Η μεγάλη των μπάτσων σχολή

H Ιταλίδα πολιτική επιστήμονας Ντονατέλα Ντέλα Πόρτα έχει ασχοληθεί ιδιαίτερα με το λεγόμενο «protest policing», την αστυνόμευση δηλαδή των διαδηλώσεων, τις διάφορες στρατηγικές και τις συνδηλώσεις της και υποστηρίζει πως η κατανόηση των εξεγερμένων άπτεται της ανάλυσης της διάδρασής τους με τον οπλισμένο βραχίονα του κράτους. Η στρατιωτικοποίηση της Ελληνικής Αστυνομίας τα τελευταία χρόνια είναι μια τάση που μπορεί να συγκριθεί με το τι γινόταν στην Ιταλία αφότου ανέλαβε τη διακυβέρνηση η δεύτερη κυβέρνηση Μπερλουσκόνι. Ο φόνος του νεαρού Κάρλο Τζουλιάνι το 2001 από σφαίρα αστυνομικού έδρασε ως τραυματικό γεγονός με τεράστια σημασία που ένωσε μια ολόκληρη γενιά. Η πλατεία της Γένοβας όπου σκοτώθηκε μετονομάστηκε άτυπα σε πλατεία «Κάρλο Τζουλιάνι. Αγόρι», όπως ακριβώς έγινε με την οδό Μεσολογγίου στα Εξάρχεια. Το συγκεκριμένο γεγονός αποτέλεσε ένα είδος «κρίσιμης στιγμής» που πυροδότησε ένα ολόκληρο κίνημα, με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που το 1967 ο φόνος του 17χρονου Μπένο Όνεζοργκ από αστυνομικούς στο Βερολίνο είχε προκαλέσει το γερμανικό ΄68.

Η Ντέλα Πόρτα κάνει λόγο για δύο διαφορετικά είδη αστυνόμευσης: το λεγόμενο μοντέλο της κλιμάκωσης, όπου η αστυνομία αψηφά το δικαίωμα στη διαδήλωση, προκαλώντας νέες μορφές διαμαρτυρίας, επικοινωνεί σπάνια με τους εξεγερθέντες και χρησιμοποιεί άνομες μορφές βίας, όπως για παράδειγμα τους προβοκάτορες. Το άλλο μοντέλο είναι αυτό της συνομιλίας, όπου κάποιες μορφές διαμαρτυρίας αντιμετωπίζονται με ανοχή και υπάρχει επαφή ανάμεσα σε αστυνομικούς και διαδηλωτές, εξασφαλίζοντας την ελαχιστοποίηση της βίας και από τις δύο πλευρές.

Μετά το μπαράζ κινημάτων τις ταραχώδεις δεκαετίες του ΄60 και του ΄70 οι δυτικές δημοκρατίες προσανατολίστηκαν προς το δεύτερο μοντέλο. Αυτή η άτυπη συμφωνία διαταράχθηκε τα τελευταία δέκα χρόνια με την εμφάνιση κινημάτων με νέα χαρακτηριστικά και διεθνείς δικτυώσεις. Έκτοτε έχουμε στρατιωτικοποίηση της αστυνομίας σε επίπεδο οπλισμού, εκπαίδευσης και δράσης. Βέβαια μια πιο «σοφτ» αστυνόμευση συχνά ευνοεί την εξάπλωση κοινωνικών κινημάτων, σε αντίθεση με την εκφοβιστική γραμμή που αποθαρρύνει ειρηνικές και μαζικές μορφές κινητοποίησης και ενδυναμώνει τις πιο ακραίες ομάδες. Αυτό ακριβώς συνέβη στην Ιταλία τη δεκαετία του ΄70, στα περίφημα «χρόνια του μολυβιού», όπου η ριζοσπαστικοποίηση της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς συνέπεσε με αυτή των δυνάμεων ασφαλείας. Τα πρόσφατα γεγονότα στην Ελλάδα μπορούμε να πούμε πως είναι ακριβώς το αποτέλεσμα μιας πολυετούς λογικής καταστολής από την ΕΛ.ΑΣ., παρά την αμφίθυμη στάση της τις πρώτες μέρες των επεισοδίων.

Ο Κωστής Κορνέτης διδάσκει Σύγχρονη Ελληνική και Ευρωπαϊκή Ιστορία στο Πανεπιστήμιο Βrown