Η σφραγίδα του Διαφωτισμού

Αν διαβάσουμε όλες τις αγγελίες για τα υπό έκδοση βιβλία της περιόδου 1734- 1821 θα παρατηρήσουμε ότι κινούνται στο ίδιο πνεύμα: φιλομάθεια και πολυμάθεια που κάνει τους ανθρώπους «ευτυχείς και ευδαίμονας». Αυτό μας παραπέμπει και στην προκήρυξη του Αλ. Υψηλάντη «Μάχου υπέρ πίστεως και πατρίδος», αυτό το ιδεολογικό μανιφέστο της Επανάστασης, όπου οι φωτισμένοι λαοί της Ευρώπης καλούσαν τους υπόδουλους Έλληνες «εις ελευθερίαν και ευδαιμονίαν». Και αν, επίσης, προσέξουμε τα ονόματα των συγγραφέων, μεταφραστών, εκδοτών, όπως αναφέρονται στις αγγελίες, θα διαπιστώσουμε ότι πρόκειται για γνωστά ονόματα στον χώρο του νεοελληνικού διαφωτισμού. Το ίδιο και ο κοινωνικός χώρος που πρωταγωνιστεί στο σύστημα των προεγγραφών και των διακινητών του βιβλίου. Ο χώρος δηλαδή των νέων οικονομικών δραστηριοτήτων, του εμπορίου και της ναυτιλίας: είναι η νέα, η μεταμορφωμένη και αστικοποιημένη ελληνική κοινωνία που δεξιώνεται με πολλή θέρμη τις νέες εκδόσεις· που προωθεί το φωτισμό του Γένους.

Αυτά τα ξέρουμε ήδη και από μελέτες του Φίλιππου Ηλιού· μας τα λέει όμως πολύ καλά και η «αυτουργός» του βιβλίου που παρουσιάζω:

«Αναγνωρίζεται ευδιάκριτα “το σχήμα του νεοελληνικού διαφωτισμού”, με τα βασικά ιδεολογικά του μοτίβα και τους κύριους φορείς τους, με τις αντιφάσεις και τη δυναμική τους. Όλα αποβλέπουν στην κοινή ωφέλεια, τον φωτισμό και την πρόοδο του Γένους» (σ. κ΄).