Περιοδικά

«Αριστερή ένταξη ως οδηγός συμπεριφοράς»
, Του Κώστα Ρεσβάνη

Η εξαμηνιαία έκδοση «Τα Ιστορικά» (Εκδ. Μέλισσα- Μουσείο Μπενάκη) είναι μία από τις αρτιότερες επιθεωρήσεις ιστορικών σπουδών. Τώρα τύπωσε τον 49ο τόμο που παρουσιάζει ένα σεμνό και ουσιαστικό αφιέρωμα στον Γιώργο Ραγιά (1925-2008), έναν από τους ιδρυτές του περιοδικού (οι άλλοι: ο αξέχαστος Φίλιππος Ηλιού, ο Σπύρος Ασδραχάς και ο Βασίλης Παναγιωτόπουλος) και ιδρυτή των Εκδόσεων Μέλισσα, το 1954, έχοντας γυρίσει από την εξορία το 1950. Αντιγράφω λίγες γραμμές από το κείμενο του Βασίλη Παναγιωτόπουλου για τον Γιώργο Ραγιά: «Ήπιος και συναινετικός, αμετακίνητος στις βασικές του αρχές, βίωνε την αριστερή του ένταξη ως μια ηθική παραδοχή, ως έναν οδηγό συμπεριφοράς, ως μία συνθήκη του βίου. Με τις ίδιες αρχές να διέπουν την προσωπική και την επαγγελματική του ζωή, υπήρξε ένας πρωτοπόρος αγωνιστής του βιβλίου, ένας συντελεστής του “νέου αριστερού διαφωτισμού”, αυτού του μεγάλου, υποτιμημένου σήμερα κινήματος…». Ο Σπύρος Ασδραχάς μας θυμίζει, εκτός των άλλων, πόσο ο Ραγιάς και η «Μέλισσα» έχουν συμβάλει στη γνώση της τέχνης. Η σειρά Μεγάλοι Ζωγράφοι, οι Έλληνες ζωγράφοι και το Λεξικό τους και βέβαια οι τόμοι Έλληνες Ζωγράφοι, είναι λίγες από τις πολλές καταξιωμένες εκδόσεις.

Στις πάνω από 500 σελίδες του, ο νέος τόμος των «Ιστορικών» φιλοξενεί ύλη πολυθεματική και ενδιαφέρουσα. Ενδεικτικά μόνο, να σημειώσω τα κείμενα του Γιάννη Βούλγαρη «Το ΄68 και οι ερμηνείες του 20ού αιώνα: μεταξύ κομμουνισμού και παγκοσμιοποίησης» και του Νίκου Ποταμιάνου «Πελατεία και λαϊκή πολιτική συμμετοχή στην ελληνική ιστορία», καθώς και την πολυσέλιδη μελέτη του Γιάννη Κοκκινάκη για τα πολιτειακά συντάγματα στην Αμερικανική Επανάσταση, που «δεν υποδεικνύουν μόνο το εύρος των θεσμικών αλλαγών που εισήχθησαν στην επαναστατημένη Αμερική, αλλά και τη σφοδρότητα ενός κοινωνικού αγώνα που δεν έληξε με την υπογραφή της Συνθήκης Ειρήνης του 1783 και την αναγνώριση της ανεξαρτησίας των ΗΠΑ από τη Μ. Βρετανία».

ΤΡΑΓΟΥΔΙ. Όποιος ακούει στο ραδιόφωνο εκπομπές με καλό ελληνικό τραγούδι θα έχει ασφαλώς κατατάξει τους παραγωγούς σε τρεις κατηγορίες. Η πρώτη περιλαμβάνει άσχετους που μιλούν για «το τραγούδι του “τάδε”», όπου «τάδε» το όνομα του… τραγουδιστή ή της τραγουδίστριας. Η δεύτερη περιλαμβάνει εκείνους- τους εύκολους – που θεωρούν ότι το τραγούδι είναι μόνο μουσική και ανακοινώνουν μόνο το όνομα του συνθέτη. Η τρίτη περιλαμβάνει τους λίγους, ψαγμένους και δίκαιους που αναφέρουν και τους τρεις κύριους συντελεστές του τραγουδιού: στιχουργό, συνθέτη και ερμηνευτή. Τα σημειώνω όλα αυτά, διαβάζοντας στο καλό περιοδικό «Μετρονόμος» το αφιέρωμα σε έναν ευρυμαθή, σεμνό άνθρωπο και εξαιρετικό στιχουργό, τον Ηλία Κατσούλη. Θα πει ο Νότης Μαυρουδής, που μαζί με τον Κατσούλη έφτιαξαν τον δίσκο «Carte Ρostale» (2006), κάτι σαν μονογραφίες σπουδαίων Ελλήνων και ξένων ερμηνευτών και όχι μόνο: «… Η συνεργασία μου μαζί του πάνω στις προσωπογραφίες που φτιάξαμε, μου έδειξε το πόσο χρήσιμο είναι ο δημιουργός να γνωρίζει τα πράγματα και πέρα από τις λέξεις, τις νότες, τα όργανα. Γιατί αυτά από μόνα τους είναι αδρανές υλικό, που μπορεί να εξατμιστεί…». Και ο Διονύσης Καρατζάς θα καταλήξει στο μικρό του κείμενο: «Τέτοια δύναμη έχει ο λόγος του και τέτοια μαστοριά η τεχνική του, που τα τραγούδια του θα κρατάνε τη ζωή μας και τα όνειρά μας σε θερμοκρασία εγρήγορσης και αγάπης». Πόσοι από όσους αγαπάνε και παρακολουθούν το καλό ελληνικό τραγούδι, γνωρίζουν ότι οι τρυφεροί στίχοι που θα παραθέσω ανήκουν στον Ηλία Κατσούλη; «Με τα φτερά του έρωτα/ κι απόψε θα σ΄ αγγίξω/ και μια βαθιά ραγισματιά/ στον ύπνο σου θ΄ ανοίξω./ Κι όπως κοιμάσαι ήσυχη/ χωρίς να σε ξυπνήσω/ μες στα κλειστά σου βλέφαρα/ θα μπω να ξενυχτήσω./ Κι άμα δε νοιώσεις τίποτα/ και ήρεμα ξυπνήσεις/ θα πει πως δε μ΄ αγάπησες/ κι ούτε θα μ΄ αγαπήσεις».

ΙΣΤΟΡΙΑ. Το θεωρητικό περιοδικό του Ευτύχη Μπιτσάκη «Ουτοπία» δημοσιεύει στο νέο τεύχος του εκτεταμένο αφιέρωμα με τον τίτλο «Ξαναγράφοντας την Ιστορία», πώς δηλαδή «επιχειρείται να ξαναγραφτεί και πώς ώς έναν βαθμό ξαναγράφεται η Ιστορία, ελληνική και παγκόσμια».

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

ΤΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ: Σκουφά 58, Αθήνα 106 80. Τηλ.
210-3611.692.

ΜΕΤΡΟΝΟΜΟΣ: Λοχία Τριανταφύλλου 33, Άγιος Δημήτριος 173 41. Τηλ. 210-9703.932.

ΟΥΤΟΠΙΑ: Μαυρομιχάλη 52, Αθήνα- 106 80, τηλ. 210-3607.742.