ή μήπως όχι;

Eίναι άραγε η έκρηξη του Δεκεμβρίου αποκλειστικά ελληνικό φαινόμενο; Στους δύο τόμους που συνεπιμελείται η Γαλλίδα κοινωνιολόγος Ιζαμπέλ Σομιέ, διευθύντρια του Κέντρου Πολιτικών Ερευνών της Σορβόννης (CRΡS-CΝRS), αναλύονται τα χαρακτηριστικά της εξέγερσης των μεταναστών και των μαθητών στη Γαλλία το 2005-2006, καθώς και οι διάφορες συνιστώσες του κινήματος της αντιπαγκοσμιοποίησης. Το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγει η Σομιέ είναι πως το ιδανικό της άμεσης δράσης (l΄action directe) αποτελεί την κινητήριο δύναμη των νέων εξεγερμένων σε παγκόσμιο επίπεδο και λειτουργεί ως αντίδραση στα οικονομικο-κοινωνικά αδιέξοδα όπως η ανεργία: «Το να σπάσεις μια βιτρίνα ή να συγκρουστείς με την αστυνομία φανερώνει απόγνωση και το γεγονός πως δεν υπάρχει πια ελπίδα». Η Γαλλίδα πανεπιστημιακός τονίζει πως η εντυπωσιακή εμφάνιση εναλλακτικών κινημάτων αναδίδει άρωμα εκδίκησης ενάντια στην πολύχρονη περιθωριοποίηση των αναρχικών από τα εργατικά κινήματα που τελούσαν υπό την κηδεμονία των κομμουνιστικών κομμάτων κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα και αντικατοπτρίζει τον μαρασμό και την κρίση αντιπροσώπευσης των πολιτικών φορέων.

Ομοιότητες
Αρκετά στοιχεία από αυτά που καταγράφει η Σομιέ και οι συνεργάτες της ισχύουν στην ελληνική περίπτωση. Κατ΄ αρχήν το γεγονός πως από το εσωτερικό των κινημάτων απουσιάζουν ηγέτες και ιεραρχικές δομές και κυριαρχεί η οριζόντια, άμεση επικοινωνία. Δεύτερον, η (παραπλανητική;) αίσθηση που δημιουργείται πως αυτά τα πολυκέφαλα κινήματα δεν αποτελούν συλλογικές οντότητες με συγκεκριμένα αιτήματα, εξαιτίας της πολυφωνίας και της πολυμορφίας τους. Τρίτον, τα κοινά στοιχεία σε επίπεδο σημειολογίας, λόγου και δράσης ανάμεσα στους ακτιβιστές που κινούνται στο πλαίσιο της ειρηνικής διαμαρτυρίας. Δεδομένης της απουσίας συγκεκριμένης πολιτικής έκφρασης και καναλιών για τη διοχέτευση την αγανάκτησή τους, οι εξεγερμένοι χρησιμοποιούν εναλλακτικά μέσα για να περάσουν ένα πολιτικό μήνυμα ή απλά για να γίνουν «ορατοί» (καθιστικές διαμαρτυρίες, χάπενινγκ, διακοπή παραστάσεων). Ομοιότητες εντοπίζονται και στο ρεπερτόριο δράσης των λεγόμενων «γνωστών αγνώστων» και των «μπλακ μπλοκ», ομάδων κουκουλοφόρων που επιλέγουν την ωμή βία και λειτουργούν σε συνθήκες ρευστότητας και ημιπαρανομίας. Τέταρτον και σημαντικότερο, ο ρόλος- κλειδί που παίζουν οι νέες τεχνολογίες που μειώνουν την απόσταση ανάμεσα στους συμμετέχοντες και επιτρέπουν την άμεση επικοινωνία, εξαλείφοντας τις αποστάσεις και δημιουργώντας μια κοινή ταυτότητα και μια κοινή (μικρο)κουλτούρα. Ως εκ τούτου, η τεχνολογία δεν χρησιμεύει απλά ως χρηστικό εργαλείο συνεννόησης και συντονισμού, αλλά ως ενσάρκωση των ίδιων των πολιτικών και οργανωτικών διακυβευμάτων των ακτιβιστών. Η πολιτική σχέση με την τεχνολογία και η μετατροπή της σε καινοτόμο δομή ανταλλαγής απόψεων μεταφράζεται σε μπλογκ, ιστοσελίδες και λίστες συζήτησης με στόχο την επικοινωνία με αντίστοιχους κύκλους του εξωτερικού. Η γνωστότερη εναλλακτική πλατφόρμα, το Ιndymedia, αυτοπροσδιορίζεται ως «μια παγκόσμια συλλογικότητα οργανώσεων ανεξάρτητης ενημέρωσης και εκατοντάδων δημοσιογράφων που προσφέρουν συλλογική και μη-εμπορευματική ενημέρωση».

Οργάνωση
Ανάμεσα στους συντελεστές της ευρύτερης έρευνας της Σομιέ σχετικά με το κίνημα της αντι-παγκοσμιοποίησης σε τοπικό επίπεδο είναι και η Ιταλίδα πολιτική επιστήμονας Ντονατέλα Ντέλα Πόρτα. Η Ντέλα Πόρτα υποστηρίζει, απηχώντας τον πατριάρχη των θεωριών κοινωνικών κινημάτων Τσάρλς Τίλι, πως στην περίπτωση αυτών των εξεγέρσεων «νέας κοπής» ο αυθορμητισμός είναι παραπλανητικός: η αμφισβήτηση προϋποθέτει ήδη υπάρχουσες οργανωτικές δομές, ικανές να κινητοποιήσουν πόρους και να αρθρώσουν λόγο που να δικαιολογεί τη συλλογική δράση. Η άποψη σχετικά με μια ξαφνική έκρηξη, αναφέρει η Ντέλα Πόρτα, είναι εν μέρει κατασκεύασμα των κοινωνικών επιστημών που δεν προωθούν την έρευνα πάνω στις συγκρουσιακές στιγμές λόγω της ακαταλληλότητάς τους σε σχέση με το κυρίαρχο επιστημονικό παράδειγμα.