιάτα μιμούνται.

Κάποιος εκ των ειδικών αναφέρει τη μίμηση. Αλλά όχι, κυριαρχεί εκείνο που τρομάζει και την ίδια στιγμή βολεύει για να χωνέψουμε τις ενοχές: «ψυχολογικά προβλήματα». Έτσι είδαμε να αναπαράγεται ακόμη μία φορά, χάρη στους απαράβατους και αενάως επαναλαμβανόμενους κανόνες του τηλεπαραθυράτου θεάματος, μια βία ύπουλη, υπόγεια και καλά καμουφλαρισμένη με τα «υλικά» της ενημερωτικής ψυχαγωγίας. Τη βία του στιγματισμού, του αποκλεισμού, της περιθωριοποίησης και εν τέλει της απόρριψης του «διαφορετικού».

Ακατάσχετηη φλυαρία με υπονοούμενα σχετικώς με την προσωπικότητα του νεαρού δράστη: ήταν μοναχικός, φορούσε πάντα μαύρα… Ε, και; Χιλιάδες νέοι είναι μοναχικοί και άλλοι τόσοι φορούν μαύρα. Και ακόμη, «δεν μιλούσε σε κανέναν, κλειστός χαρακτήρας»… Αλίμονο στους «κλειστούς χαρακτήρες».

Την ελαφρότητατων ρεπορτάζ συμπληρώνει εκείνη των τηλε-ειδικών, που με βάση αυτές τις περιγραφές για την προσωπικότητα του 19χρονου έφθασαν να μιλήσουν για «ψυχασθένεια» και για «σχιζοφρένεια». Αλίμονο! Ουδείς σκέφτηκε ότι υπάρχουν χιλιάδες πολίτες που πάσχουν οι ίδιοι ή κοντινά τους πρόσωπα από ψυχικές ασθένειες; Ότι έχει δοθεί μεγάλη μάχη για να πειστεί η κοινωνία ότι η ψυχική ασθένεια δεν συνεπάγεται φόνο; Σκέφτηκε άραγε κανείς ότι άνθρωποι με προβλήματα φτώχειας, τρομαγμένοι, σε σύγχυση από τα αντιφατικά μηνύματα της πολιτικής είναι το καταλληλότερο περιβάλλον για να ριζώσει η μη ανοχή για το διαφορετικό, το δυσνόητο;

Ενώ ο εφιάλτης της βίας απειλεί με χίλιους τρόπους τα νιάτα, εμείς αντιτάσσουμε τη βία μιας τηλεπαραθυράτης αυθεντίας, που στιγματίζει, που δεν διστάζει να φλυαρεί επιπόλαια προκειμένου να απολαύσει μια τηλεοπτική εμφάνιση. Αντιτάσσουμε μια τηλεόραση που αναπαράγει τον αποκλεισμό.


Πολιτικό το πρόβλημα, όχι ψυχικό

Γιατί οτιδήποτε μας δυσκολεύει να το κατανοήσουμε ή μας φοβίζει να το προσεγγίσουμε το αναθέτουμε σε αυτό το νέο είδος «εθνοσωτήρων», τους τηλεψυχολόγους, με τις έτοιμες απαντήσεις τους και τον συντηρητισμό που τους χαρακτηρίζει. Κυρίως όμως με την άφεση αμαρτιών που προσφέρουν στην πολιτική. Γιατί η νόσος της ψυχής είναι πέραν της δικής της ευθύνης.

Έτσι αποθεώθηκαν οι αντίστοιχοι τηλεψυχολόγοι και στις ΗΠΑ- από εκεί μας ήρθε το φρούτο. Αλλά ούτε εκεί ωφέλησαν. Η Αμερική πληρώνει ακριβά εδώ και χρόνια τον εθισμό στα όπλα και τη βία και ταυτοχρόνως τη διάλυση του κοινωνικού ιστού και τη διάβρωση των ανθρώπινων αξιών. Η κουλτούρα της βίας δεν είναι μόνο τα όπλα, είναι η αποθέωση του προσωπικού σουξέ που διέλυσε τη συλλογικότητα, είναι ο θαυμασμός του τσαμπουκά και η ηρωοποίηση του μοντέλου του «Τιμωρού», όποια μορφή κι αν έχει- γκάνγκστερ, σερίφης, Μπάτμαν, Dirty Ηarry, Μπους (που απαγχονίζει τον κακό Σαντάμ Χουσεΐν). Και μαζί με όλα αυτά, η διάβρωση των αξιών με τη διασκεδαστική μέθοδο του ριάλιτι, αυτού του τηλεοπτικού λόγου που μιμείται την ανθρωπιά για να την καταργήσει στα τηλεοπτικά σαλονάκια. Αυτό που βαρύνει και αποπροσανατολίζει τα νιάτα όλου του κόσμου δεν είναι «ψυχική νόσος», είναι πολιτική.