ΑΙΧΜΕΣ Οι προφήτες

ΤΟΝ δέκατο ένατο αιώνα ένας διάσημος Άγγλος ιστορικός χαρακτήρισε τα οικονομικά ως τη «γρουσούζικη» επιστήμη. Από τότε οι οικονομολόγοι κάνουν ό,τι περνά από το χέρι τους για να τον επιβεβαιώσουν.

ΟΤΑΝ τα πράγματα πάνε καλά κανείς δεν τους χρειάζεται. Όταν εκδηλώνεται κρίση είναι οι τελευταίοι που το καταλαβαίνουν. Κι όταν όλα πάνε από το κακό στο χειρότερο, τότε σηκώνουν τα χέρια ψηλά δηλώνοντας πως δεν γνωρίζουν πότε και πώς θα έρθει η ανάκαμψη.

ΚΑΤΙ τέτοιο ασφαλώς παρατηρούμε και σήμερατο ομολόγησε άλλωστε πριν από λίγες ημέρες στην Αθήνα ένας από τους πιο επιφανείς εκπροσώπους του επαγγέλματος, ο νομπελίστας Πολ Κρούγκμαν, ο οποίος ούτε λίγο ούτε πολύ δήλωσε «τρομοκρατημένος».

ΚΙ όπως συνήθως συμβαίνει σε τέτοιες περιόδους αβεβαιότητας τη θέση των ειδικών τη διεκδικούν κάθε λογής προφήτες.

ΤΟ βλέπουμε κι αυτό σήμερα με τις καινοφανείς θεωρίες που αναπτύσσονται- από τον «νέο καπιταλισμό» ώς την «οικονομία των αναγκών», που θα αντικαταστήσουν υποτίθεται το σημερινό σύστημα.

ΚΟΙΝΟ χαρακτηριστικό τους η άρνηση της κυριαρχίας της αγοράς, η υποταγή της σε νέες μορφές συλλογικότητας, η ενίσχυση του ρόλου του κράτους στην οικονομία μέσα από τη δημιουργία μιας νέας θεσμικής πραγματικότητας και νέων κωδίκων συμπεριφοράς.

ΜΠΟΡΕΙ να συμβεί και αυτό. Όποιος όμως μπει στον κόπο να ασχοληθεί ξανά με την περίφημη κρίση του ΄29 θα διαπιστώσει με τρόμο- ή ίσως με ανακούφιση- πως ακριβώς τα ίδια που παρακολουθήσαμε τα τελευταία χρόνια συνέβησαν και τότε.

ΣΥΧΝΑ χρησιμοποιήθηκαν οι ίδιες εκφράσεις για να δικαιολογήσουν την κερδοσκοπική τρέλα που και τότε αλλά και τώρα αποτέλεσε τον καταλύτη της ύφεσης. Και όπως και τότε έτσι και τώρα μόνο μετά την καταστροφή συνειδητοποίησαν όλοι την ανάγκη ελέγχων στο χρηματοπιστωτικό σύστημα.

ΕΙΝΑΙ ασφαλώς μεγάλο ζητούμενο το γιατί το κραχ του ΄29 ξεχάστηκε ακόμα και από τους οικονομολόγους στη δεκαετία του ΄70 με την κυριαρχία του μονεταρισμού και του οικονομικού νεοφιλελευθερισμού.

ΔΕΝ υπάρχει ωστόσο λόγος να αμφιβάλλουμε ότι όπως και τότε έτσι και τώρα η κρίση θα ξεπεραστεί. Γιατί εκτός από αυτά που πράγματι δεν ξέρουμε, υπάρχουν και πολλά που ξέρουμε.

ΟΠΩΣ το ότι η αγορά έχει αποδειχθεί ιστορικά με διαφορά το πιο αποτελεσματικό σύστημα οικονομικής ανάπτυξης.

ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΑ όμως έχει αποδειχθεί ότι είναι ένα σύστημα που δημιουργεί μεγάλες αδικίες, ρέπει διαρκώς προς την υπερβολή και είναι ανίκανο να αντιμετωπίσει μια σειρά από κοινωνικά και περιβαλλοντικά προβλήματα για τα οποία χρειάζεται η παρέμβαση του κράτους.

ΑΥΤΕΣ τις τόσο παλιές ιδέες χρειάζεται να επανεκτιμήσουμε σήμερα- όπως λέει ένας άλλος νομπελίστας οικονομολόγος ο Αμάρτια Σεν- για να μπορέσουμε να ξεφύγουμε από βραχυπρόθεσμες λύσεις και να δημιουργήσουμε μια πιο ανθρώπινη και αξιοπρεπή οικονομική πραγματικότητα.