«Η αγάπη και ο πόνος είναι η σφραγίδα μας»

Έργο ποιητικό, που πραγματεύεται τον πόνο της τραυματικής απώλειας, αυτής που δεν θα γίνει ποτέ ουλή και πάντα θα αιμορραγεί, είναι το τελευταίο έργο του Αντώνη Νικολή. Ο τίτλος «Λισαβώνα» ορίζει το ψυχικό τοπίο των δύο κεντρικών ηρώων του. Είναι ένα ζευγάρι μεσηλίκων, που επί χρόνια έκανε τις διακοπές του στη Λισαβώνα. Κάποια φορά όμως οι διακοπές τους διεκόπησαν βίαια, μετά την είδηση πως η κόρη τους αρρώστησε σοβαρά και σε λίγο χάθηκε.

Οι διακοπές σταμάτησαν για πολύ καιρό. Και τώρα αποφασίζουν να ξαναπάνε. «Πόλη όμορφη και θλιμμένη, είμαι πάλι εδώ». Μόνο που η ματιά τους αδυνατεί να απολαύσει την ομορφιά, ν΄ αναγνωρίσει γνώριμα στέκια. Στη συνείδηση του ζευγαριού, η Λισαβώνα είναι πλέον ένας «άλλος τόπος» που τους φέρνει ξανά στην επιφά- νεια όσα νόμιζαν καταχωνιασμένα μέσα τους.

Ο συγγραφέας Αντώνης Νικολής, τον οποίον μας σύστησε ο Σταμάτης Φασουλής ανεβάζοντας τα πρώτα του έργα «Το σπίτι φεύγει» και τον μονόλογο «Ο κύριος Εμμανουήλ και ο Ροίδης», στη «Λισαβώνα», αφηγείται τον απλό μύθο, εμβαθύνοντας στο τοπίο του πόνου.

Χαρακτηρίζοντας το τελευταίο του έργο «ιδιότυπο bolero», λέει για τους ήρωές του: «Δύο άνθρωποι ώς το μεδούλι τους μόνοι, δίχως τόπο, πρόσφυγες παντού, δίχως συγγενείς, δίχως φίλους. Η σχέση τους μια σχεδία, ο κόσμος γύρω και μέσα τους, ερείπια. Σημαδεμένοι από την πιο σκληρή απώλεια, δίχως καμία βεβαιότητα, κανένα δόγμα. Τους διασώζει κάπως ένα παράδοξο χιούμορ και η εύκολη πρόσβαση στο υποσυνείδητο».

«Μ΄ έναν ακριβό ποιητικό τρόπο, ο Αντώνης Νικολής προσπαθεί να διερευνήσει το χάος που αφήνει μέσα μας ο θάνατος» εξηγεί τη δική του σκηνική «ανάγνωση» ο Θανάσης Παπαγεωργίου. «Ξεδιπλώνει το έργο του περιπλανώμενος μέσα σε άγνωστα μονοπάτια προσπαθώντας κι ο ίδιος να ανακαλύψει αυτό που μας δημιουργεί ο πραγματικά μεγάλος πόνος. Αυτός που κανείς δεν μπορεί να τον περιγράψει στον άλλον». Αν και το έργο έχει δύο πρόσωπα, ο σκηνοθέτης βάζει στην παράσταση τέσσερις ηθοποιούς. Ο ίδιος και η Λήδα Πρωτοψάλτη υποδύονται το ζευγάρι, τον Αντώνη και τη Θεανώ, μετά τον χαμό της κόρης τους- δύο άνθρωποι ζωντανοί νεκροί- η Εύα Καμινάρη και ο Δημήτρης Θεοδώρου υποδύονται το αντίγραφο του ζευγαριού. Και το αιτιολογεί:

«Σ΄ ένα έργο σαν τη “Λισαβώνα”, που στηρίζεται στο “είναι” και στο “φαίνεσθαι” της ανθρώπινης ψυχής, η σκηνοθεσία επέλεξε να υπερτονίσει το “είναι” πιστεύοντας ότι το “φαίνεσθαι” καλύπτεται και με το παραπάνω από τον συγγραφέα. Κι επειδή το “είναι” ξέρει καλά να κρύβεται, έριξα όλο το βάρος στην αποκάλυψή του. Έτσι, ό,τι κρύβουν ο Αντώνης και η Θεανώ, ακόμη κι από τον εαυτό τους, περιπλανώμενοι στης γειτονιές της Λισαβώνας, το ζουν τα αντίγραφά τους, ο άλλος τους εαυτός, που δεν θέλει να κρύψει τίποτα, αποκαλύπτοντας αυτό που τους βασανίζει και δεν τους επιτρέπει να χαρούν αυτά που ήξεραν να χαίρονται όσες φορές έρχονταν στην αγαπημένη τους πόλη που συνδέεται με τα ωραιότερα πράγματα, αλλά και τη σκληρότερη εμπειρία τους».

ΙΝFΟ

Πρεμιέρα την Παρασκευή, 27 Φεβρουαρίου, στο θέατρο «Στοά» (Μπισκίνη 55, Ζωγράφου, τηλ. 210-
7702.830).

Η αφόρητη απώλεια

«Ο εγκλωβισμός των δύο ηρώων μέσα στο αξεπέραστο πρόβλημά τους» παρατηρεί ο Θανάσης Παπαγεωργίου, «τούς βουλιάζει όλο και περισσότερο σε μια σκληρή πραγματικότητα που νόμιζαν ότι την ελέγχουν, τη στιγμή που ασυνείδητα άγονται και φέρονται απ΄ αυτήν. Γρήγορα ανακαλύπτουν, λες και δεν το ένιωθαν, ότι ο αληθινός πόνος δεν ξεριζώνεται ποτέ, είναι το ίδιο βαθύς και οδυνηρός, όσο και η αγάπη. Νομίζω ότι αυτά τα δύο αισθήματα εμφανίζονται μόνο μία φορά στη ζωή μας, σε όλο τους το μεγαλείο, με όλα τα επακόλουθα και μας σφραγίζουν για πάντα, όπως έχουν σφραγίσει τους δύο ήρωες του έργου, που μάταια πασχίζουν να συμβιώσουν μαζί με τη μεγάλη απουσία, την αφόρητη απώλεια».