Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ

Όταν τα λογοτεχνικά έργα των ημερών μας δεν επιδίδονται στην «κατανόηση» της βίας και δεν εκφράζουν βλακωδώς την «ελπίδα» ότι θα ξεπεραστεί, πέφτουν στον κυνισμό: γίνονται ο καθρέφτης της, γίνονται με τη σειρά τους βίαια και αποτρόπαια. Το Προχώρημα δεν ανήκει ούτε στην πρώτη ούτε στη δεύτερη κατηγορία. Δεν μιλάει καθόλου για τη βία. Μιλάει στον άνθρωπο της βίας, στον άνθρωπο που βυθίζεται στον κόσμο της βίας- δηλαδή στον καθένα μας.

Μιλάει; Όχι ακριβώς. Προσπαθεί. Αχ, ίσως τούτη η προσπάθεια για συζήτηση να έπρεπε να είχε γίνει πιο πριν… Ναι, ίσως, αλλά το ρολόι του κόσμου μας, είναι στο παρά πέντε. Γι΄ αυτό και ο συγγραφέας επιμένει:

«Θα ξαναπροσπαθήσω, οφείλω να μη σ΄ αφήσω να οδηγήσεις τη νύχτα προς τον στόχο σου, τον αληθινό σου σκοπό, οφείλω, προπαντός, πριν γίνει το γεγονός, οφείλω να βρω τις λέξεις, μια γλώσσα που… ν΄ ανακαλύψω μια μορφή που θα μπορούσε…». Τα αποσιωπητικά είναι του κειμένου. Τρεις φορές επαναλαμβάνει ο συγγραφέας τη λέξη «οφείλω». Αλλά διαπιστώνει ότι δεν έχει ούτε γλώσσα ούτε μορφή για να έρθει σε επαφή μ΄ αυτόν που ετοιμάζεται να σπείρει τον όλεθρο. Δεν εγκαταλείπει. Ακολουθεί τον ήρωά του κατά πόδας. Γίνεται η σκιά του. Περιγράφει τις κινήσεις του.

Μονολογεί. Το Προχώρημα είναι η σύγκλιση δύο μονολόγων: του μονόλογου της βίας και του μονόλογου της τέχνης που δεν συγκινεί πια. Σύγκλιση, λέω, γιατί η τέχνη, αν δεν θέλει να χάσει την ουσία της, δεν μπορεί να εγκαταλείψει τον άνθρωπο ακόμα κι όταν κινδυνεύει και η ίδια από το μένος του. Προ παντός τότε, θα έλεγα. Σύγκλιση, λοιπόν, μέχρι τη στιγμή της έκρηξης.