Φαινόμενα

Σάτιρα μετά συγχωρήσεως
Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr ,

Υπερβολές της σάτιρας προκαλούν αγωγές και αποδεικνύουν έλλειψη ψυχραιμίας
«Αναστατωμένες» οι εποχές. Σκληρές οι αντιπαραθέσεις και γίνονται ακόμη σκληρότερες καθώς η πολλή τηλεόραση απειλεί σκέψη και ψυχραιμία. Διαβάσαμε τους σκληρούς όρους της αγωγής τού προέδρου του ΛΑΟΣ κ. Καρατζαφέρη κατά του Λάκη Λαζόπουλου και των συνεργατών του για ένα πλάνο μερικών δευτερολέπτων στη σατιρική εκπομπή «Όταν ο Λάκης δεν είναι εδώ», όπου εμφανιζόταν το πρόσωπο του κ. Καρατζαφέρη με τον χαρακτηριστικό ανθυπομύστακα χιτλερικής αισθητικής. Στην απάντησή της η εκπομπή θύμισε ότι σε άλλη σατιρική της στιγμή είχε προσθέσει στο πρόσωπο του πολιτικού το χαρακτηριστικό υπογένειο τσεγκεβαρικής αισθητικής και τότε ουδόλως είχε αντιδράσει. Αυτό που μας προβλημάτισε όμως, είναι οι εξοντωτικοί όροι της αγωγής, αφού εκτός από το 1,5 εκατ. ευρώ από κάθε συνεργάτη (σχεδόν 6 σύνολο) ζητείται και η προσωπική κράτηση του Λάκη Λαζόπουλου. Η στήλη έχει κατ΄ επανάληψη επικρίνει εκπομπές του κ. Λαζόπουλου, όχι γιατί υπερέβη τα όρια της σάτιρας που δεν υπάρχουν, αλλά όρους του τηλεοπτικού θεάματος, των οποίων η καταπάτηση ευνοεί την τηλεθολούρα. Νόσος των πολύ τηλεοπτικών κοινωνιών, η οποία περιορίζει τον δημοκρατικό διάλογο να διεξάγεται αποκλειστικώς με εικόνες και συνθήματα. Εξ ου και αποδίδονται σε αυτά απόλυτες δυνάμεις, που σε μια δημοκρατία δεν θα ΄πρεπε να έχουν. Στο κάτω κάτω η σάτιρα δεν είναι παρά μια καρναβαλική γκριμάτσα, με στόχο μια στιγμή της πραγματικότητας. Δεν την περιλαμβάνει ολόκληρη και δεν μπορεί να το κάνει. Είναι προφανές ότι όσα προτείνει ένα κόμμα στους ψηφοφόρους του, όσα συμβολίζει ένας πολιτικός αρχηγός, όσα πρεσβεύει ένας πολιτικός είναι ευρύτερα από τις στιγμιαίες εικόνες μιας σάτιρας. Εξ ου και ουδείς εξ αυτών έχει γλιτώσει, όπως και κάθε πρόσωπο που καταλαμβάνει δημόσιο χώρο, από τα βέλη της. Πάντα υπερβολικά, συχνά άστοχα- και αυτά πονούν περισσότερο, γιατί πνίγει το δίκιο αυτόν που τα δέχεται- ουδόλως απαλλαγμένα από τα ιδεολογικά φορτία εκείνου που κάνει σάτιρα και γι΄ αυτό αποτελεί μια μορφή διακίνησης ιδεών, αλλά δεν είναι η μοναδική. Βέβαια έχει γίνει μόδα αυτή την εποχή η εύκολη τηλεοπτική σάτιρα, το παιχνίδι των εντυπώσεων.

Αλίμονο όμως, αν πιστέψουμε ότι μπορεί να διαλύσει στα κανιβαλικά οξέα της τη μνήμη της δημοκρατίας, της οποίας η αντοχή βασίζεται στη λειτουργία όλων των μέσων, εντύπων και ηλεκτρονικών, όλων των ειδών διαλόγου, στην ελεύθερη διακίνηση όλων των ιδεών και αντιλήψεων, ακόμη και αυτών που δεν μας αρέσουν- κυρίως αυτών- και ο καθείς κρίνεται από τα επιχειρήματά του.

Μπορεί να μας έχει τρομάξει σε ώρες κρίσης πόσο εύκολα κυριαρχούν στη σκέψη οι όροι της τηλεόρασης, χωρίς να εξαιρούνται ούτε εκείνοι, που έχουν τον δημόσιο ρόλο να κρατούν τη δική τους ανοιχτή προστατεύοντας τους θεσμούς από την τηλεοπτική κατάλυσή τους. Ο φόβος όμως, είναι η πηγή του συντηρητισμού. Είναι λύση άραγε να μεταφερθεί ο δημοκρατικός διάλογος στα δικηγορικά γραφεία και να γίνουν μέσο διεξαγωγής του τα δικόγραφα;


Να το κάνουμε ριάλιτι!

Η νέα εξέλιξη στην υπόθεση είναι ότι ο μεν κ. Καρατζαφέρης δήλωσε ότι αν του ζητήσει ο Λάκης Λαζόπουλος συγγνώμη, θα αποσύρει την αγωγή, ο δε Λαζόπουλος απάντησε ότι «σάτιρα μετά συγχωρήσεως δεν γίνεται», είναι σαν να του ζητάει να αλλάξει επάγγελμα.

Είχε γίνει κάποτε και τηλεοπτικό ριάλιτι με τίτλο «Συγγνώμη», όπου αγκαλιάζονταν πρώην φίλοι και συγγενείς, και έκλαιγαν στο τηλεοπτικό πλατό. Να κάνουμε ένα παρόμοιο με δημόσια πρόσωπα. Θα ζητούν συγγνώμη για τις ιδέες τους, για τις επιλογές τους, για όλα. Τι ωραία χώρα που θα γίνουμε, σαν κυριακάτικο κατηχητικό!