«Το έδαφος είναι το δέρμα σας»

ΑΠΟ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΛΕ
ΚΛΕΖΙΟ, ΤΟ «ΟΥΡΑΝΙΑ», ΠΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΗΣΕ
ΤΟ 2006, ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΜΙΑ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΙΜΗ
ΣΤΙΓΜΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΤΟΥ ΟΧΙ ΜΟΝΟ ΧΡΟΝΙΚΑ
ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΘΕΜΑΤΙΚΑ, ΜΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΖΕΙ
ΤΟ ΕΔΑΦΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΡΑΒΕΥΣΗ ΤΟΥ ΔΥΟ ΧΡΟΝΙΑ
ΑΡΓΟΤΕΡΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΠΕΛ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΑΠΟ
ΤΗ ΣΟΥΗΔΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ
Στο μυθιστόρημα Ουράνια βρίσκουμε τον αφηγητή, που θυμίζει έντονα τον ίδιο τον συγγραφέα, να αναπολεί την παιδική του ηλικία καθώς η μητέρα του τού διηγιόταν ιστορίες του κόσμου και μάλιστα από τους ελληνικούς μύθους. Εκείνη του πρωτοανέφερε την λέξη «Ουράνια», σαν μια φανταστική χώρα, χωρίς όμως να το θυμάται επακριβώς. Στο εξής η Ουράνια θα αντιπροσωπεύει γι΄ αυτόν κάθε φανταστική και ουτοπική κοινωνία. Μεγαλώνοντας, ο Ντανιέλ Σιλιτοέ θα βρεθεί στο Μεξικό σε μια επαγγελματική αποστολή και θα συναντήσει μέσα σε ένα λεωφορείο ένα δεκαεξάχρονο αγόρι, τον Ραφαέλ. Ο Ραφαέλ θα του μιλήσει για το μικρό χωριό Κάμπος, στην άκρη της κοιλάδας Τεπαλκατέπεκ, από την πλευρά του Ειρηνικού Ωκεανού. Παλιότερα υπήρχε μια ιησουίτικη παροικία, ενώ τώρα κατοικείται από ετερόκλητους ανθρώπους, κυρίως νοτιοαμερικάνικης καταγωγής, που έχουν θεσπίσει τα δικά τους ήθη και γλώσσα που δεν εφάπτονται με εκείνα των συγκροτημένων κοινωνικών. Η «δημοκρατία» του Κάμπος ιδρύθηκε στις αρχές του 1980, και όπως λέει ο Ραφαέλ, ούτε σχολεία υπάρχουν ούτε μαθήματα. Μόνον η αλήθεια διδάσκεται. Τη μέρα δουλεύουν και το βράδυ διαλογίζονται, ενώ πολλά παιδιά δεν έχουν γονείς είτε γιατί είναι εγκαταλειμμένα είτε επειδή είναι παιδιά που ανήκουν σε κάθε πατέρα ή μητέρα. Ο Ντανιέλ Σιλιτοέ είναι γεωγράφος και έχει σκοπό να χαρτογραφήσει την κοιλάδα κατά μήκος του ποταμού Τεπαλκατέπεκ, τις θερμές πηγές και θα καταγγείλει την εξαγορά της γης. Όμως, εκεί στην πολύμορφη κοιλάδα βρίσκεται και ο λόφος των ανθρωπολόγων με το Εμπόριο, ένα εργαστήριο Έρευνας και Ανώτατης Εκπαίδευσης, αφιερωμένος στις ανθρωπιστικές σπουδές όπου διδάσκουν ανθρωπολόγοι απ΄ όλον τον κόσμο. Ακριβώς απέναντί τους υπάρχει μια άλλη κοινότητα οι «Αλεξιπτωτιστές», που εγκαταστάθηκαν αυθαίρετα και ζούνε κάτω από άθλιες συνθήκες ώσπου κάποιοι «νόμιμοι» διαχειριστές αγοράσουν τη γη. Μια γη που η καλλιέργεια της φράουλας αποφέρει πολλά χρήματα στους ισχυρούς εμπόρους που εκμεταλλεύονται τις φτωχές ομάδες των χωρικών και πρωτίστως τα μικρά παιδιά.

Ο Γάλλος γεωγράφος θα έρθει σε σύγκρουση με την ομάδα των ανθρωπολόγων που αδυνατούν να κατανοήσουν τα αληθινά προβλήματα της περιοχής: την παιδική εκμετάλλευση, τη μετανάστευση, την οικονομική ανισότητα, την παρακμή της παράδοσης. Σε μια διάλεξη που θα κάνει στο ίδρυμα Εμπόριο θα προσωποποιήσει τη γη, θα δώσει το πορτρέτο της σε αέναη κίνηση. «Το έδαφος είναι το δέρμα σας, η ζωή σας» θα τους πει και θα τους κατηγορήσει ότι είναι στυγνοί ερευνητές και πως αδιαφορούν για τη γη και τους ανθρώπους της.

Η μικρή πόρνη
Ο Ντανιέλ θα επιδιώξει να βρει τη μικρή πόρνη Λίλι για να τη σώσει από τη μοίρα της αλλά εκείνη είναι αιχμάλωτη ενός μεγαλέμπορου, ενώ η πορτορικανή ακτιβίστρια Ντάλια θα του ανοίξει την ψυχή και την τρυφερή αγκαλιά της. Απογοητευμένος από τις αδικίες θα προσπαθήσει να εισχωρήσει στη μικρή ουτοπική κοινωνία του Κάμπος αλλά κι εκεί είναι αργά. Κι αυτοί πρέπει να μετακινηθούν, η γη τους αγοράστηκε και τώρα πορεύονται με πλοιάρια στον ωκεανό προκειμένου να αναζητήσουν μια καινούργια πατρίδα, σε ένα μικρό νησάκι του ωκεανού, το Χαφ Μουν, όπου σκοπεύουν να εφαρμόσουν τις ουτοπίες τους. Εκεί θα κοιτάνε τον ουρανό, αναζητώντας απαντήσεις από τα άστρα, θα τα καταγράφουν σε χαρτιά και θα χαράσσουν σε τατουάζ πάνω στο δέρμα τους.

Ο Κλεζιό γεννήθηκε στη Νίκαια της Γαλλίας το 1940 αλλά μεγάλωσε στον Μαυρίκιο μιλώντας ταυτόχρονα αγγλικά και γαλλικά και συναντώντας στα ταξίδια και τις μετακινήσεις του πολλές φυλές του κόσμου. Τη δεκαετία του ΄70 εγκατέλειψε τις πόλεις και βρέθηκε στο Μεξικό και στην Κεντρική Αμερική, κοντά σε κοινωνίες ιθαγενών όπου μελέτησε τους πρώτους πολιτισμούς των Ινδιάνων του Μεξικού καθώς και την απότομη εξαφάνισή τους από τους Ευρωπαίους κατακτητές. Αναζήτησε μια διαφορετική πνευματικότητα. Παντρεύτηκε μια Μαροκινή και έζησαν σε διαφορετικά σημεία του πλανήτη. Νοιάζεται στ΄ αληθινά για τα προβλήματα του πλανήτη, για τους ανθρώπους που ζούνε σε κάθε είδους όρια, στα μεταίχμια, που μετακινούνται αναζητώντας μια καλύτερη μοίρα.

Jean-Μarie Gustave Le Clezio

OΥΡΑΝΙΑ

ΜΤΦ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΛΑΜΑΝΤΗΣ, ΕΚΔ:
ΛΙΒΑΝΗ, 2008, ΣΕΛ. 330,
ΤΙΜΗ: 17 ΕΥΡΩ