Επιφυλλίδα

Η δημοκρατία της νυχτερινής βάρδιας
Του Θανάση Θ. Νιάρχου

Σ΄ ένα φυλλάδιο που διανέμεται στους περαστικούς της Χαριλάου Τρικούπη, της Ναυαρίνου και της Ζωοδόχου Πηγής, με τον τίτλο «Μια λεμονιά ανθίζει στη γειτονιά», διαβάζει κανείς στην αρχή του κειμένου: «Το Σάββατο 7 Μαρτίου 2009, όλοι εμείς, κάτοικοι των Εξαρχείων και άλλων γειτονιών της Αθήνας, κρίνοντας πως με τη δημιουργία πάρκου στον χώρο του πρώην πάρκινγκ, στη συμβολή των οδών Χαριλάου Τρικούπη, Ναυαρίνου και Ζωοδόχου Πηγής, θα βελτιωθεί σημαντικά η ποιότητα ζωής στην πόλη μας». Στη συνέχεια δίνονται λεπτομερή στοιχεία για το πού ανήκε το οικόπεδο αυτό, για το ότι από το 1990 είχε προσφερθεί στον Δήμο Αθηναίων αλλά ο Δήμος αδράνησε όλα αυτά τα χρόνια και δεν προχώρησε στην αρχική του απόφαση να μετατραπεί το οικόπεδο αυτό σε πλατεία. Έτσι, λοιπόν, σημειώνεται στο φυλλάδιο «απελευθερώσαμε τον χώρο του πρώην πάρκινγκ και δημιουργούμε μέσα από συμμετοχικό σχεδιασμό ένα πάρκο στη λογική της αυτοδιαχείρισης, με παιδική χαρά, χώρους για υπαίθριες προβολές, μουσικές και θεατρικές παραστάσεις και αναψυκτήριο».

Θα ήταν ύποπτος, κακόπιστος και βλαξ οιοσδήποτε θα δυσπιστούσε στην ανάγκη να δημιουργηθεί ένας πνεύμονας πρασίνου στο κέντρο της Αθήνας με ησυχία και πουλιά να κελαηδάνε. Αλλά αναψυκτήριο και μουσικές παραστάσεις; Η Χαριλάου Τρικούπη, η Ζωοδόχου Πηγής και η Ναυαρίνου που περιβάλλουν το πάρκινγκ βρίθουν πολυκατοικιών που, αν και στεγάζουν, ως επί το πλείστον, γραφεία, σ΄ ένα μεγάλο ποσοστό πρόκειται για διαμερίσματα όχι μόνον εργένηδων αλλά και οικογενειών με παιδιά. Ώς εδώ τίποτε το επιλήψιμο. Για τρία όμως συνεχή Σάββατα και Κυριακές έχουν εγκατασταθεί μεγάφωνα που, αδιακρίτως ώρας, θέλουν να κάνουν κοινωνούς της χαράς, για το υπό εξέλιξη πάρκο, τους κατοίκους όλης της περιοχής.

Συμβαίνει όμως σ΄ έναν πρώτο όροφο πολυκατοικίας της Χαριλάου Τρικούπη, ακριβώς απέναντι από το, για ανθρωπιστικούς λόγους, αναπτυσσόμενο πάρκο, να μένουν δύο νεαροί Αιγύπτιοι που εργάζονται ως φύλακες, από τις 11 το βράδυ έως τις 7 το πρωί, σ΄ ένα εργοστάσιο μιας απομακρυσμένης περιοχής στην Αττική. Κι επιστρέφουν στο σπίτι τους για ύπνο, με τη συγκοινωνία βέβαια, γύρω στις 8.30. Είναι ίσως από τα πιο επώδυνα βασανιστήρια να νυστάζει κανείς και να μην τον αφήνουν να κοιμηθεί. Όταν αντίκρυσα ο ίδιος τον έναν τους, σε αλλόφρονη κατάσταση, στις 11 το πρωί και τον προέτρεψα να διαμαρτυρηθεί, συνειδητοποίησα απόλυτα αυτό που ήδη γνωρίζει πολύ καλά ο καθένας μας: έτσι όπως ο κάθε αλλοδαπός αισθάνεται παράνομος μόνο και μόνο γιατί είναι αλλοδαπός, είναι σαν να του ζητάς με το να διαμαρτυρηθεί να κάνει την παρανομία του ακόμη πιο χτυπητή.

Επιβάλλεται να θυμηθεί κανείς ένα από τα βασανιστήρια που είχαν εφευρεθεί επί χούντας: συνεχής ορθοστασία και άγρυπνη παρακολούθηση του κρατουμένου για να μην κοιμηθεί. Πολλά θα μπορούσε να πει γι΄ αυτό το είδος του βασανιστηρίου ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας, κύριος Χρήστος Σαρτζετάκης. Χωρίς, επιπλέον, να υφίσταται σήμερα η προοπτική να κριθεί κάποτε αυτός που βασανίζεται με την καταναγκαστική αϋπνία ως αντιστασιακός, όταν μάλιστα είναι κι Αιγύπτιος. Το να καταδικάζεις, όμως, έναν Αιγύπτιο αλλοδαπό που δεν υπάρχει το ενδεχόμενο ούτε ένα στο τρισεκατομμύριο να εξελιχθεί, χάρη στο μαρτύριό του, σε πρόεδρο της Δημοκρατίας, είναι το ίδιο ακριβώς σαν να εκδηλώνεσαι ασεβέστατα προς τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, σε εποχή Δημοκρατίας.

Κι αν κόμη απέρριπτε κανείς το δίλημμα, τι θα ήταν προτιμότερο να μη σώσει να γίνει το πάρκο προκειμένου να εξασφαλιστεί το μόνο που του έχει απομείνει του Αιγύπτιου αλλοδαπού, ο ύπνος, ή το αντίθετο, δεν μπορεί να μη σκεφτείς: την αδικία που προκαλεί σ΄ έναν ακόμη ασθενέστερό του ο άνθρωπος που συνήθως αδικείται, είναι πολύ σοβαρότερη και οδυνηρότερη σε σχέση με την αδικία που μπορεί να προκαλέσει ο άνθρωπος που δεν τολμά κανείς ακόμη και να διανοηθεί να αδικήσει. Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Η Λέξη».