Ένα νοσηρό αστείο

Ο Κρούγκμαν έχει την απάντηση και για όσους φορτώνουν όλες τις αμαρτίες του κόσμου στον καπιταλισμό. Η κυριαρχία του είναι αναμφισβήτητη, καθώς, προς το παρόν, δεν υπάρχει άλλη εναλλακτική.

Ποιος μπορεί σήμερα να μιλήσει για σοσιαλισμό με σοβαρότητα; «Ανήκοντας στη γενιά του ΄50, θυμάμαι την εποχή που η ιδέα της επανάστασης, η ιδέα των γενναίων ανθρώπων που άνοιγαν το δρόμο της ιστορίας, είχε μεγάλη λάμψη. Σήμερα είναι ένα νοσηρό αστείο: μετά από όλες αυτές τις διώξεις και τα γκούλαγκ, η Ρωσία είναι το ίδιο οπισθοδρομική και διεφθαρμένη όπως πάντα, ύστερα από τα Μεγάλα Άλματα και τις Πολιτιστικές Επαναστάσεις, η Κίνα αποφάσισε ότι το ανώτερο αγαθό είναι να βγάλει λεφτά» (σελ. 44).

Ωστόσο, για τη σημερινή κρίση υπήρξε προειδοποίηση και μάλιστα πολύ πιο πριν από την κρίση της Ασίας. Η κρίση της Λατινικής Αμερικής, που ξεκίνησε από την «κρίση της τεκίλας» στο Μεξικό το 1994, «θα έπρεπε να είχε γίνει αντιληπτή ως οιωνός, μια προειδοποίηση ότι η καλή γνώμη των αγορών μπορεί να είναι ευμετάβλητη και ότι τα όσα κολακευτικά γράφει ο Τύπος σήμερα, δεν προστατεύουν από μια κρίση εμπιστοσύνης αύριο».

Οι μηχανισμοί
«Γιατί επιβλήθηκε τόσο μεγάλη τιμωρία για ένα τόσο μικρό έγκλημα;» αναρωτήθηκε ο οικονομολόγος Γκιγιέρμο Κάλβο, υπονοώντας ότι υπάρχουν μηχανισμοί που μετασχηματίζουν ελάσσονος σημασίας πολιτικά λάθη σε μεγάλες οικονομικές καταστροφές. Ο Κρούγκμαν το επισημαίνει, υποστηρίζοντας ότι κάθε φορά που ξεσπά μια κρίση δίνονται στο ΔΝΤ και το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ εύσημα που δεν τα αξίζουν.

Η διεθνής οικονομική πολιτική κατέληξε να έχει μικρή σχέση με τα οικονομικά, γράφει. «Έγινε μια άσκηση στην ερασιτεχνική ψυχολογία, όπου το ΔΝΤ και το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ προσπαθούσαν να πείσουν τις χώρες να πάρουν μέτρα που ήλπιζαν πως θα τα εκλάμβανε η αγορά ως ευνοϊκά. Έτσι ουδείς απορεί που μόλις ενέσκηψε η κρίση πετάχθηκαν από το παράθυρο τα εγχειρίδια οικονομίας… Η απάντηση είναι πως εκείνοι που διαμορφώνουν την πολιτική πίστευαν ότι έπρεπε να παίξουν το παιχνίδι της εμπιστοσύνης, κι αυτό είχε ως συνέπεια να ακολουθήσουν οικονομική πολιτική που επιδεινώνει τις υφέσεις αντί να τις μετριάζει» (σελ. 146).