Φαινόμενα

Η αφασία «μυστικό» επιβίωσης
Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr ,

Τηλετσίρκο παλιμπαιδισμού, με χρώματα που να προκαλούν τη θολούρα του ιλίγγου, είναι το τηλεπαιχνίδι «Βig in Japan» που άρχισε στον Αlpha
O εξωφρενικός σουρεαλισμός των σκηνικών και των παιχνιδιών, οι κωμικές, καρτουνίστικες γκριμάτσες των Ιαπώνων παρουσιαστών, οι στολές που φορούν οι Έλληνες παίκτες, το υποτυπώδες κοινό που μουγκρίζει, χειροκροτεί, ουρλιάζει- σαν απομίμηση αρένας- και οι δοκιμασίες που θυμίζουν παιδικό ξεσάλωμα συνθέτουν μια εικόνα καρναβαλικής παγκοσμιοποίησης, η οποία απομακρύνει από την τηλεοπτική οθόνη τα πραγματικά της μεγέθη, τις τεράστιες διαφορές και τον κόπο που απαιτεί η διαρκής διαπραγμάτευση ιδεών και λαών.

Στο τεράστιο κινηματογραφικό στούντιο του Τόκιο, όπου γυρίζονται από εμπορικές υπερπαραγωγές σαν τον «Γκοντζίλα» μέχρι αριστουργήματα όπως οι ταινίες του Κουροσάβα («Γκουρο»- «Γκαρο»- «Κουρο… σάβα» κόμπιασε η Καλομοίρα και φυσικά έμεινε το πλάνο, αφού στο σύμπαν του αφασικού παλιμπαιδισμού που προβάλλει το τηλεπαιχνίδι το κυρίαρχο μήνυμα είναι η αχρηστία της γνώσης), στήνεται μια πλαστική παιχνιδούπολη σαν αυτές που διαθέτουν οι αλυσίδες φαστφουντάδικων για παιδικά πάρτι.

Οι παίκτες φορούν αποκριάτικα και περνούν από δοκιμασίες, οι οποίες δεν απαιτούν καμιά ιδιαίτερη δεξιότητα ή γνώση, εκτός από το να σκέφτονται σαν παιδιά ή να μη σκέφτονται καθόλου. Ντυμένοι κοτόπουλα, στο προχθεσινό σόου, έπρεπε να διασχίσουν μια ανισόρροπη μπάρα, με εμπόδιο στη μέση, να καταφέρουν να μην αναποδογυρίσει και τους ρίξει στη ρηχή πισίνα και να μεταφέρουν στην άλλη πλευρά ψεύτικα αυγά. Μέσα στα αυγά κάρτες με κοτόπουλα έδιναν ρούμπους, ενώ κάρτες με φιδάκια ακύρωναν το αυγό. Όποιος συγκέντρωνε τις περισσότερες κάρτες με κοτόπουλα κέρδιζε.

Οι ελάχιστοι κανόνες για να έχει το παιχνίδι σασπένς. Ο κριτής με γκροτέσκες γκριμάτσες, τάχα αυστηρότητας, μετρούσε τα κοτόπουλα και έδειχνε με τα δάχτυλα τον αριθμό σε μια παντομίμα, που καταργούσε τη δυσκολία της γλώσσας. Ο παρουσιαστής χοροπηδούσε και ούρλιαζε, δίνοντας την αίσθηση ενός τρελάρα σε πάρτι καρναβαλιού.

Τι χρειαζόταν για να διασχίσουν οι ντυμένοι κοτόπουλα παίκτες την ασταθή μπάρα; Να μη σκέπτονται, να τρέξουν επάνω της ανάλαφροι «σαν πούπουλα», απαλλαγμένοι από τη σκέψη, άρα και τη βαρύτητα.

Αυτό άλλωστε δεν ήταν και το μήνυμα της ταινίας «Φόρεστ Γκαμπ», που ειρωνευόταν τη χαζομάρα υμνώντας την, αφού αποδεικνυόταν η ιδανική μέθοδος επιβίωσης σε έναν σκληρό κόσμο;

Το ίδιο υμνεί και το κιτς λούνα παρκ του «Βig in Japan», όπου- όπως συμβαίνει στα παιδικά παιχνίδια- ο κόσμος ανασυγκροτείται σε ένα αστείο, κλοουνίστικο σύμπαν και εκεί δεν έχει τον έλεγχο ούτε ο πιο ωραίος, ούτε ο πιο έξυπνος, ούτε ο πιο σοφός, αλλά όποιος έχει, για παράδειγμα, μακριά κανιά για να μπορεί να διασχίσει με δυο δρασκελιές την ασταθή μπάρα.

Κανείς δεν ξέρει ποιο θα είναι το επόμενο παιχνίδι, όπως δεν είχαν καν ενημερωθεί οι παίκτες ότι το παιχνίδι αρχίζει και τους έβαλαν ξαφνικά στο στούντιο, για να μην υπάρχει ούτε αγωνία, ούτε η παραμικρή τάση προετοιμασίας που θα θυμίζει σε κοινό και παίκτες το άγχος του ανταγωνισμού στον κόσμο μεγάλων.

Στο «Βig in Japan» το παιχνίδι αρχίζει ξαφνικά, σαν να μην είναι προσχεδιασμένο, όπως κάνουν τα παιδιά, τα οποία πρώτα συναντιούνται με σκοπό να παίξουν και μετά σχεδιάζουν τι ακριβώς θα παίξουν.


Όσο πιο σαχλό τόσο πιο σοφά μελετημένο

Όλα είναι σοφά σχεδιασμένα για να είναι δεόντως σαχλά. Άλλωστε στην τηλεόραση οι μεγαλύτερες σάχλες είναι και οι πιο προσεκτικά σχεδιασμένες, οι πιο οργανωμένες και βασισμένες σε θεωρίες ελέγχου της σκέψης. Το πλαίσιο του «Βig in Japan» είναι ένα υποτυπώδες ριάλιτι, αφού παρακολουθούμε τους παίκτες να «γνωρίζουν» την Ιαπωνία- κι εμείς αυτούςτα πλέον φολκλορικά και ανώδυνα στοιχεία της με επίκεντρο τη δυσκολία συνεννόησης λόγω γλώσσας. Αλλά αυτό ακριβώς είναι η πεμπτουσία του παιχνιδιού. Κανένα όριο, κανένας κανόνας, καμιά απολύτως διαφορά δεν χωρίζει τους παίκτες και το κοινό από τη διασκέδαση, όπως ακριβώς συμβαίνει στον κόσμο των παιδιών. Όλοι μαζί αγκαλιασμένοι στο παγκόσμιο τηλετσίρκο, νούμερα και θεατές, σε μια αέναη εναλλαγή ρόλων σε κενό αέρος και σκέψης.