Σημείο Μηδέν

ΝΟΜΙΖΩ ΥΣΤΕΡΑ ΑΠΟ 45 ΧΡΟΝΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ
ΠΕΙΡΑΣ ΝΑ ΜΠΩ ΣΤΟΝ ΧΟΡΟ ΤΟΥ
ΔΙΑΛΟΓΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΟΧΙ ΓΙΑ
ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΝΩΦΕΛΟ. Η ΠΑΙΔΕΙΑ
ΕΙΝΑΙ ΑΛΛΗ ΤΑΡΑΧΗ ΚΑΙ ΑΠΑΙΤΕΙ ΟΧΙ
ΜΟΝΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΘΥΣΙΕΣ, ΣΥΧΝΑ
ΑΙΜΑΤΗΡΕΣ
Είναι δυνατόν να αρχίζουμε από μηδενική βάση και στην εξειδίκευση να μιλούν οι περισσότεροι για το εξεταστικό ζήτημα και την εισαγωγή των φοιτητών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Είναι δυνατόν να συζητάμε σοβαρά και να έχουμε ενστάσεις ουσίας για το τι είναι άσυλο. Ε! Λοιπόν για να αρχίζω από το τελευταίο: άσυλο είναι ό,τι απαγορεύεται να γίνει τόπος σύλησης. Το ρήμα συλώ σήμαινε: λεηλατώ. Ποιος από αυτούς που υπερασπίζονται μια ηλιθίως χαλαρή και ευρεία έννοια του ασύλου, επιτρέπουν σε περίοδο δημοκρατίας κατάλυση του οικογενειακού ασύλου; Αυτοί οι ίδιοι δεν είναι που κόπτονται για την παροχή ασυλίας σε αλλοδαπούς που διώκονται για πολιτικούς λόγους στη χώρα τους;

Το εκπαιδευτικό άσυλο (γιατί άσυλο δεν είναι μόνο, κατά την άποψή μου, μόνο το Πανεπιστημιακό) είναι μια κατάκτηση της ευρωπαϊκής κοινωνίας, όταν πάλευε να απαλλαγεί από τον θρησκευτικό δογματικό εναγκαλισμό των πρώτων πανεπιστημίων από το Βατικανό. Και δεν είναι τυχαίο ότι ως όρος επιλέχτηκε ένας θρησκευτικός θέλοντας να συμβολίσει πως εξίσου με την παραβίαση ενός ιερού χώρου, τη λεηλάτηση ενός ναού και την παρεμπόδιση της λατρείας, ιερή, απαραβίαστη και ελεύθερη κατ΄ αναλογίαν είναι και η επιστήμη. Όσο ανεμπόδιστη είναι η πίστη άλλο τόσο άνευ ορίων και όρων και περιορισμών είναι και η Έρευνα. Η υπεράσπιση του επιστημονικού χώρου, εντός του οποίου ασκείται ελεύθερα ο στοχασμός ήταν μια απάντηση στις πυρές που στήθηκαν για τον Τζορντάνο Μπρούνο, τον Καμπανέλλα και τον Γαλιλαίο από την Ιερά Εξέταση. Άρα κάθε ιερή και ανίερη εξέταση, κάθε απόπειρα να παρεμποδιστεί η ελεύθερη σκέψη, έρευνα, κριτική, διακίνηση ιδεών, κάθε λεηλάτηση των οργάνων και των χώρων που ασκείται επιστημονικό έργο είναι έγκλημα κατά του Πολιτισμού, έγκλημα ανάλογο με τα εγκλήματα καθοσιώσεως. Κάθε άλλη ερμηνεία ή επέκταση της εννοίας του ασύλου είναι προσβολή στην ιστορία και τους αγώνες της ανθρωπότητας να κάνει τα τέσσερα πόδια του ανθρώπου δύο. Απαγόρευση της όρθιας στάσης.

Αλλά γιατί σήμερα μόνο το Πανεπιστημιακό άσυλο γίνεται αντικείμενο συζητήσεως και όχι το σχολικό όλων των βαθμίδων. Όταν καθιερώθηκε το Πανεπιστημιακό με την ίδρυση των πρώτων ναών της επιστήμης δεν υπήρχε δημόσια παιδεία παρά μόνο ιδιωτική και μάλιστα οίκοι. Η δημόσια εκπαίδευση είναι θεσμός και κατάκτηση της Γαλλικής Επανάστασης και της αστικής δημοκρατίας. Και στον χώρο της ασκείται επίσης εφαρμοσμένη επιστήμη και ελεύθερη διακίνηση ιδεών με στόχο τη διαμόρφωση ελεύθερων πολιτών. Η διαφορά είναι πως την ύλη της Δημόσιας στοιχειώδους και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης καθορίζει βάσει των θεμελιωδών διατάξεων του Συντάγματος η εκάστοτε εκλεγμένη Κυβέρνηση ύστερα από ελεύθερες εκλογές. Και αναλαμβάνει κρινόμενη από τον λαό την ευθύνη των όρων και του περιεχομένου της παρεχόμενης ύλης. Του εύρους της, της ποικιλίας και του βάθους της. Όσον αφορά το εξεταστικό είναι το τελευταίο που πρέπει να συζητήσουμε. Πρώτα και κύρια είναι το περιεχόμενο και η κατανομή της παρεχόμενης στη Στοιχειώδη και στη Μέση Εκπαίδευση ύλης. Άρα: βιβλία. Και όσο ακόμη λειτουργούμε με τους νόμους και τη νοοτροπία της δικτατορίας του Μεταξά που ίδρυσε τον Οργανισμό Σχολικών Βιβλίων το 1936 για να επιβάλει το ένα και μοναδικό, κατευθυνόμενο ιδεολογικά άνωθεν βιβλίο, η συζήτηση θα πάει στον βρόντο. Στον έρμο τόπο μας δεν κατόρθωσε η πολιτική, όλων των ιδεολογικών φασμάτων, να επιβάλει το πολλαπλό, έστω το δεύτερο, βιβλίο ούτε σε μαθήματα όπως η Χημεία και τα Μαθηματικά που βέβαια ούτε Ιστορία είναι ούτε Λογοτεχνία ούτε καν Γεωγραφία όπου εκ των πραγμάτων υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις των ίδιων φαινομένων και διαφορετικές μέθοδοι. Κανείς δεν τόλμησε να εισαγάγει βιβλία με άλλη, ας πούμε, μεθοδολογική προσέγγιση της οξειδοαναγωγής ή των μιγαδικών αριθμών. Βιβλία τυφλοσούρτες για καθηγητές, μαθητές και βέβαια διορθωτές. Βιβλία ταμπού. Από ενδημική βάση λοιπόν; Έστω. Πρώτο βήμα προς συζήτηση. Τα αυτονόητα. Πανεπιστημιακές αίθουσες, εργαστήρια και σχολικές αίθουσες είναι απαραβίαστα άσυλα διακίνησης γνώσης και έρευνας. Ο Δάσκαλος και μαθητής είναι υποχρεωμένοι να διδάξουν και να αφομοιώσουν μια ορισμένη ύλη και να την εξεταστούν σε καθορισμένο και μη, εκτός έκτακτης ανάγκης φυσικών καταστροφών και πολέμου, σε άλλες χρείες διαθέσιμο χρόνο. Είχα πέσει από τα σύννεφα όταν μετεγγράφηκα από το επαρχιακό Γαλλικό Ινστιτούτο στο Αθηναϊκό όπου την πρώτη μέρα ο καθηγητής άρχισε ως εξής το μάθημά του: «Φέτος θα συναντηθούμε 35 φορές επί δύο ώρες την εβδομάδα και θα εξαντλήσουμε την ύλη που περιέχεται στο βιβλίο που έχετε μπροστά σας». Και έτσι έγινε. Όταν έλειψε λόγω ασθένειας μία φορά, τον αντικατέστησε άλλος διδάσκων και δίδαξε το μάθημα που είχε σειρά!

Πριν από εξήντα χρόνια, σε περιόδους τραγικές με λίγα βιβλία και ένα τετράδιο για όλα τα μαθήματα, εξεταστέα ύλη για το Πανεπιστήμιο

Πανεπιστημιακές αίθουσες, εργαστήρια και σχολικές αίθουσες είναι απαραβίαστα άσυλα διακίνησης γνώσης και έρευνας

ήταν «Άπασα η ύλη» που διδασκόταν τότε στα έξι χρόνια του Γυμνασίου. Η Ιστορία; Από τους Σουμέριους και τους Αιγύπτιους έως τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, Προϊστορική, Αρχαιοελληνική, Ρωμαϊκή, Μεσαιωνική, Ευρωπαϊκή, Αμερικανική και βεβαίως εξαντλητικά Νεοελληνική (Βυζαντινή, Διαφωτισμός, Επανάσταση έως το Σαράντα). Δεν τρελαθήκαμε και δεν πηγαίναμε φροντιστήριο τουλάχιστον το 90%. Το ίδιο τα Μαθηματικά, η Φυσική, η Χημεία. Όσο για τα Αρχαία Ελληνικά, άγνωστο θέμα. Το ίδιο και Λατινικά.

Όταν λέμε Λύκειο ανεξάρτητο από το πανεπιστήμιο εννοούμε πως το Λύκειο (και γιατί μόνο αυτό, και το Γυμνάσιο και το Δημοτικό) συγκροτούν την προσωπικότητα και την ποσότητα και ποιότητα των γνώσεων ενός εφήβου που φιλοδοξεί να σπουδάσει επιστήμες. Άρα εξετάζεται εφ΄ όλης της ύλης που αφορά την επιστήμη που επέλεξε. Και είναι αυτονόητα λογικό τα εξεταστέα θέματα να τίθενται από τους ανθρώπους που θα τον υποδεχτούν στην επιστήμη που επέλεξε. Αυτός μόνο πρέπει να καθορίζει το μίνιμουμ των γνώσεων που πρέπει να ελέγχει ένας υποψήφιος, ώστε να είναι ικανός ως πρωτοετής να αρχίσει να μυείται στις μεθόδους και στις έννοιες της επιστήμης που θα σπουδάσει.

Είναι αδιανόητο (και δεν είναι υπόθεση, είναι κτηθείσα γνώση από εικοσαετή πανεπιστημιακή διδασκαλία) να βρίσκεσαι μπροστά σε πρωτοετείς φοιτητές που είναι και ως εισαγόμενοι υψηλόβαθμοι έναντι άλλων σχολών να αγνοούν τον Τρικούπη ή να μην έχουν ακούσει τον Κλέωνα, τον Ιουστινιανό ή τον Βιζυηνό. Καθηγητής της Φυσικομαθηματικής μού έλεγε πως πρωτοετείς φοιτητές αγνοούσαν τη διαφορά ανάμεσα στη θερμότητα και τη θερμοκρασία με τη δικαιολογία (ορθή εξάλλου) πως η θερμότητα (μέγας κλάδος της Φυσικής) δεν ήταν ούτε διδαχθείσα ούτε εξεταστέα ύλη!

Τι πρόσθετα και τι παρέμβλητα, τι προκριματικά τμήματα. Γυμνάσιο και Λύκειο βάσει αυστηρών προδιαγραφών ύλης και χρόνου αφομοίωσης παρέχουν τις σύγχρονες γνώσεις με πολλαπλής επιλογής εγχειρίδια.